सुर्खेतमा बुद्धको मूर्ति स्थापना गर्ने क्रममा प्रहरी हस्तक्षेप, आदिवासीहरुको सांस्कृतिक अधिकारको उल्लंघन

बैशाख १४, सुर्खेत जिल्लाको संरक्षित वन क्षेत्रमा अवस्थित काँक्रेविहारमा बुद्धको मूर्ति स्थापना गर्ने क्रममा भएको प्रहरी हस्तक्षेपको घटनाप्रति नेपालका आदिवासीहरुको मानव अधिकारसम्बन्धी वकिल समूह (लाहुर्निप)को गम्भीर ध्यानाकर्षण भएको बताएको छ । उक्त घटनाबाट स्थानीय बौद्ध अनुयायी आदिवासीहरुको सामाजिक र सांस्कृतिक अधिकारको गम्भीर उल्लंघन भएको लाहुर्निपको ठहर छ ।
नेपाल आदिवासी जनजाति महासंघको जिल्ला समन्वय परिषद्बाट प्राप्त जानकारी अनुसार जिल्ला प्रशासन कार्यालयसँग काँक्रेविहारमा १८ फिट अग्लो बुद्धको मूर्ति स्थापना गर्ने पूर्व सहमति भएअनुरुप नै बौद्ध अनुयायी आदिवासी र स्थानीय समुदायहरुले २५५७ औँ बुद्ध जयन्तीको अवसरमा उक्त विहारमा मूर्ति स्थापना गर्न जाने क्रममा थिए । प्रहरीले संरक्षित वनमा रहेको विहारमा मूर्ति स्थापना गर्न सरकारले निर्णय गर्नुपर्ने भन्दै एक्कासि अवरोध गरेको थियो ।
प्रहरीले बौद्ध अनुयायीहरुमाथि निर्ममरुपमा लाठी चार्ज गरेको र बुद्धको मूर्तिसमेत कब्जा गरी क्षति पुर्रयाएर अश्रुग्याँस प्रहार गर्दा झडपमा १७ बौद्ध अनुयायी आदिवासी र स्थानीय जनता र ४ प्रहरी घाइते भएका छन् । लाहुर्निप उक्त घटनाको तत्काल र निष्पक्ष छानविन गरी घाइतेहरुको निशुल्क उपचारको लागि माग गरिएको छ । उक्त विहारमा बुद्धको मूर्ति स्थापनार्थ आदिवासी र स्थानीय समुदाय र स्थानीय निकायहरुबीच संवाद गराउन पनि लाहुर्निप सरकारलाई अपिल गरेको छ ।
नेपालको अन्तरिम संविधान २०६३ अनुसार “नेपाल स्वतन्त्र, अविभाज्य, सार्वभौमसत्ता सम्पन्न, धर्मनिरपेक्ष, समावेशी संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रात्मक राज्य राज्य हो ।” यद्यपि, आदिवासी र गैर–हिन्दु समुदायका सांस्कृतिक र आध्यात्मिक विधिहरुको स्वतन्त्ररुपमा अभ्यास गर्न निषेध गर्ने सुर्खेतको घटना र गौहत्यामाथि कानुनी बन्देजजस्ता प्रावधानहरुले नेपाल राज्यको धर्म निरपेक्षतालाई गम्भीर चुनौती दिएको छ । नेपालका सम्पूर्ण धर्म र आस्थाहरुको कानुन र अभ्यासमा समान सम्मान सुनिश्चित गर्न लाहुर्निप राज्यसँग जोडदार माग गरेको छ ।