A+ A A-

मार्क्सवाद भर्सेस बाहुनवाद

बालकृष्ण माबुहाङ

काठमाडौँ असार २७, २०७५ — दुइटा कम्युनिस्ट दल मिलेर संख्यात्मक रूपमा शक्तिशाली नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) बनेको छ । तर उसको उद्देश्य प्रस्ट छैन ।



प्रचण्ड बहुमत हुँदाहुँदै संघीय समाजवादी फोरमलाई सरकारमा लगेको छ । राष्ट्रिय जनता पार्टी (राजपा) लाई पनि सरकारमा लग्ने सोच बनाएको देखिन्छ ।

संसदमा प्रचण्ड बहुमत भएको नेकपालाई दुई तिहाइभन्दा बढी मत किन चाहियो ?

विश्वासिलो जवाफ छैन । यद्यपि संसदमा दुई तिहाइ संसदको जरुरी संविधान संशोधनका लागि हो, प्रदेशमा छँदैछ । संविधान संशोधनको एजेन्डाबिना सत्तामा पुगेको नेकपाले ‘संविधान पुनर्लेखन’ को एजेन्डा बोकेर संघीय संसदमा पुगेको सघीय समाजवादी फोरम र राजपालाई मनाउन सक्छन् जस्तो लाग्दैन ।

विगत २५/२६ वर्षमा माक्र्सवादको साटो बाहुनवाद झाङ्गियो । विकासको साटो विनाश मात्र भयो। अनि कहाँको पुँजीवाद र समाजवादको कुरो?

जे होस्, मतदाताको एउटै आशा स्थापनाकालदेखि आर्थिक समानता, सामाजिक न्याय र विकासका लागि लड्दै र भन्दै आएको नेकपाले केही गर्छ भन्ने हो । तर त्यो आशा अनुरूपको कुनै ठोस मुद्दा न साझा घोषणापत्रमा कबुल गरिएको थियो, न वार्षिक नीति तथा कार्यक्रम र बजेटमा ल्याइएको छ । किन यस्तो भयो ?

कारण खोज्न कम्युनिस्ट पार्टीको ‘ऐतिहासिक द्वन्द्वात्मक भौतिकवादी’ विचार र नेपाली राज्य निर्माणको ऐतिहासिक घटनाक्रमको संक्षिप्त चर्चा गर्नुपर्ने हुन्छ । सन् १७४४ तिर उदय भएको गोर्खा राज्य विस्तारका क्रममा १७६९ मा काठमाडांै पुग्यो । करिब ३० वर्षपछि पूर्वमा टिस्टा पुगेर खुकुरी पखालेर फर्केको करिब ४० वर्षमा पश्चिममा काँगडा पुगेको थियो । इष्ट इन्डिया कम्पनीसित सन् १८१५ मा एङ्गलो–गोर्खा युद्धमा हारेको गोर्खाली राज्य १८१६ को सुगौली सन्धिपछि मेची–महाकाली सीमामा मात्र खुम्चिन पुग्यो ।

लिगलिगकोटमा दौडँदा मगर, गुरुङ र घलेलाई छिर्के लाएर उदय भएको गोर्खा राज्य कीर्तिपुरेहरूको नाक–कान काटेर काठमाडौं उपत्यका प्रवेश गर्नुका साथै इन्द्रजात्रामा मस्त रमेका नेवारहरूमाथि चढाइँ गरेर काठमाडौं आफ्नो बनायो । पूर्वमा ‘नौलाख किरातहरू’माथि निर्मम हत्या र दमन गरेको गोर्खाली राज्य पश्चिम कुमाउ–गढवालमा २५ वर्ष राज्य गर्दा गरेको ज्यादतीको लोकगीत नै रहेछ, ‘राजा तेरे गोरखियों नें लुट्या पहाड ।’ अध्येताहरूका अनुसार गोर्खा राज्यको विस्तार हुनुको एउटै कारण भनेको राज्यले सेनाहरूलाई जितेको भूमि, स्रोतसाधन ‘जागिर’ र ‘विर्ताको’ रूपमा बाँड्थ्यो ।

कहलिएको नेपालको आधुनिक इतिहास करिब २५३ वर्षमा एउटा वर्ग त्यही भूमि, साधन र स्रोत, सान र मानमा शासक बन्यो । एउटा जिमदार बन्यो, अरू कमैया । एउटाका छोरीचेली रानी, राजकुमारी बने, अर्कोका कमलरी । एउटा मालिक, अर्को हलिया । एउटा ठूलो सर्वश्रेष्ठ जात, अर्को दलित । यी विसंगति कम्युनिस्ट पार्टीको ऐतिहासिक द्वन्द्वात्मक विचार विश्लेषणको विषय हुनुपर्ने कि नपर्ने ? भूमिहीन सुकुम्वासी कमैयाहरू, हली, गोठालाहरू, ज्यालादारीहरूको ‘मजदुरी’ तोकिएको छैन, तोक्नुपर्ने कि नपर्ने ?

हिजो ‘जागिर’ वा ‘विर्ता’मा पाएको भूमि उपभोग गर्ने जमिनदारहरू हजारौं एकड जमिनको मालिक अझै छन्, तिनको जग्गा कमाउने कमैया भए । जोत्नेको जमिन हुनुपर्ने कि नपर्ने ? धर्माधिकारहरूको पकडमा समाज शोषित एवं कुण्ठित छँदैछ, समाजको प्रतिनिधित्व राज्यले गर्ने कि धर्माधिकारीले ?

ऐतिहासिक द्वन्द्वात्मक भौतिकवाद विचारमा खेलेर, पौडेर निपुष्ट बनेको नेकपा र उसका नेताहरूले नेपालको सामाजिक, आर्थिक, राजनीतिक समस्या केलाउँदा माक्र्सवादी बाटो पहिल्याउने कि अरु नै ? कम्युनिस्ट पार्टी सत्तामा पुगेको छ तर सत्ताको चरित्र र लक्षणमा कुनै भिन्नता छैन । हुन त समाज विकासको नीति तथा कार्यक्रम माक्र्सवादीसित मात्र छ भन्ने होइन ।


कम्युनिस्ट पार्टीको पहिलो घोषणापत्र लेख्ने कार्ल माक्र्स र फ्रेडरिक एङ्गेल्सलाई नेपालको विषयमा सायदै थाहा थियो । माक्र्सले एसियाली समाज र उत्पादन प्रणालीलाई ‘डेस्पोटिक ओरियान्टालिजम’ (पूर्वीय तानाशाही) प्रवृत्तिको छ भनेका थिए । जवाहरलाल नेहरू विश्वविद्यालयका इमिरिटस प्रोफेसर विपन चन्द्राको ‘कार्ल माक्र्स, हिज थ्यौरिज अफ एसियन सोसाइटिज एन्ड कोलोनियल रुल’ फर्नान्ड ब्राउडल सेन्टर, न्युयोर्कले सन् १९८१ मा छापेको छ । उक्त लेखमा कार्ल माक्र्सको सन् १८५३–५७ को बीचमा ‘न्युयोर्क डेली ट्रिब्युन’मा प्रकाशित धेरै लेख समीक्षा गरिएको छ ।

प्रा. चन्द्राको तर्क छ– कार्ल माक्र्सको विचारमा एसिया, खासगरी भारतीय समाज स्थिर, टाक्सिएको र अपरिवर्तनशील समाज हो । गाउँ नै गाउँले बनेको, दूरदराजमा बसेको, विना बजार र सडकको सञ्जाल, वस्तु (कमोडिटी) को उत्पादन छैन, मजदुरी छैन, जमिनमाथि व्यक्तिको कुनै स्वामित्व छैन । वास्तवमा त्यो डेस्पोटिक ओरिन्टायलिस्ट चरित्रको छ । ऐतिहासिक द्वन्द्वात्मक भौतिकवादको दृष्टिकोणबाट भारतीय समाजलाई विश्लेषण गर्नै नमिल्ने माक्र्सको विश्लेषण थियो ।

‘भारतको इतिहास नै छैन, कम्तीमा जानकारीमा छैन । गाउँलेको एक कट्ठा शासन छ, उनीहरूलाई सम्राट कहिले उदायो र कहिले अस्तायो थाहा छैन । आफ्नो भूपतिको कुनै मतलब छैन, यस्तो समाज परिवर्तनशील नभई टाक्सिएको हो’ माक्र्सको बुझाइ थियो । त्यसकारण माक्र्स बेलायती इस्ट इन्डिया कम्पनी भारतमा आउनुलाई सकारात्मक रूपमा लिन्थे । उनको विचारमा युरोपियन औपनिवेशिक शक्तिको उदयले दुइटा पक्ष उद्घाटित गथ्र्यो । पहिलो, पुँजीवाद विकासको लागि अमैत्री समाजको विध्वंस (डिस्ट्रक्सन) । दोस्रो, पुँजीवादको पुनर्जन्म (रिजेनेरेसन) ।

औपनिवेशिक राज्यले शोषण गरे तापनि पुँजीवादको नयाँ ढोका खोल्ने विश्वास माक्र्सको थियो । ‘पुँजीको विकासका कारण मजदुर र मालिकको बीचमा घर्षण भई सामाजिक–आर्थिक क्रान्ति हुन्छ र परिवर्तन सम्भव हुन्छ,’ माक्र्सको बुझाइ थियो । तर बेलायती उपनिवेशले पुँजीको निवेश गर्नु, विकास गर्नुको साटो कर सङ्कलन गर्ने, सेनाको रसदपानीको पे, पेन्सन उठाउने, सेवासुविधा दिएर कर बढाउने सिवाय केही पनि गरेन । बेलायती उपनिवेशले ल्याउने अपेक्षित परिवर्तन अनुसार पुँजीको विकास नभएको निष्कर्ष माक्र्सको थियो । नेपालको त के कुरा गर्नु, भारतमै पुँजीवादको विकास र समाजवादमा रूपान्तरण हुन्छ भन्ने कुराको विश्वास कार्ल माक्र्सलाई रहेनछ ।


माक्र्सको बुझाइको मुख्य पाटो भारत र नेपालको सन्दर्भमा हेर्ने हो भने स्थिर, टाक्सिएको र अपरिवर्तनशील, पूर्वीय दर्शन र मान्यतामा एकठ्ठा गाउँलेबाट शासित (डेस्पोटिक ओरियनटालिस्ट) समाज हो । कार्ल माक्र्सको २ शताब्दी वर्षगाँठ मनाइरहँदा १ सय ५० वर्षअघि भारतीय उपमहाद्वीपमा कार्ल माक्र्सले चर्चा गरेको समस्या आज पनि छँदैछ । नेपालका गाउँमा दलितलाई धारापानी छोएको निहुँमा गाउँ निकाला गरिन्छ । दलित युवकयुवतीले विजातसित प्रेम गरे, विवाह गरे भनेर लाठो लगाएर छुट्याइन्छ । गाउँ निकाला गरिन्छ ।

दलित समुदायको मानिसलाई काठमाडौं सहरमा भाडामा कोठा दिइन्न । महिनावारी हुने छोरी, बुहारी, श्रीमतीलाई छाउगोठमा लखेटिन्छ । बौद्धिक र सम्पन्न घरानाका छोरीहरूलाई नै महिनावारी हुँदा ‘नछुने भई’, ‘पर सरी’ भनिन्छ । आदिवासी जनजातिको आफ्नो भाषा, संस्कृति, मूल्य र मान्यताको भिन्नै संसार छ । राज्य र जनजातिको संस्कृति आकाश–पाताल फरक छ । जनजातिलाई कुनै सम्राटको उदय हुनु र विलय हुनुको केही मतलब छैन । राज्य के हो ? चुनाव किन हुन्छ ? मन्त्री, प्रधानमन्त्री को हुन् ? कसको प्रतिनिधित्व गर्छन् ? थाहा छैन ।

आफ्नो वंश, कुल, कुटुम्बले चुनावमा जित्नुपर्छ भनेर पार्टीमा लागेका छन् । पार्टी के हो, कुनै मतलब छैन । थारू आदिवासी जनजातिलाई राज्य के हो, कुनै महत्त्व नै छैन । भलमन्सा या बढघरबाट थारू शासित छन् । राज्यको संघीय, प्रादेशिक, स्थानीय सरकारको सभा–सम्मेलन मतलब छैन, जति माघीको मतलब छ । गैरसरकारी संघ/संस्थाको कार्यक्रममा राम्रा/राम्री सर, म्याडम आउँछन्, खेल्न, नाच्न, गीत गाउन सिकाउँछन्, मासुभात, चिउरामासु खान दिन्छन्, पैसा पनि दिन्छन्, हामी पनि जाऊँ भनेर भेला हुन्छन् । थकाली ढुकुटीबाट आर्थिक उन्नति गर्छ, अर्थ मन्त्रालयलाई मतलब छैन ।


कम्युनिस्ट पार्टी र कार्ल माक्र्सको अवधारणामा सामाजिक मुक्ति सम्भव छ त ? व्याख्या र विश्लेषण गर्ने कुनै भरपर्दो विधि, प्रक्रियाको अभावमा नेकपा र पञ्च, कांग्रेसमा के तात्त्विक भिन्नता छ ? हुन त माक्र्सले भनेको उपायबाट या कम्युनिस्टले मात्र समाजमा रूपान्तरण गर्छन् वा हुन्छ भन्ने पनि छैन । सम्भवत: एसियाको पुनर्उत्थानमा माक्र्सियन दृष्टिकोण नभई आफ्नै रैथाने विचार हावी छ । आजको चीन, कोरिया र जापानको उन्नति माक्र्सवादी विचारले भएको नभई कन्फुसियस विचारबाट भएको हो । अर्थात् माक्र्सको दृष्टिकोणमा ‘डेस्पोटिक ओरिएन्टालिजम’।


नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीको सरकार छ, ठिकै छ । उसले अधिनायकवादी तानाशाही राज्यभन्दा आवधिक निर्वाचनको माध्यमबाट बहुदलीय प्रतिस्पर्धात्मक राजनीति उपयुक्त ठान्यो । त्यो संसदीय नै हो, भनिरहन परेन । उसले संसदवादी नेपाली कांग्रेसलाई जति नै धिक्कारे पनि विभिन्न उपयुक्त समयमा कम्युनिस्टको राजनीतिक जीवनमा भर्‍याङ नै सही, कांग्रेस उपयोगी हुँदै आएको छ । नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीको माक्र्सवाद–लेनिनवाद तथा माओत्सेतुङ विचारधारावाद (मालेमा) को टाउको निमोठ्न सफल नेता भनेका मदन भण्डारी हुन् ।

पूर्वी नेपालमा नेकपा (माले) को प्रभाव थियो । पश्चिम नेपालमा चौथो महाधिवेशन, मसालको प्रभाव थियो । नेकपा (माले) एमाले हुँदै मालेमा त्याग्दै गर्दा, पश्चिमको चौथो महाधिवेशन, मसालका अघोरी कम्युनिस्टहरूले मालेमावाद चर्काए । १० वर्षे सशस्त्र संघर्षको कार्यनीतिको अधिकतम उपयोग गरिसक्दा कम्युनिस्ट विचारको माध्यमबाट समाजमा आधारभूत परिवर्तन नहुने ठहरमा उनीहरू पुगे । डा. बाबुराम भट्टराई त्यसको उम्दा उदाहरण हुन् । उनी विचारमा इमानदार भएका कारण कम्युनिस्ट पार्टीको ‘क’ पनि उच्चारण नगर्नेमा पुगे । यही विश्लेषण प्रचण्डको पनि हो, तर उनको प्रवृत्तिमात्र भिन्न हो ।

उनी आफू कम्युनिस्ट भएर नै आफ्नो अभिष्टको सावाँ–ब्याज जनताबाट असुल्न चाहन्छन्, मदन भण्डारीजस्तै । सार्वजनिक सञ्चार माध्यमहरूका अनुसार मदन भण्डारीको विचार आफूले हाँकेर लग्ने प्रचण्डले घोषणा नै गरेका छन् । एमाले र माके दुवै संसदीय प्रजातन्त्रको विचारमा आएपछि नामको कम्युनिस्ट पार्टी बनेको मात्र हो, कामको होइन । भनेपछि नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी र नेपाली कांग्रेस पार्टीमा फरक के छ ?


संसदीय हुनुलाई नै कांग्रेस भनेको नभई जसरी कांग्रेससित नेपालका आम मुद्दा सम्बोधन गर्ने कुनै मौलिक विचार छैन, नेकपामा पनि त्यो अभाव छ र रहन्छ । कांग्रेस भनेको एउटा परिवारजस्तो हो । हिजो बीपीलाई सान्दाजु भन्थे । जीपीलाई गिरिजा बाबु भन्थे, सुशील कोइरालालाई ‘सुशीलदा’ भन्थे । शेरबहादुर देउवालाई ‘शेरबहादुर दाइ’ भन्छन् । देउवा क्षत्री भएकै कारण क्षत्रीहरू सबैले दाजु, दाइ भन्ने नै भए, सहजताका साथ । हुन पनि उनको गुटमा क्षत्रीहरू नै बढी छन् । अरू कामी, दमाई, राई, लिम्बु, गुरुङ, मगरले पनि दाइ नै भन्ने भए कांग्रेस पार्टीमा लागेपछि । तर शेरबहादुरले छुट्याउनैपर्छ कि कुन १३ दिने, नुनतेल बार्ने भाइ हो, कुन होइन ? नत्र पारिवारिक साइनो सम्बन्ध नै बिग्रिन्छ ।

त्यसकारण डडेलधुराका १३ दिने क्षत्रीहरू सबैभन्दा नजिकका हुने भए । त्यसपछि सुदूर पश्चिमका क्षत्रीहरू, हुँदाहुँदा इलाम, झापा पुग्दा त्यहाँका क्षत्री, बाहुन, राई, लिम्बु, राजवंशी जातजाति, दुरी, धर्म, संस्कृति अनुरूपको दाजुभाइ सदस्य हुने भए । भाइ त सबै भाइ नै हुन््, तर रोलक्रम मुताबिकको । यही विचारमा कम्युनिस्टहरू आइपुगे । पार्टी मात्र फरक हो । अहिले नेपालमा दुइटा जात छन् । मूलत: कांग्रेस र कम्युनिस्ट । यी २ जातमा पर्नुभयो, तपाईको काम हुन्छ, नत्र हुन्न ।

यो विचारलाई समाजशास्त्री डोरबहादुर विष्टले पञ्चायतको अस्ताउँदो र बहुदलको उदाउँदो बेलातिर बाहुनवादको संज्ञा दिएका थिए । उनको थेसिस भनेको नै विकास र समृद्धिका लागि बाहुनवाद बाधक हो । तर विडम्बना, विगत २५/२६ वर्षमा भइदियो के भने माक्र्सवादको साटो बाहुनवाद झांगियो । विकासको साटो विनाशमात्र भयो । अनि कहाँको पुँजीवाद र समाजवादको कुरो ?

This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

साभार: कान्तिपुर

Last Updated on Thursday, 12 July 2018 07:14

Hits: 511

शिवगोरक्ष गण महाराजिक देवतावाट मगर भएका हुन् -योगी नरहरिनाथ

राज्यसत्ता
मगरबारे योगी नरहरिनाथको मत:
महादेवका गणदेवताका सन्तान ‘मगर’जाति र यक्षराज कुबेर गुह्यक वंशज गुरूङ्ग जातिको गौरवपूर्ण इतिहासबारे यस्तो जानकारी आयो

Image may contain: 5 people, including Thapa Hum, people standing and outdoor

उत्तरापथ हिमाल देवमानवको मूल अवस्थल हो । क्षराज कुबेर गुह्यकवाट गुरूङ्ग भए झै शिवगोरक्ष गण महाराजिक देवतावाट मगर भएका हुन् । अमरकोषादि शास्त्र पुराण इतिहास प्रसिध्द महादेवका गणदेवताका महाराजिक, महाराजि, महारा, महरा, मगरा, मगर हुदै आएका हुन् । शाके १२५८ तिरका सेजाधिराज पुण्यमल्लका कनक ताम्रपत्रशासनहरूमा पनि महाराजिक महर, महतो, मगर राजाहरूको उल्लेख छ ।
Image may contain: outdoor

अघि हिमालमा १२ किरात (किन्नर) झै १२मगरात सप्त गण्डकी प्रदेशमा उत्तरपट्टी गुरूङ्गको दक्षिणपट्टी मगरको राज्य थियो । २२० राजावाट घट्दै गएर पारकोट क्षत्रभित्र मात्र १२ राजा आज भन्दा १५० वर्ष  अघिसम्म थिए । १२ मगरात प्रशिध्द भयो । त्यसैले १२ भाई मगर १२ पन्थी मगर भन्न चलन छ । प्रशिद्ध कर्मबाट  पद तथा मूलअवस्थलबाट वासस्थलबाट  तथा वीरतास्थलबाट थर भएका हुन् । प्रायः सबै स्थल हिमालमा छन् ।
यसैगरी शक्त (समर्थ) शक्र शक, कश खश प्रभृति भएका हुन् । १२ निशी भुजिथर खाक भनेर पुरानागाउँको  सङ्केत गरिन्छ। थाक खोलामा वसेर थकाली भनिए। मूल अवस्थल अपाड राजधानी घोताक्यु, तोताक्यु, तातापानी (थकाली बोलीमा पानीलाई क्यु भनिन्छ)जुमला लाछुकोटमवाट आएका प्रतिष्ठान  प्युठानका चन्द्रवंशी  चन्द्र, राजाका सन्तान रामचन, गोपीचन,  गौचन  मानिकचन, खारचन, तुलाचन, फैचन, नुपचन , शेरचन, भट्टचन प्रभृति   राजाका सन्तान भटचन् प्रभृति राजाहरूका सन्तान मुस्ताङ्गी राजा थकाली गुरूङ्गहरू हुन् ।
निशिभुजिका महाराजिक

वंशज मगर राजाहरूका सन्तान उभरा नरवहादुर पुन प्रभृति रजौटाहरू अद्यापि छन् ।गोर्खाका मगर राजाका सन्तान सामरी प्रभृतिमा र थापा मगर (थपौला राजा)का सन्तान मनकामनाका शिध्द लक्ष्मण थापा मगर (शिवगोरक्षशिष्य सिध्द लषन थापा)का भाई दुर्गे थापाका सन्तति अद्यावधि मनकामनाका पूजारी छन् । सातधुरे काजी विराजथापा मगरका सन्तति महासिह थापा (बालातपस्वी योगी)ले लेखेको निर्गुण भजन् कतिपय ‘नेपाली’ पत्रिकामा छापिएका छन् । योगी नरहरिनाथको ज्ञान अचम्मलाग्दो देखिन्छ ।
(श्री गुरूङ् मगर वंशावली-योगी  नरहरिनाथ, कृष्णवहादुर गुरूङ्ग पेज न २६–२८बाट)

(साभार:गोरखा एक्सप्रेस साप्ताहिक, २०७५ साल असार १२ गते मंगलबार )

Last Updated on Tuesday, 26 June 2018 07:13

Hits: 417

HIGH EXPECTATIONS FROM NEPAL PM’S CHINA VISIT

By: Yogeshwar Romkhami Magar,Retd:S.S.P

No automatic alt text available.
(The author at: beautiful beach Labadi situated in Cap Haitian-Haiti)
Nepali Prime Minister  K.P. Sharma Oli's visit to China from June 19-24 carries immense importance for bilateral relations, with a slew of agreements lined up in trade, commerce and infrastructure. Various ministries are working to do the homework, mainly on energy, railway and trade.

The prime focus would be on implementing an accord with China signed by Oli during his last visit in 2016.  The Nepalese leader will meet Chinese President Xi Jinping.



According to reports, rail and road links, energy, petroleum storage facilities, transit and transportation systems would also feature on the agenda. A memorandum of understanding (MOU) on launching a joint feasibility study on Nepal-China free trade agreement and a MOU on investment and production capacity are expected to be signed. The pact on joint coordination and implementation mechanism is in its final stages. An agreement on oil storage facility is also on the cards.

The Himalayan nation, largely reliant on India for most of its needs, suffered an undeclared blockade that lasted for several months in 2015. Following the siege, Nepal sought other options to avoid such a situation in the future. Rail and road links that opened in the north will not only reduce dependence on its southern neighbor, but actually open the doors to opportunities. During the visit, MOUs on Nepal-China rail corridor, feasibility study and Keyrung-Kathmandu railway will be signed, according to reports.

Nepal established diplomatic relations with China in 1955. According to historical records, the country was the transit point for economic activity between China and India during the Licchavi dynasty's rule in Nepal. Ancestors of both countries have had the wisdom to harness mutual respect that was handed down to the present generation. This visit can be made an exemplary one by the execution of past agreements and further understanding.

A transit point will open opportunities for social and cultural exchange and will bring in lots of projects and plans in the future. Nepal as a hub can play a central role in bringing immense possibilities of development to the region.

Investment in hydro power plant, tourism, banking, medicines, herbs and agriculture-based industries are the areas that should be given priority. Nepal has one of the largest hydro power capacities in the world.

China has already expressed interest and applied for a license to the Ministry of Energy, Water Resources and Irrigation. Energy trading is another prospective area between Nepal and China. Proper harnessing of hydro power resources will boost Nepal's development. Besides, Nepal should urge both its neighbors to invest in the creation of an economic zone and market for necessities.

Evidently, discussions on the Belt and Road initiative (BRI) will be another key feature of the visit.

Infrastructure and geography have always been a challenge for Nepal. Lack of consistency in policies and dearth of political commitment are the biggest factors that hold up development processes. Long-term strategic plans need institutionalization.

Nepal-China relations should be driven by long-term strategy based on mutual understanding and cooperation. Geographical difficulties can be transformed into opportunities by cleverly dealing with the situation.

And, agreements signed during the previous visit need effective execution. Oli was applauded for his last visit to Nepal's northern neighbor. So the expectations from this visit inside Nepal are high. The people of Nepal are watching this historic opportunity with some apprehension and great expectations.

उहाँ हाल चीनको South West University  मा  Political Science and Law मा  PhD गर्दै हुनुहुन्छ ।

source:The Himalayan Voice.

Last Updated on Thursday, 21 June 2018 12:13

Hits: 275

ओली महाराज जनतालाई यसरी कहिले सम्म शास्ती दिनुहुन्छ ?

कुरो २०७५ साल असार १० गतेको थियो । नेपाल कम्निस्ट पार्टीका अध्यक्ष तथा प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली चाईनाको ६ दिने भ्रमण सकेर नेपाल फर्केका थिए ।

KP-sharma-OLi-BCCL

आजै म भैरहवाबाट काठमाण्डौ फर्कनु, आजै महाराज के़ . पी ओलीको चीनबाट नेपाल फिर्ति सवारी हुनु । महाराजको फिर्ति सवारीले त्रिभुवन अन्तराष्ट्रीय बिमान स्थलमा अवतरण गरीसकेको यति एयरलाईन्सको बिमान भित्र हामी सबै जहाजमा सवार गर्ने ७२ जना यात्रूहरू र जहाजका ४ जना कर्मचारीहरू झण्डै १ घण्टाजति जहाज अपहरणकारीहरूले बन्धक बनाएको बन्धकजस्तै हल न चल हदै गुम्सिएर जहाजभित्रै बस्नु पर्यो । तर आज हामी कुनै अपहरणकारीको बन्धक थिएनौ, हामी त महाराज केपी ओलीको बन्धक । यसबाट कुनै यात्रूले आजै १ बजेको उडानबाट दक्षिण कोरियामामकाम गर्न जान लागेका आफ्ना छोरा र कुनैले छोरी लाई भेट्न नपाउने संभावना भएकोले र कुनै यात्रूले आजै बिदेस जाने उडान छुटाउन सक्ने संभावना भएको हुदा ती यात्रूहरू भक्कानिन थाले ।

आफु भने आजै ३ बजे एउटा महत्वपूर्ण मिटिंगमा भाग लिन भैरहवाको ४० डिग्रीको गर्मिबाट छुट्टी लिएर काठमाण्डौको चिसो ठाउमाण्डौमा आएको हो । करीब १ घण्टासम्म जहाजभित्र उकुसमुकुसहुनेगरी भएको गर्मिलाई मत्थर पार्न जहाज कम्पनिले बाहिरबाट छुट्टै एसी जडान गरी यात्रूहरूलाई हल्का शितल दिने प्रयास गरे ।

तर एयरपोर्टका सुरक्षा कर्मचारीहरूले महाराज ओलीलाई एसीको आवाजले हल्ला हुन्छ भनेर जहाजका कर्मचारीहरूलाई बाहिरबाट जडान गरिएको एसी पनि चलाउन दिएनन् । महाराज ओलीको सवारी एयरपोर्ट भएदेखि महाराज एयरपोर्टबाट नबाहिरिएसम्म १ घण्टाजति एयरपोर्टमा कुनै जहाज उड्नेरबस्ने, गाडी गुडने जस्ता केही काम भएन । सबै चिज थप्प रह्यो । जहाजबाट बाहिर हेर्दा पूरै एयरपोर्ट बिलकुल शुनसान र जहाजभित्र हेर्दा कुनै कुनै यात्रूहरू भक्कानिएको देख्दा लाग्यो एयरपोर्टमा आज नेपालमा वा नेपालको एयरपोर्टमा कुनै एउटा ठूलै दुखद घट्ना घटेको छ ।

तर त्यो बास्तबमा कुनै दुखद घट्ना नभएर सुखद घट्ना नै थियो र त्यो सुखद घट्ना हाम्रे देशको जन निर्बाचित सरकार प्रमुख केपी ओलीको चीनबाट फिर्ति सवारी । तर जहाज भित्र बन्धक बनाईका कुनै पनि यात्रूहरूको चेहरामा आफ्नो देशको जननिर्बाचित प्रधानमन्त्री बिदेशबाट स्वदेश फर्केको उपलक्षमा खुसीको कुनै संकेट थएन । सबैको अनुहारमा महाराजको कारण आफुहरू १ घण्टासम्म बन्धक बन्नु परेकोले उनीप्रति आक्रोसको प्रतिबिम्बदेखिन्थ्यो र सबैका मुखमा महाराजलाई गाली बेइजति सुनिन्थ्यो ।

ओली महाराज जनतालाई यसरी कहिले सम्म शास्ती दिनुहुन्छ र जनताको यो गाली बेईजति कहिलेसम्म सहनु हुन्छ यसबरे कहिले बिचार पुर्याउने होला ?
(डा.ओम गुरुंगको फेशबुक बाट सारीएको)

Last Updated on Monday, 25 June 2018 09:14

Hits: 301

कुनै मानिसले मर्न डराउदिन भन्छ भने कि ऊ झुठ बोल्दै छ या गोरखाली हो !(भिडियो सहित)

त्रिलोक सिंह थापा मगर
If a man says that he is not afraid of dying he is either lying or a Gurkha .
Image result for singapore police

यदि कुनै मानिस ले भन्छ ऊ मिर्तु वा मर्नु (death ) बाट डराउदिन भन्यो भने झुठ बोल्दै छ या ऊ गोरखाली हो / They are tough brave and durable /कायर भन्दा मर्नु राम्रो / वीर गोर्खाली सैनिक को motto आदर्श हो "Better to die than live a coward " अर्को कथन छ Gurkhali are

bravest of the Brave. वीरको पनि महावीर ,/जय महाकाली आयो गोर्खाली / बिश्वभरि गोर्खालीको यो छबि प्रख्यात छ ।
शत्रु वा दुश्मन गोर्खाली सैनिकको सो छबि र खुकरी देखै पछि थर्कमान हुन्छ /दुश्मन भाग भाग गर्छांन /
भारतको इतिहासमा उलेख भयै अनुसार मुगल शासक हरु ले भारत मा आक्रमण गरे र सम्पूर्ण भारतमा वर्षोसम्म राज्य गरे /तर गोर्खा साम्राज्य र राज्यतिर उनि हरु ले आँखा लगाउन सकेनन ।


ब्रिटिश शासकले भारतमा वर्षो शाशन गरे / तर गोर्खा राज्य लाइ छुन सकेन / सिन्धुली को पहाड बाट डुंगा मुढा फालेर पनि ब्रिटिस सैनिक हरुलाइ गोर्खा सैनिकले कायल गरेका थिए ।
इतिहास साक्षी छ गोर्खाली सैनिकहरुले पूर्वमा टिस्टा र स्क्किम सम्म पछिममा हिमाचाल प्रेदेशको कांगडा किल्ला तथा लखनउ गंगा नदि सम्म बिशाल गोर्खासाम्रज्य र राज्य कायम गरे का थिए /(सन् १७९०-१८०९)।
नेपाली को आफ्नो आन्तरिक कलह र ब्रिटिसको चलाखी र कुटिलताले गर्दा गोर्खा राज्य संगुरियो को हो /the Anglo Nepal peace friendship treaty सुगौलिसंधि २ दिसम्बर सन् १८१५ सम्झोता भयो ।
सो अनुसार वीर गोर्खाली सैनिक लाइ आफ्नो इछाअनुसार इस्टइन्दिया कम्पनि को ब्रिटिश फोजमा भर्ना हुने प्रवधान राखियो / सो सम्झोता मा भाडाका सिपाही शब्द कतै प्रयोग भयो देखि दैन /साथै बिदेशी विद्वान इतहासकारहरुले पनि सो सब्द प्रयोग गरे कोपाई दैन /कारण गोर्खा सैनिक बयावसयिक (professional ) सैनिककोरुपमा बिस्वभरि चर्चित् छन् ।
प्रथम र द्धितीय बिस्वयुद्धमा (१९१४-१९१८-१९३०-१९४५)गोर्खा सैनिक जर्मन इटाली र जापानको तानाशाही शासन्को विरूद्ध उभिएका थिए । सो युद्धमा बिभिन् राष्ट्रका सैनिकहरुको सभागिता थियो ।
विशेषता गोर्खाली सैनीकहरुको सहभागिता वीरता र युद्ध कुशलताले गर्दा प्रथम र दोस्रो बिस्व युद्धमा हिटलर मुस्लोनि र जापानी निरकुंश शासक र शक्ति लाइ पराजय हुनु पर्यो  । बिस्वमा शान्तिस्थापना हुन् सक्यो / त्यहि बाट गोर्खा सैनीकको global phenomena बिस्वविख्यात हुन पुगे ।
दुवै बिस्व युद्धमा अन्य राष्ट्रका सैनीकहरु भन्दा नेपालका गोर्खा सैनीकको युद्ध क्षम्ता,युद्ध कुशलता , वीरता युद्धमा आक्रमक गर्ने तरिका युद्धमा नेतृत्व गर्ने क्षमता युद्ध रणनीति (dedication devotionर sincerity)आदि चर्चित हुन पुग्यो  ।
त्यस पछि सैनिक श्रमिक अर्थात् ब्यवसयिक सैनिक (professional soldier )को रुपमा भारत ,बेलायत ,बुर्नेइ ,सिंगापूर ,ओमन र अन्य मुलुकमा सो मुलुकको प्रतिक्षा(defense service) मा गोर्खालीहरु professional सैनिक हरुको रुपमा कार्यरत छन्  ।
(अधिकांस धेरै सख्यामा मगर गुरुङ राईलिम्बु र खस छेत्रीयहरु बिदेशी सेनामा गोर्खा सैनिक श्रमिकको रुपमा भर्ना हुन्छन / तामांग शेर्पा थकाली थारु चेपांग ,भुजेल र अन्य आदिवासी जनजाती गोर्खा श्रमिक सेनामा प्राय कम संख्यामा भर्ना हुन्छन /खस क्षेत्रिय बाहेक विदेशका गोर्खा सेनामा भर्ना हुने र नहुने दुवैसमुदायका आदिवासी जनजाती वर्षो देखि एकलजातीय राज्य बाट पिडित र शोषित छन् । )
त्यस्तै लाखो नेपाली श्र्रमिक खाडी मुलुक , मालेशिया ,साउथ कोरिया भारत र अन्य मुकुकमा सो मुलुकको विकास र निर्माणमा श्र्रमिकको रुपमा कार्यरत छन् ।
के फरक छ गोर्खा सैनिक श्रमिक र नागरिक श्रमिकहरु मा ?एउटा ले सो मुलुक को रक्क्षा(defense service )को हेरचाह गर्छ रसो मा सलग्न छ अर्को ले त्यस मुलुक को अर्थिक विकास र निर्माण(nation building )मा आफ्नो कडा श्रम परिश्रम योगदान दिन्छ ।
सरसति हेर्दा गोर्खा सैनिक श्रमिक र नागरिक श्रमिक दुवैलाइ विदेशमा जिउ ज्यानको रिस्क छ । ठुलो खतरा छ /खाडी बाट प्रति दिन केहि न केहि घटना भयो को सुनिन्छा
/ किन अनुभवी डाक्टर ईन्जिनियर,टेक्निसिएन, प्रय्धापक ,कर्मचारी , मजदुर गोर्खा सैनिक श्र्रमिक र नागरिक श्र्रमिकयुवा युवतिहरु बिदेशिन खोजछन् /विदेशमा बिदेशीको सेवा गर्न तयार छन्  ।
मरूभुमिको तातो घाम ,योरोप र अलास्काकाको चिसो हिउ ,जापानमा समुन्द्र को बाढी तथा सुनामी , गढ़वाल भारतको भूखलनमा,अस्ट्रलियाको समुन्द्री तुफानमा आफ्नो जिउ ज्यानको पर्वाह नगरी त्यहाँ काम गर्न किन जान चाहेका छन् किन जान खोजछन् ? लाखो रुपयै दियेर ,तिरेर वैधानिक अवैधानिक (legal or ill-legal )ढंग बाट किन अमेरिका युरोप आदि देशमा बिदेशिन चहान्चन र जान खोजछन् ?कारण .....
आफ्नो मुलुकमा जब सम्म नोकरीको ग्यारन्टी हुदैन स्थायी आर्थिक सम्मभावना हुदैन बिस्तृत आर्थिक सामाजिक अवसर हुदैन तब सम्म कामको खोजिमा विदेशिने प्रबृति रोकिदैन/
यो हाम्रो मुलुक स्वर्ग हो अथवा heaven हो / कसको लागि भन्यो भने केवल राजनीतिक गर्ने राज्यनेता हरुका लागि मात्र हो / यो मुलुक मा सम्पूर्ण अवसर, सुविधा,opportunity छ भने केवल राजनीतिक राज्य नेता तथा बाठो र चतुर राजनीतिक कार्यकर्ताका लागिमात्र हो उंहाहरु बिदेसिनी हुन / उहा हरु त सच्चा रास्ट्रवादी हुन् ।
खाली बिदेसियाका नेपाली नागरिकले पठायोको रेमिटेन्स यो महिना किन घट्यो? के भयो भनेर ?आर्थिक विश्लेषण calculation र गहन तथा घोर चिन्ता गर्नु हुन्छ ।
अतः स्थायी सरकारले स्थायी आर्थिक विकास ,स्थायी नोकरी , स्थायी आर्थिक सामाजिक अवसरको सिर्जना गर /ब्याप्त बर्स्ताचार तल देखिमाथि सम्मको घूस खोरी corruption एंड bribery को अन्त ,गर भाई भतीजा वाद, फरियावाद , परिवार वाद एकल जातीय व्यवस्था निर्मुल गर ।
सो गरेको खण्डमा आफ्नो देशको निर्मल पानी खेत खलिहानको मग मग बासाना हिमालको चिसो हावा पहाडको रमोइल बन जन्तु चरा चुरुंगीको समधुर गीत , तराईको रंग बिरंग पर्यावरण त्यागेर छोडेर को जान्छ विदेश ? कोहि जान्छ भने अभागी हुन्छ ।
अन्तमा बिश्वका दुइ सक्तिशालि मुलुकका शक्तिशाली राजनेता ट्रंप र किमको सम्पूर्ण सुरक्षा ( security )को जिम्मा (responsibility )सिंगापुर गोर्खा पुलिस लाइ प्रदान गरिएको छ /वार्ता स्थलको हरेक कुना काप्चामा गोर्खा सैनिकको आँखा छ (with khukari and latest arms)
कसैको हिमत र साहास छैन गोर्खा सैनिकको सामना गरोस / वार्ता सफल होस् बिस्वमा स्थायी शान्ति स्थापित होस् ।
सिंगापुरको professional गोर्खा प्रहरीको performance को बिस्वका संचार मध्यममा (world media मा ) निकै चर्चा छ / एक विचार मात्र हो /जय गोर्खा जय गोर्खाली ।
(लेखक: मास्टर मित्रसेन थापा मगर प्रतिष्ठानका अध्यक्ष हुनुहुन्छ ।)

Last Updated on Sunday, 10 June 2018 15:12

Hits: 752

 हार्दिक श्रध्दाञ्जलि - ज्ञान बहादुर गाहा मगर