A+ A A-

नेपालको राज्यसत्ता जातिवादी !

सि.वि. श्रीस


मंसिर २६ - नेपालमा निरन्तर २०५० वर्षदेखी एक जाती, भाषा, धर्म, संस्कृतिको एकलौटी राज रहयो र पटक पटक राजनितिक घटनाक्रमले सत्ता परिवर्तन भै रहे पनि शासकहरू एक जातिवादी, विभेदकारी नै रहदै आयो । संविधानमा बहुजाति, बहुधार्मिक, बहुसांस्कृतिक, बहुभाषिक भनिएता पनि शासकको मानसिकता र सिंहदरवार दुखःको साथ भन्नु पर्दा अति जातिवादी, साम्प्रदायिक नै रहदै आयो । यो भनाई लोकसेवा आयोगको शाखा अधिकृतको नतिजा २०७३ ले स्पष्ट प्रमाणित गरेको छ ।
 
     लोकसेवा आयोगबाट उत्तिर्ण शाखा अधिकृत मध्ये प्रशासन तर्फ २०३ जना, लेखा तर्फ ५५ जना, कानून तर्फ ३१ जना, राजश्व तर्फ १५ जना, परराष्ट्र तर्फ १२ जना, लेखा परिक्षण तर्फ ६ जना र व्यवस्थापिका संसद तर्फ ५ जना गरी ७ वटा समुह –विभाग) अन्र्तगत ३२७ जना शाखा अधिकृत पदमा सफलता प्राप्त गरेको नामावली अनुसार आधा आकास ढाकेका महिलाहरूको जम्मा जम्मी ७४ जना मध्ये प्रशासन तर्फ ४३ जना, लेखा तर्फ १२ जना, कानून तर्फ १० जना, राजश्व तर्फ २ जना, परराष्ट्र तर्फ ४ जना, लेखा परिक्षण तर्फ २ जना  व्यवस्थापिका संसद तर्फ १ जना सहित बाहुन महिला ५४ जना उत्तिर्ण गराईएको छ ।

१) प्रशासन तर्फको शाखा अधिकृतमा २०३ जना उत्तिर्ण भएको मध्ये १२० जना एउटै जाति बाहुन छन् भने क्षेत्री २८, आदिवासी जनजाति २९, मधेसी १८, दलित ८ जना छन् । महिला तर्फ बाहुन ३१, क्षेत्री ४, मधेसी ४, आदिवासी जनजाति ३,  दलित १ जना मात्र छन् ।

२) लेखा तर्फ ५५ जना शाखा अधिकृत मध्ये बाहुन ३३, क्षेत्री ६, आदिवासी जनजाति ९, मधेसी ६ र दलित १ जना मध्ये बाहुन महिला ११, आदिवासी जनजाति महिला १ जना बाहेक अन्य जातजाति शुन्य देखिन्छ ।

३) कानून तर्फ ३१ जना शाखा अधिकृत मध्ये ६ जना महिला सहित २६ जना बाहुन छन् भने क्षेत्री २ जना मध्ये १ महिला, आदिवासी जनजाति २ माहिला र मधेसी १ महिलाले सफलता प्राप्त गरेको देखिन्छ ।
४) राजश्व तर्फ १५ जना शाखा अधिकृत मध्ये २ महिला सहित ९ जना बाहुन कै बहुमत कायम छ भने क्षेत्री २, आदिवासी जनजाति २ र मधेसी २ जना मात्र छन्  अन्य जातजाति र महिलाको शुन्यता छ ।
५) परराष्ट्र तर्फ १२ शाखा अधिकृत मध्येमा २ महिला सहित ६ जना बाहुन, क्षेत्री १ महिला सहित ३, आदिवासी जनजाति ३ मध्ये १ महिला छन् भने मधेसी र दलित शुन्य छ ।
६) लेखा परिक्षण तर्फ ६ जना शाखा अधिकृत मध्ये १ महिला सहित ३ जना बाहुन, १ महिला सहित २ जना मशेसी र १ जना क्षेत्री बाहेक अरू जातजाति शुन्य छ ।
७) व्यवस्थापिका संसद तर्फ ५ जना शाखा अधिकृत मध्ये पनि १ महिला सहित ३ जना बाहुन, क्षेत्री १, र आदिवासी जनजाति १ जना बाहेक मधेसी, दलित अन्य जातजाति तथा महिलाहरू शुन्य देखिन्छ ।
 
स्पष्ट रूपमा तालिका हेर्नुहोस :

समुह संख्या बाहुन क्षेत्री आदिवासी जनजाति मधेसी दलित जम्मा
प्रशासन             २०३  १२०  २८  २९ १८ ८ २०३
लेखा                 ५५  ३३    ६   ९  ६  १  ५५
कानून               ३१   २६   २   २   १   ०  ३१
राजश्व                १५   ९    २   २  २   ०  १५
परराष्ट्र               १२   ६    ३   ३   ०  ०  १२
लेखा परिक्षण       ६     ३    १   ०   २  ०  ६
व्यवस्थापिका संसद ५    ३    १   १   ०   ०   ५
जम्मा              ३२७  २०० ४३ ४६ २९  ९  ३२७

यो शाखा अधिकृतको नतिजा र नामावलीबाट स्पष्ट रूपमा बुझ्न सकिन्छ कि नेपालको शासनसत्ता एक जाति बाहुनहरूको पेवाको रूपमा प्रयोग भै आएको छ र भनाई जातीय कुरा गर्नुहुदैन भन्ने तर तिनै बाहुने गफ गर्ने भएको हुदा यो बाहुनवाद, जातिवाद नभए के हो त ? विभेद बाहुनले गरेको छ कि अरू कसैले ? देशको नियम कानून मिच्ने बाहुन होइृनन् र ?
२१औं सताब्दीको युग यो युग शिक्षा, विज्ञान र प्रविधिको युग भएको हुदा आजको मानव समाज हिजोको भन्दा भिन्न समय र परिस्थितिमा बांचिरहेका छन् र दैनिक दिनचर्या प्रतिदिन फरक पर्दै गएको पनि छ । यद्यपि बाहुनहरूको नजर अन्दाज कमजोर भएको वा षडयन्त्रकारी भएर नबुझेको हो ? आजको समयमा शिक्षा दिक्षा, शिक्षित, टाठा बाठा, बुद्धिजिवि, बाहुन मात्र छैन । देशमा बसोबास गर्ने अन्य जातजातिहरू बाहुन भन्दा कम छैनन् । प्रतिशत कै आधारमा भन्दा पनि शिक्षित समुह बाहुनको भन्दा अन्य जातजातिको बढी नै छ । तर राजनितिक दलको संचालन राज्य सत्ता बाहुनको हातमा भएकोले यस्तो किसिमको विभेद गछिएको हो भने भविष्यमा दुर्भाग्य हुन सक्छ ।

नेपालको संविधान अनुरूप देश संघात्मक शासन पद्धतिमा जाने र संविधान कार्यन्वयन हुने दिशा तर्फ गै रहेको तथा संघियताको मर्म बमोजिम भएका निजामती कर्मचारी, जनपथ प्रहरीहरूको व्यवस्थापन गर्ने तर्फ लाग्नु पर्नेमा लोक सेवा आयोगले हतारमा ठुलो संख्यामा शाखा अधिकृतहरू भर्ना गर्नु महाषडयन्त्रको आशंका बुझ्नेहरूले बुझ्ने छन् ।
नेपालको राष्ट्रिय जनगणना २०६८ अनुसार १२५ जातजातिको जन्मथलो, कर्मथलोको रूपमा बसोबास गरेको यार्थततालाई स्वीकार गर्ने हो भने जनसंख्याको हिसावले पहिलो जातिको रूपमा क्षेत्री र दोस्रोमा बाहुन हो । तदअनुसार देशमा भेदभाव, विभेद, जातीय अन्तरविरोध, छुवाछुत, शोषण दमन, उत्पिडन र समान वितरण प्रणालीमा असमानता रही आएको हुदा यसको समाधान जातीय जनसंख्याको आधारमा राज्यको हरेक निकायमा समानुपातिक प्रतिनिधित्वको व्यवस्थाबाट मात्रै हुन सक्छ । त्यसकाण यो व्यवस्था लागु भएमा बाहुनले भन्दा क्षेत्रीले बढी प्रतिशत पाउछ तर राज्यको कार्यपालिका, व्यवस्थापिका, न्यायपालिका र सरकारी कार्यलय संघ संस्थामा बहुमत सहित बाहुनहरूको उपस्थित रहेको छ । यसरी नै सबै जातिको जनसंख्याको प्रतिशतको आधारमा राज्यको हरेक निकायमा प्रतिनिधित्व हुनुपर्नेमा एउटै जाति बाहुनको प्रतिनिधित्व सर्वत्र रहेको छ ।

नेपालमा बसोबास गर्ने जातिहरूको प्रतिशत हेर्दा क्षेत्री १७∞, बाहुन १२∞, आदीवासी जनजाति ३६.९∞, मधेसी २४.१∞ दलित १३.३१∞ थारू ६.६∞, मुश्लिम ४.४∞, पिछडा क्षेत्र ४.२∞ देखिन्छ । यसको साथै महिलाहरूलाई पनि जातीय जनसंख्याको आधारमा ३३∞ राज्यको हरेक अङ्ग र निकायमा अनिवार्य सहभागी बनाउनु पर्दछ । महिलाको नाममा महिला नै प्रतिनिधि भए पनि बढी बाहुन महिला कै प्रतिनिधि अहिलेको जस्तो हुने छैन ।

अन्तमा भविष्यमा लोकसेवा २०७३ बाट उत्तिर्ण भएका शाखा अधिकृतहरू राष्ट्र सेवकको रूपमा लगभग ३२ बर्ष देश र जनताको सेवामा हुनेहरू शाखा अधिकृत मात्र नभएर योग्यता, क्षमता, तालिम र कार्य क्षमताको आधारमा पदउन्नती हुदै गर्दा देशको विभिन्न मन्त्रालय, विभाग, कार्यलयहरूमा प्रमुख–शासक प्रशासक निति निर्माण तहमा मुख्य भुमिका सहित सचिव, मुख्य सचिव हुदै निवित्तभरण पछि पनि संवैधानिक अङ्गमा नियुक्तिको लागि समेत योग्यता कायम हुने हुदा अझै हाम्रो देश नेपालमा बाहुनवादले चार वा पांच दशक जरो गाड्ने पक्का पक्की छ ।

Last Updated on Sunday, 11 December 2016 06:17

Hits: 494

बाहुन संग बिहे गरेकी बिनु मगर ढेड महिना देखि बेपत्ता (भिडियो सहित )

कक्षामा बिधार्थी पढाउदा अन्तरजातीय बिवाहले समाज बलियो बनाउछ भन्ने हेडसरले आफ्नै छोराले अन्तरजातीय बिहे गर्दा व्यवहाँरमा लागु गर्न सकेनन ।  

खोजविनका लागी परिवारको अपिल

राज्यसत्ता ब्युरो

पाल्पा, मंशिर ९

तॉहु ७ फुरुङडी पाल्पाका २७ बर्षिय दिपेन्द्र बस्याल संग झण्डै चार बर्ष पहिले बिहे गरेकी हेक्लाङ ६ पाल्पाकी २४ बर्षिया बिनु थापा मगर झण्डै ढेड महिना देखि बेपत्ता भएको भन्दै माईती पक्षले खोजविनका लागी अपिल गरेका छन् । जिल्ला प्रहरी कार्यालय पाल्पामा लिखित उजुरी दिए पछि विनुका बावु नर वहादुर पुलामी र गाउलेहरुले जिल्लाका  पत्रकारलाई भेटेर सहयोग गरिदिन आग्रह गरेका छन् ।
भिडियो हेर्न तल लिङ्क थिच्नुहोस् ।

जिल्ला शिक्षा कार्यालय पाल्पामा प्राबिधिक पदमा कार्यरत बस्याल संग विनुको २०६९ भाद्र १५ गते विहे भएको थियो । उनीहरुको बिहेलाई केटाको परिवारले मन नपराएको बताईएको छ । तर बिनुका माईतीले भने भोजभतेर गरेरै मगरी परम्परा अनुसार ढोगबेट (बिहे स्वीकार्नु) दिएका थिए ।  बिहे भएदेखि नै बिनु, श्रीमान् दिपेन्द्र संगै उनकै घर तानसेनमै बस्दै आएका थिए । वि एस सि अध्ययनरत विनु र दिपेन्द्र वीच २०६६ साल तिर प्रेम सम्बन्ध रहेको र सात बर्ष देखि उनीहरु संगै बसेको आफन्तको भनाई छ ।


“बाबा आफुहरु घरको माथिल्लो तलामा टिका लगाएर रमाईलो गरेका छन्, म दोश्रो तलामै छु, दशैको दिन विनुले फोनमा भनेको संझदै उनका बावु  नर बहादुरले भन्नुभयो त्यसपछि न उनको फोन आयो, न यताको फोन उठ्यो नै । छोरीको फोन उठाएर ज्वाई दिपेन्द्रले पर छिन, एक छिन पछि गर्नु मात्रै भनीरहेको र पछिल्लो समय स्कोलरसिपमा भारतको बैङ्गलोर पढ्न गएको भन्ने जवाफ दिएको नर बहादुरको भनाई छ ।

विहे पछि नै खटपट !

माईतीका अनुसार दिपेन्द्रको परिवारले विनुलाई अस्वीकार गरेदेखि उनीहरुमा खटपट शुरु भयो । १५ लाख दिन्छु आफ्नै जातिमा जाउ भन्दै दिपेन्द्रका वावु आमाले विनुलाई पहिले देखिनै धम्की दिएको विनुले आफन्तले बताएका छन् । दिपेन्द्र बावु आमाले पनि आफुहरु  जिउदो रहे सम्म वुहारी घर भित्र्याउन नदिने अडानमा थिए । 

 
भाई मलाई जुन सुकै बेला मार्न सक्छन् भन्दै दिदीले बिहेको प्रमाण स्वरुप दुई जना संगै खिचेको फोटो र बिवाह दर्ताको सिफारिसमा लेखिएको कागज पत्र आफुलाई सुरक्षित राख्न दिएको विनु संगै तानसेनमा बस्ने भाई भद्र सिंग सिजालीले पत्रकार समक्ष जानकारी दिनुभयो ।

दुवैको मन्जुरीमा जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा हुनुपर्ने बिहे दर्ता दिपेन्द्रले नक्कली बनाएर विनुलाई दिएको माईतीले बताए । सिफारिसमा विनोद कार्की  कानुन अधिकृृत भन्दै केटा र केटीको हस्ताक्षर गरिएको छ । (हे तस्विर) अधिवक्ता कार्कीभने आफुलाई यस बिषयमा कुनै जानकारी नभएको प्रतिकृया दिनुभएको छ ।

बिवाह दर्ता र नागरिकता बनाउन विनुले दिपेन्द्रलाई दवाव दिएपछि उनीहरुले त्यसो गरेको अर्का भाई डिवि थापाले बताउनुभयो ।
गाउकै मास्टरका छोराले विनुलाई बिहे गरेपछि सबैतिर खुशियाली थियो, विनुका छिमेकी मन बहादुर सारुले भन्नुभयो कक्षामा बिधार्थी पढाउदा अन्तरजातीय बिवाहले समाज बलियो बनाउछ भन्ने हेडसरले आफ्नै छोराले अन्तरजातीय बिहे गर्दा पचाउन सक्नुभएन । दिपेन्द्रका वुवा लक्ष्मण बस्याल  जनप्रिय मावि हेक्लाङका प्रअ हुनुहुन्छ ।

हत्याको आसंका

विनुका आफन्तले उनको हत्या भएको हुन सक्ने शंका गरेका छन् । उजुरी आएदेखि नै अनुसन्धान भैरहेको प्रहरीले जनाएको छ । गत कार्तिक ४ गते पाल्पाकै हुंगी असर्दी स्थित कालीनदीमा भेटिएको बेवारिसे लाश उनको हुनसक्ने संभावना छ, जिल्ला प्रहरी कार्यालय पाल्पाका प्रमुख प्रहरी उपरिक्षक हरी राज वाग्लेले भन्नुभयो गलेको लाश हुदा चिन्न गारो भएको हो, हामी अनुसन्धानमै छौ । प्रहरीका अनुसार विनुका माईतीले घटनाको वारेमा उजुरी दिन लागेको जानकारी पाएका दिपेन्द्र सोमवार देखि नै गाडी सहित फरार छन् । उनको खोजी भैरहेको छ ।

सम्बन्धित समाचार 

श्रीमती बिनु मगर बेपत्ता पारी फरार दिपेन्द्र अर्की मगर्नी लिएर हिडे !


 

Last Updated on Thursday, 24 November 2016 14:45

Hits: 25487

मगर अध्ययनको लागि देउसी भैलोबाट एकलाख सत्रहजार रुपैंयाँ संकलन !(फोटो सहित)

विष्णुकुमार सिंजाली / गुप्तबहादुर राना

काठमाण्डौ ,१६ कार्तिक २०७३ - आदिवासी जातिका ऐतिहासिक राजा “बलिहाङ अर्थात बलिराजा”को कालखण्डदेखि चलिआएको तिहार चाड र देउसी भैलो खेलेर रकम जम्मा गरी सामाजीक कार्यमा  लगाउने चलन नेपालका आदिवासी जातिहरुमा प्राचिन कालदेखि चलिआएको परम्परा हो ।

आदिवासी समुदायमा तिहारमा खेलीने देउसी भैलो कार्यक्रमबाट उठेको रकमले थुप्रै सामाजिक कार्यहरु गरेको उदाहरणहरु नेपालमा प्रशस्त पाउन सकिन्छ । त्यही सिलसिलामा मिति २०७३ कात्र्तिक १५ गते गोवद्र्धन पूजाको दिन मगर अध्ययन केन्द्रले “अध्ययन तथा प्रकाशन कोष”को सहयोगार्थ १ दिने देउसी कार्यक्रम सम्पन्न गरेको छ । सो देउसी भैलो कार्यक्रमबाट प्राप्त रकम मगर जातिको अध्ययन अनुसन्धानमा खर्च गरिने, मगर अध्ययन केन्द्रका अध्यक्ष पूर्व ए.आई.जी. डा. गोविन्द प्रसाद थापाले बताउनु भयो । सो केन्द्रले नियमित रुपमा शोधमुलक जर्नल “शोधमाला” प्रकाशन गर्दै आउनुका साथै थुप्रै अध्ययन अनुसन्धान गरी शोधमुलक पुस्तकहरु पनि प्रकाशन गरेको छ र यसका साथै मगर जातिको सन्दर्भमा विविध प्राज्ञिक बहस, कार्यशाला गोष्ठीहरु गर्ने गराउने गरेको छ ।

आज समग्र मगर  जाति/समाज, आफ्नो चाडबाड, धर्म, संस्कार र संस्कृतिका सम्बन्धमा गहिरो अध्ययन अनुसन्धान नभई हचुवा राजनैतिक निर्णयहरु विगतमा भएकोले अन्योलनमा फसेको छ । मगर जाति र समाज, मगर जातिको चाडबाड, धर्म, संस्कार र संस्कृति तथा पहिचानका सन्दर्भमा स्पष्ट हुनको लागि बृहत्तर रुपमा अध्ययन अनुसन्धानको खाँचो भएको कुरा प्रा.डा. केशरजङ बरालमगर, प्रा.डा. चित्र बुढाथोकी, मा. सांसद प्रा.डा. कृष्ण बहादुर छन्त्याल, डा. श्यामु थापामगर, डा. मीन श्रीस लगायतका थुप्रै प्राज्ञिक व्यक्तित्वहरुले बताउँदै आएका छन् । 

जुन व्यक्तिगत अध्ययन अनुसन्धानबाट सम्भव छैन र यस्तो बृहत्तर अध्ययन अनुसन्धानको कार्य गर्न करोडौं रुपियाँको बजेटको आवस्यकता पर्दछ । सबै मगरहरुको छाता संगठन नेपाल मगर संघ पनि अन्य मुद्दाहरुमा अल्झिनु परेकोले ध्यान दिन सकेको छैन भने सरकारी लगानी शुन्य छ, यस्तो अवस्थामा मगर अध्ययन केन्द्रको काम “जुनकीरीको बत्ती” भए पनि केन्द्रलाई आर्थिक रुपमा सबल बनाई समग्र मगर तथा नेपालको बारेमा अध्ययन अनुसन्धान गरी सही तथ्य बाहिर ल्याउनको लागि एक अक्षय कोषको स्थापना गरेको केन्द्रका महासचिव हर्क थापामगरले बताउनु भयो । उक्त अक्षयकोषमा योगदान दिन चाहाने व्यक्तित्वहरुले, अध्ययन अनुसन्धानमा योगदान पुर्याउन चाहाने व्यक्तित्वहरुले नेपाल बैंक लिमिटेडमा खोलिएको मगर अध्ययन केन्द्रको खाता नं. १९१ १० ३५६१४ मा रकम जम्मा गर्न सकिने केन्द्रका कोषाध्यक्ष गोपाल थापामगरले बताउनु भयो ।

मगर अध्ययन केन्द्रको देउसी भैलो टोली मेजर हरी बहादुर थापा, धोबीघाट; मेजर जीवनबहादुर राना, सानेपा; क्याप्टेन कमान सिंह राना, मानभवन; क्याप्टेन देउ बहादुर राना, भनीमण्डल; श्री सुरेन्द्र सिं राना, भैंसेपाटी; इश्वर/पद्यमा आले, बागडोल; पूर्व मन्त्री बालाराम घर्तीमगर, सातदोवाटो; श्री शिवकुमार गुर्माछाने, नखीपोट; लेप्टेन कर्णेल श्री रामकाजी राना, नखीपोट; श्री हुम बहादुर थापा, शान्तीचोक, क्याप्टेन कुल प्रसाद पुन, महालक्ष्मीस्थान ज्यूका निवासहरुमा गएर देउसी खेलेको थियो । सो कार्यक्रमबाट एक लाख सत्र हजार रुपैंया (रु १,१७,०००।–) मगर अध्ययनको सहयोगार्थ संकलन गरेको कोषाध्यक्षले जानकारी दिनु भयो । अन्य ईच्छुक महानुभावहरुले यस केन्द्रको बैंक खातामा रकम जम्मा गरी यस बर्षको तिहारमा मगर अध्ययनको लागि दान दिन सकिने कुरा कोषाध्यक्ष गोपाल थापा ज्युले बताउनु भयो ।

सो देउसी भैलो टोलीमा डा. गोविन्द प्रसाद थापा, श्री गुप्तबहादुर राना, श्री हर्कबहादुर थापा, श्री प्रतिभा पुन, श्री गोपाल सिं थापा, डा. मीन श्रीस, श्री विष्णुकुमार सिंजाली, श्री फटिक बहादुर थापा, श्री माया हिस्कीमगर, श्री पवित्रा राना, श्री मञ्जु राना, क्या.कुल प्रसाद पुन, श्री भीम राना, श्री भीष्म पुन, सुश्री कला वराल, सुश्री जुना वराल, श्री विक्रम राना, श्री द्धिप दर्लामी, श्री विभाष श्रीस, श्री प्रतिमा पुन, श्री शान्ति पुन, सुश्री सृजना पुन, श्री कुमार कार्की, सुश्री आलिसा सिंजाली, सुश्री सुस्मिता राना लगायतको सहभागीता थियो भने टोलीको नेतृत्व केन्द्रका अध्यक्ष डा. गोविन्द्र प्रसाद थापाले गर्नु भएको थियो ।

फोटो : हर्क थापा मगर

लिङ्क थिच्नुहोस, फोटो हेर्नुहोस ।

मगरको अध्यानको लागी अध्यानले उठायो सवा लाख रूपैया.

 

 

Last Updated on Wednesday, 02 November 2016 16:26

Hits: 2663

नेपालका प्रथम शहिद लखन थापा मगर अब हुलाक टिकटमा

प्रथमशहीद लखन थापा मगरको संस्मरणात्मक हुलाक टिकट प्रकाशन भएकोमा संसारभर खुसियाली मनार्इ रहेको जानकारी प्राप्त भएकोछ ।

उमेश बहादुर राना मगर

 

काठमाण्डौ,मङसिर ३ - नेपालको हुलाक सेवा विभागले २०७३ मार्ग १ गतेका दिन राजधानी काठमाडौंमा एक समारोह विच प्रथम शहीद लखन थापा मगरको चित्रांकित रु. १०।– को हुलाक टिकट सूचना तथा संचार मन्त्री सुरेन्द्र (राम) कार्कीबाट प्रथम दिवसीय टाँचा लगाई सार्वजनिक गरिएको छ ।

कार्यक्रममा प्रथमशहीद लखन थापा मगर स्मृति प्रतिष्ठानका तर्फबाट अध्यक्ष रूल बहादुर आले मगरले मन्तव्यको क्रममा गोरखा जिल्लाको दूरदराजमा साधारण परिवारमा जन्मेका लखन थापाले नेपाली सेनामा लामो समय सेवा गरेको, सोही क्रममा लखनऊ बिद्रोहमा खटिएको, भारतीय विद्रोहीहरूको मर्म बुझेर जंगहादुर राणाको ज्यादती विरुद्ध उत्प्रेरित भई उनले गोरखा बुंकोटबाट विद्रोहको उद्घोष गरेको प्रसंग बताउँदै उनको वलिदानबाट प्रेरणा पाएर नै राणा शासनको विरुद्ध लागेका ४ सपुतहरू पनि शहीद बने र सात सालको जनक्रान्ति सफल भएको बताउनु भयो । प्रजातन्त्र, लोकतन्त्रको लागि वि.सं. १९३३ मा जीवन अर्पण गरे तापनि २०५६ सालमा सरकारले लखन थापालाई शहीद र २०७३ असोज ३ गते प्रथम शहीदको घोषणा गर्यो । यसका लागि प्रतिष्ठानले अनेकौं लबिङ, संघर्ष र दबाव दिनु परेको थियो । उनी राष्ट्रिय विभूतिका समेत हकदार हुन् भन्ने चर्चा गर्दै देशका विभिन्न भागमा आजसम्म जनस्तरबाट मात्र प्रथम शहीदको सालिक बनेकोले राज्यस्तरबाट पनि शहीदको सालिक निर्माण गर्न सरकारलाई आग्रह गरिएको थियो ।
 

(प्रथम शहीद लखन थापाको तस्वीर अंकित रु.१०।– को टिकट १० लाख प्रति छापियो)

कार्यक्रममा अन्य राष्ट्रिय व्यक्तित्वको रूपमा निष्ठावान राजनीतिज्ञ महेन्द्र नारायण निधि (महोत्तरी) र समाज सुधारक योगमाया न्यौपाने (भोजपुर) र देशका विभिन्न धार्मिक साँस्कृतिक महत्व बोकेका ५ वटा मठमन्दिरहरूको हुलाक टिकट सार्वजनिक गरिएको थियो ।

हुलाक टिकट हेर्दा सानो वस्तु भए पनि यसले राष्ट्रिय अन्तर्राष्ट्रिय जगतमा विशेष महत्व राख्दछ । राष्ट्रले आदर सम्मान गर्नु पर्ने व्यक्तिको योगदान बारे सन्देश प्रवाह हुन्छ, त्यस्ता व्यक्तित्वको परिचय र पहिचान संसारभर फैलन्छ । नेपाल फिलाटेलिक सोसाइटीका अध्यक्ष शंकर श्रेष्ठले राष्ट्रिय व्यक्तित्वको हुलाक टिकट प्रकाशित गरेर राष्ट्रको तर्फबाट सम्मान प्रकट गर्ने परम्पराले एउटा पुस्ताबाट अर्को पुस्तामा ज्ञान सर्ने हुँदा राष्ट्रको तर्फबाट गौरवको जर्गेना समेत हुने भन्दै यही महिनामा चीनमा हुने अन्तर्राष्ट्रिय हुलाक टिकट प्रदर्शनीमा सन् २०१६ सम्म प्रकाशित सबै टिकटहरू समावेश गरिने जानकारी दिनु भयो ।



सूचना तथा संचार मन्त्रालयका सहसचिव सुरेश अधिकारीले मुलुकको राजनैतिक सामाजिक रूपान्तरणमा विशिष्ट योगदान पुर्याउने राष्ट्रिय व्यक्तित्व र धार्मिक साँस्कृतिक धरोहरको कोटीमा राखेको र प्रचारप्रसार गर्ने उद्देश्यले नै हुलाक टिकट प्रकाशन हुने गरेको, यसले पहिचान मात्र नदिएर राष्ट्रिय गौरव र पर्यटन प्रबद्र्धनमा समेत योगदान पुर्याउने बताएका थिए । प्रथम शहीद लखन थापाको तस्वीर अंकित रु.१०।– को टिकट १० लाख प्रति छापिएको जानकारी दिनु भयो ।

मन्त्रालयका सचिव दिनेश थपलियाले वि.सं.१९३५ मा सुन्धारा काठमाडौंमा पहिलो डाँकघरको स्थापना भएको र त्यहीबाट क्रस खुकुरी अंकित पहिलो हुलाक टिकट प्रकाशित भई नेपाल र नेपालीको पहिचान विश्वभर फैलिन पुगेको, हालसम्म ११७३ वटा टिकट प्रकाशित भई प्रचलनमा ल्याइएको जानकारी दिदै राष्ट्रिय व्यक्तित्वको टिकट प्रकाशनबाट आफ्नो स्थान, चरित्र र व्यक्तित्व पनि त्यस्तै बनाउनु पर्छ भन्ने प्रेरणा जाग्ने र राम्रो कर्तव्यपथमा हिड्ने चेतना समेत प्रवाह हुने विश्वास व्यक्त गर्नु भयो । उनले हालसम्म प्रकाशित भएका टिकटको रेकर्ड डिजिटल अर्काइभमा राख्ने प्रयास भइरहेको जानकारी समेत दिनु भयो ।

कार्यक्रमका विशिष्ट अतिथि तथा पूर्वमन्त्री कृपाशुर शेर्पाले लखन थापा मगरले देश र जनताको लागि सत्कर्म गरेको कारण राज्यले उनलाई महत्व दिएको चर्चा गर्दै व्यक्तित्व र कृतित्व सधैं अमर रहने, कहिल्यै नमर्ने भन्दै लखन थापा मगरको आज पुनर्जन्म भएको आफूलाई अनुभूति भइरहेको धारणा राख्नु भयो ।

प्रमुख अतिथि संचारमन्त्री सुरेन्द्र (राम) कार्कीले प्रथम शहीद लखन थापा मगर, राजनीतिज्ञ महेन्द्र नारायण निधि र समाज सुधारक योगमाया राष्ट्रका नायक र सम्मानित पात्र रहेकाले को ठूलो, को सानो भन्ने होइन, यी हाम्रा शक्ति हुन् यी हाम्रा गौरव हुन् भनेर सवैले बुझ्न जरुरी छ, अव बुद्ध र सगरमाथाबाट मात्र हामी चिनिने र पालिने होइन, देशमा अरु पनि गौरवशाली व्यक्तित्व र कृतित्व छन् त्यसको खोजी गरौं, आफ्नो पहिचान बनाऔं, त्यसको स्वामित्व पनि लेऔं र विश्वभर चिनाऔं भन्ने सारगर्भित विचार राख्नु भयो । कार्यक्रममा हजारौंको उपस्थिति रहेको थियो ।

(उमेश बहादुर राना मगर प्रतिष्ठानका उपाध्यक्ष हुनुहुन्छ)

श्रब्य/दृश्य : हुबिमगर

फोटो झलककोलागी तलको लिङ्क दाब्नुहोस ।

प्रथम शहीद लखन थापा मगरको सस्मरात्मक हुलाक टिकट प्रकाशन.

 

 

 

 

 

 


Last Updated on Friday, 18 November 2016 09:26

Hits: 3408

फोप्लीको ठाकुरभूमिलाई भुमरी संयोजनको राहत सहयोग

राज्यसत्ता,

प्यूठान,असोज २९- गत साउनमा गएको बाढी र पहिरोबाट प्यूठानको फोप्लीमा भएको जनधनको क्षति अनि त्यसबाट प्रभावित एवम् पीडितको सहयोगार्थ भावेश भुमरीले आह्वान गरेको राहत हालै फोप्ली– ५ स्थित ठाकुरभूमि प्राथमिक विद्यालयको भौतिक निर्माणका लागि हस्तान्तरण गरिएको छ ।  

प्यूठान नगरपालिका– १७, मरन्ठाना, कोटमा स्थायी घर भएका भावेश भुमरीले २०५१ सालमा उच्च शिक्षा हासिल गर्न काठमाडौँ गएसँगै काठमाडौँलाई नै कर्मथलो बनाउँदै आएका छन् । विगत लामो समयदेखि साहित्य सिर्जना र शिक्षामा काम गरिरहेका भुमरी प्यूठानबाट काठमाडौँ गएर सिर्जनामा सार्वजनिक रूपले चर्चा र लोकप्रियता हासिल गरेका एक उच्च प्रतिभा हुन् । विशेषतः नेपाली कविता र गीत लेखनमा केन्द्रीय रूपमा आफ्नो उच्च स्थान बनाएका भुमरीका दर्जनौ गीतहरू लोकप्रिय छन् । हालसम्म पाँचवटा गीति एल्बम, चारवटा गीतसङ्ग्रह र एउटा कवितासङ्ग्रह प्रकाशन गरेका भुमरी नेपाली गीतलेखनबाट ठूला पुरस्कार प्राप्त गर्ने विशिष्ट प्रतिभा हुन् । नेपाली गीति लेखनमा गीतकार संघ नेपालको रु. १ लाखको नगद पुरस्कारसहित वर्ष गीतकार २०७०, रेडियो नेपालद्वारा आयोजित आधुनिक गीत प्रतियोगितामा रचनामा प्रथमसहित तमाम म्युजिक अवार्डहरू प्राप्त गर्ने भुमरीको रुचि र कार्यको अर्को पाटो समाज सेवा पनि रहेको छ । सोही रुचिकै कारण भुमरीका लोकप्रिय दर्जनौ गीतका स्रोता र शुभचिन्तकहरूले प्यूठानको बाढी र पहिरोपीडितका लागि भुमरीकै संयोजकत्वमा सहयोग सङ्कलन गरेका थिए ।

भुमरी सामाजिक सञ्जाल फेसबुकलाई राम्रोसँग सदुपयोग गर्ने स्रष्टा हुन् । गत साउन १० गते प्यूठानमा बाढीपहिरोले पु-याएको क्षतिबाट दुखी भएका भुमरीले फेसबुकमा सहयोगका लागि आह्वान गरेका थिए । त्यही आह्वानमा हातेमालो गर्न विभिन्न देशमा रहेका नेपालीहरूले काठमाडोँमा भुमरीलाई सहयोगस्वरूप रकम पठाएका थिए । भुमरीले सुनाए, सर्वप्रथम रुकुम घर भएकी अमेरिकामा कार्यरत गीतकार पद्मा लिंखा मगरले सहयोग पठाइन् । त्यसपछि रकम पठाउने हातहरू जुट्दै आए । धेरैभन्दा धेरै सहयोग रकम सङ्कलनका लागि केही कागजी कार्य प्यूठानबाट अगाडि बढ्न नसकेको कुरा भुमरीले सहयोग हस्तान्तरण कार्यक्रममा व्यक्त गरे । त्यही कारण धेरै रकम सङ्कलन गर्न नसकेको यथार्थ पनि कोट्याए । दशैँअगाडि नै भुमरीले युकेमा कार्यरत पवित्रा गुरुङ, आयरल्यान्डमा कार्यरत दामिनी गुरुङ, क्यानडामा कार्यरत सुरुङ्गी साहिला, इजरायलमा कार्यरत जुनु राई, अमेरिकामा कार्यरत पद्मा लिंखा मगर, युकेमा कार्यरत लाल रानासहित काठमाडौँका भुमरी स्वयम्, नानु राना, जीतबहादुर राई र रवीन्द्र घिमिरेबाट रकम सङ्कलन गरेका थिए । दशैँ मान्न र सहयोग हस्तान्तरण गर्न रु. ९१००१/- रकमको पोको बोकेर काठमाडौँबाट प्यूठान आएका भुमरीले फोप्लीमा पहिरोबाट अत्यधिक प्रभावितहरूका बालबालिका पढ्ने विद्यालयको खोजी गरे । खोजी गर्ने क्रममा ठाकुरभूमि प्राथमिक विद्यालय पत्ता लगाए । त्यही विद्यालयको भौतिक निर्माणका लागि सो रकम सहयोग गर्ने निर्णय गरे । आर्थिक सहयोग हस्तान्तरण कार्यमा प्यूठानका कलाकार, पत्रकार र समाजसेवीहरूले भुमरीलाई सघाए । सदरमुकाम खलङ्गाबाट भावेश भुमरी, राष्ट्रिय लोक तथा दोहोरी गीत प्रतिष्ठान प्यूठानका अध्यक्ष तुकमानसिंह कार्की, सोही संस्थाका उपाध्यक्ष निर्मलदास नकर्मी, कोषाध्यक्ष माधव पराजुली, सल्लाहकार राममणि थापा, सामुदायिक रेडियो प्रसारक संघका सदस्य भुवन सिंह, रेडियो कृपालु प्यूठानका कमल वि.क., समाजसेवी माधव भन्डारीलगायतका व्यक्तिहरू सम्बन्धित विद्यालयमा पुग्न धेरै हिँड्नुपर्ने भएकाले फोप्ली– १, अँधेरीखोलामा पुगेका थिए । फोप्ली गाविस एवम् सोही ठाकुरभूमि प्राथमिक विद्यालयका निवर्तमान अध्यक्ष समाजसेवी देवीराम पुनमगरसहितका व्यक्तिहरू गाउँबाट सहयोग बुझ्नका लागि अँधेरीखोलामै उपस्थित भएका थिए ।

सानो अनौपचारिक कार्यक्रम गरी इलाका प्रहरी कार्यलय, लुङ, बाहनेका सुरक्षाकर्मीसहित उपस्थित १० जना व्यक्तिहरूको रोहवरमा सो रकम भुमरीले देवीराम पुनमगरलाई हस्तान्तरण गरे । हस्तान्तरणपछि बोल्दै भुमरीले आफू पनि शिक्षा क्षेत्रमै कार्यरत हुनाले अत्यधिक पहिरोपीडितहरूका बालबालिकाहरू अध्ययन गर्ने विद्यालयको भौतिक निर्माणमा लागि आर्थिक सहयोग गर्न पुगेको कुरा राखे । सो विद्यालयलाई पछि पनि सक्दो सहयोग गर्ने भन्दै भुमरीले आफ्नो अभियानमा सहयोग र साथ दिने सबैलाई धन्यवाद दिए । मन्तव्य राख्ने क्रममा राष्ट्रिय लोक तथा दोहोरी गीत प्रतिष्ठान प्यूठानका अध्यक्ष तुकमानसिंह कार्कीले आफ्नो संस्था पनि तिहारअगाडि नै सहयोग हस्तान्तरण गर्न फोप्ली आउने कुरा राखे । सहयोग बुझेपछि संक्षिप्त मन्तव्य राख्दै देवीराम पुनमगरले फोप्लीमा पहिरोले अपूरणीय क्षति पु-याएर क्षतविक्षत भएको गाउँका घाइतेहरूलाई यसरी लगाइदिने मल्हमले केही सान्त्वना दिने कुरा व्यक्त गरे । उनले पहिरोेले सामान्य क्षति पु-याएको त्यस विद्यालयमा अत्यधिक पहिरोपीडितहरूका बालबालिकाले पढ्ने र भौतिक रूपले नाजुक भएकाले यो सहयोगलाई सही रूपले सदुपयोग गर्ने कुरा पनि राखे । व्यक्तिगत रूपमा पनि यसरी पहल गरेर विद्यालयलाई सहयोग गर्ने भुमरीलगायतका सबै सहयोगदाताप्रति पुनमगरले धेरै कृतज्ञता व्यक्त गरे ।

Last Updated on Saturday, 15 October 2016 16:14

Hits: 399

हार्दिक श्रध्दाञ्जलि - गोरे बहादुर खपांगी