A+ A A-

काठमाण्डौमा रिल्याक्स गर्न आएका हैनौं ।

माओवादीले वाइसिएल भङ्ग गरि उस्तै खाले दस्ता स्वयंसेवक ब्युरो गठन गरेकोमा  हामीलाई धेरै शंकाको रुपमा हेरिएको छ । जनविद्रोहका लागि यिनीहरुले यस्तो गरिरहेका हुन् भनेर पनि भनिएको छ । वाइसिएलको वदनामको पाप पखाल्न अनि विशेष कामका लागि यो आएको पनि भनिएको छ । ती सवै कुरा गलत छन् । ब्यापक युवाहरुलाई संगठित गर्ने र सचेत पार्ने , उनीहरुलाई जनताको सुरक्षा गर्ने र सेवक वनाउने , उनीहरुलाई श्रममा लगाउने र काम र माम दिने काममा लगाउने भनि त्यो बनाइएको हो। उनीहरुलाई संघर्ष कर्ताको रुपमा पनि उतारिनेछ । जस्तो, समयमा संविधान जारी गर्न पनि उनीहरुले वाहिरवाट सचेत पार्ने र दवाव दिने काम गर्दछन् ।

 

लोकेन्द्र बिष्ट मगर ---  एमाओवादी नेता

 

Last Updated on Wednesday, 23 March 2011 11:21

Hits: 1501

छया ! नेतालाई संविधान भन्दा सरकार ठूलो

अहिले नेपालीहरुले जान्न चाहेको कुरा तथा नेपालीको मनमा उव्जिएको प्रश्न एउटै छ । सरकार कि संविधान ठुलो रु  राज्य संचालनका लागी दुवै कुरा उस्ता उस्तै पनि लाग्न सक्छ । तर वर्तमान अवस्था सरकार भन्दा संविधान निर्माणमा केन्द्रित हुनु पर्ने देखिन्छ । विडम्वना ! हाम्रा सभासद र राजनीतिक दलका नेताहरु सत्ता , कुर्सी र सरकार केन्द्रित वनेका छन् । सरकारमा ध्यान दिएको कुरा पनि ठिकै हो तर संविधान निर्माणको जिम्मा पाएका राजनीतिक दललाई कामै नगरी सरकार केन्द्रित हुन पक्कै सुहाउदैंन । यस्तो अवस्थामा पनि कतै नभएको राजनीति सुरु भएकोछ ।

जयकृष्ण यादव

Last Updated on Tuesday, 15 March 2011 03:58

Hits: 933

अमर लामालाई हत्यारा बनाउन रचिएको प्रपन्च 'दासढुंगा'

सुदूर पूर्वी प्रवासी नेपाली संघ (फियोना) हंगकंगको आयोजनामा  मेरो सिनेमा पपुलर अवार्ड पाउन सफल उत्कृष्ट नेपाली कथानक चलचित्र दासढुंगा याउ मा तेइ कम्यूनिटी हलमा प्रर्दशन गरीएको थियो । समितिका सचिव भिम गुरुङले सम्वोधन गर्दै अध्यक्ष गणेश गुरुङलाई क्लिक गरी फिल्म शुरु गरीदिन अनुरोध गरेकाथिए ।फिल्म हेरिसकेपछि त्यसले अनेकन प्रश्न छाड्छन् । मनमा अनेकन प्रश्न जन्मन्छन् । फिल्मले सत्य घट्नालाई उदघाटित गर्न खोजेपनि लेखक र निर्देशकले तथ्यलाई झन बढी तोडमरोड र रहस्यमय बनाउन खोजेकाछन् । यस फिल्मको पात्रको के कस्तो भूमिका थियो भन्नु भन्दा पनि मदन भण्डारी र जिबराज आश्रितको मरण दुर्घटना थियो वा घटना घटाइएको थियो यो रहस्यको कुरा मै सिमित रहेको फिल्मले देखाएको छ ।

अनुसन्धानको क्रममा भएको कुराकानीले यो सुनियोजित घटना घटाइएको थियो भन्ने धेरै मान्छेको कथन छ । अमर लामाको बयान पनि कतिपय ठाउमा मेल खाएको छैन र पानीबाट पौडेर म बाँचेको भनेका छन तर गोजीमा भएको पैसा पानीले नभिजेको भनेर उसले पैसा तिरेको ठाँउको ब्यक्तिहरुले बयान दिएका छन । यो फिल्म हेर्दा लाग्छ जुन समयमा मदन भण्डारी प्रख्यात नेताको रुपमा उदय हुदै थिए यस्तो दुर्घटना भएकोथियो । त्यसैले यस घट्ना रहस्यमय रहेकोथियो । त्यो रहस्यलाई यो सिनेमाले पनि चिर्न सकेकोछैन । यसमा दुर्घटना पश्चात चालक अमर लामालाई जुन रुपमा भिलेनको रुपमा प्रस्तुत गरिएकोथियो, त्यसैलाई निरन्तरता दिन खोजेको देखिन्छ । तर लामा घट्नामा संलग्न रहेको नरहेको कुनै प्रमाण अझै सम्म प्राप्त भएकोछन । माथिको प्रसंगमा लामालाई भिलेन देखाउन गरिएको प्रपन्च प्रत्यक्ष महसुस गर्न सकिन्छ । यसरी हेर्दा यो सिनेमाले लामालाई बिना प्रमाण ठूलो आरोप लगाएकोछ । त्यस हिसाबले यो सिनेमाको सन्देश डरलाग्दोछ । प्रमाण बिनाको हल्लालाई प्रमाणिक बनाउन षड्यन्त्रको तानाबुना बुनिएकोछ । त्यसैले समग्रमा सिनेमाको सन्देश घातक छ ।
यस दुर्घटनालाई सुनियोजित र षड्यन्त्र भन्दै देश तताउने एमालेले विडम्वनाको कुरा एमालेकै नेतृत्वमा ९ महिना सरकार चलाउदा पनि यसबारेमा केहि बिशेष काम गर्न सकेन, चाहेन । त्यसपछि उसले थुप्रो पटक सरकार चलाएपनि त्यसबारे केहि काम गरेकोछैन । र, गर्न पनि चाहदैन । बाहिर बस्दा भने उसले यस बारेमा ठूलो रडाको मच्याउने गर्छ ।
एाओवादीले पनि यस घट्नालाई छानबीन गरेर सत्यतथ्य पत्ता लगाउने डिंग हाँक्यो तर त्यसले पनि सरकारमा पुगेपछि यस बारेमा सिन्को भाँचेन । यो चलचित्र पनि नेताहरुको यहि ब्यवहारको निरन्तरता हो भन्न सकिन्छ । नयाँपन खासै केहि छैन । बरु यो सिनेमाले घट्नालाई झन रहस्यमय बनाउन मद्दत पुरयाएको छ  ।

भीम थापा मगर

Last Updated on Saturday, 26 February 2011 11:27

Hits: 1778

मगरसंघले नै भाँड्दैछ मगर समूदायलाई

magar biwad

आँधी हुरी आउनु अघिको निस्तब्धता नबनोस् यो

पुनहरु छुट्टिएर गए जाऊन त्यसले केहि लछारपटार पार्देन भन्दै भाषण गरि हिड्ने त्यसका अध्यक्ष झक बहादुर थापा लगायत नेपाल मगरसंघका केन्द्रिय नेतृत्वको दलीय राजनैतिक स्वार्थका कारण विश्वभर छरिएर रहेका  मगरहरु एकजुट हैन  बिखण्डनको संघारमा पुगेकाछन् । पुन विवादले विश्वभरका मगरलाई चिन्तित बनाइरहेको बेला बिखण्डन ल्याउन सक्ने उक्त खतरनाक विवादमा मगरसंघ केन्द्रिय समिति चुँ बोलेकोछैन । यस प्रकरणमा उ दोषी रहेको केन्द्रिय समितिको मौनताले नै बोलिरहेकोछ । एकजुट गराउनुको साटो झन फुटाउन पट्टि लागेको देखिन्छ ।
विश्वभर छरिएर रहेका मगरहरुको मेल संजालमा पुन समाजका संगठन प्रमुख तिलक पुर्जाले मगरसंघका केन्द्रिय नेताले नै पुनलाई मगरबाट छुट्याउने राजनीति गरेको तितो पोखेपछि मगरसंघ केन्द्रिय समितिको च्यालेन्ज नै आएकोछ । त्यसमा लेखिएको शब्द जस्ताको तस्तै यहाँ दिइएकोछ-
सबै लाई नमस्कार
पुन मगर लाई अलग गर्न पाइदैन भन्ने बहस को लागि यहाँ लाई धन्यबाद, हो, पुनमगरहरु मगर समुदायको एक अभिन्न तथा बिसिस्त मुटु हो, नेपाल मगर संघ केन्द्रिय समितिको कुनै पनि पदाधिकारीहरुले पुनमगरहरुको आफ्नै भाषा छैन त्यसैले उनीहरु मगर हैनन भनेको कसैले प्रमाण ल्याउछ र प्रमाण जुट्छ भने उसलाई तत्काल पदबाट बरखास्त गरिन्छ, यो तिलक पुन मागर जीले उपयुक्तत प्रमाण ल्याउनुस हाम्रो च्यालेंग, यदि प्रमाण जुट्छ भने उक्त्त ब्यक्क्तिलाई मगर संघको कुनै पनि पदमा एक मिनेट पनि बस्ने हैसियत हुदैन, कृपया तिलक जी यो प्रमाण ल्याउनुस, होइन भने तपाई आफै नै पुन मगर लाई मगर बाट फुटाउने अभायणमा हुनुहुन्छ, सिङ्गो मगर लाई गलत संचार गर्न पाइदैन ।

नेपाल मगर संघ केन्द्रीय कार्यालय काठमाडौँ

त्यसको प्रत्युक्तरमा आदिवासी जनजाति युवा महासंघका महासचिव ज्ञानेन्द्र पुन मगरले लेखेको शब्द पनि यहाँ पेस्ट गरिएकोछ-

नमस्कार
पुनमगरलाई मगर समुदायबाट छुट्याउने खालको मगर घटक प्रयास कसैले गर्छ -चाहे त्यो मगर संघ केन्द्रको कुनै पदाधिकारी होस् वा तिलक पुन जी होस् अथवा पुन समाज नेपालका पदाधिकारी होस्) जो कोहि लाई पनि पदमा बस्ने नैतिकता छैन, यदि यस्तो मगर फुटाउने खेल कसैले गर्छ भने त्यसको बिरुद्दमा **"मगर एकताको राष्ट्रिय आन्दोलन" हुन्छ, यसको अगुवाई हामी युवाहरुले गर्ने छौ, र कसैले पनि पुनमगरहरुलाई मगर होइन भनेर गलत संदेश दिनु आममगरको बिरुद्दमा हुन्छ, यो हाम्रो एकता भाड्ने प्रयास मात्र हो, यसले कसैलाई फाइदा गर्दैन, ** पुनमगरहरु मगर समुदायको एक अभिन्न तथा बिसिस्त मुटु हो, नेपाल मगर संघ
केन्द्रिय समितिको कुनै पनि पदाधिकारीहरुले पुनमगरहरुको आफ्नै भाषा छैन त्यसैले उनीहरु मगर हैनन भनेको कसैले प्रमाण ल्याउछ र प्रमाण जुट्छ भने उसलाई तत्काल पदबाट बरखास्त गर्नु पर्छ यसको सुरुवात हामी गर्छौ, कृपया तपाई हरु सहयोग गर्नुस ।
ज्ञानेन्द्र पुन मगर
महासचिव
आदिवासी जनजाती युवा महासंघ, नेपाल
केन्द्रिय समिति, काठमाडौँ

गएको मगर सक्रान्तिमा उपलब्धिमूलक कार्यक्रम नगरेर टुडीखेलमा केहि कलाकार जम्मा गरि डिस्को नचाउने केन्द्रिय समितिले मगरसंघलाई कता लैजान खोज्दैछन् भनि खोज्नेहरुलाई राम्रो जवाफ फर्काइदिएकोछ । केन्द्रिय समितिले आउने जनगणनाका लागि कुनै कार्यक्रम गरेकोछैन । देशभर रहेको स्थानीय संस्थालाई परिचालन गरि जनगणनामा कार्यक्रम गरे मगरको जनसंख्या बढ्ने थियो । तर लाग्छ, समितिलाई यसमा कुनै सरोकार छैन । यूएनडीपीको डलर ल्याएर मगरात घोषणा सम्बन्धि कार्यक्रम त गरिएकोछ तर जेठमा हुन लागेको जनगणनाको लागि भने कुनै तयारी र कार्यक्रम देखिदैन । संविधान समयमा नबन्ने निश्चित जस्तै छ तर त्यसका लागि डलर पाएपछि पाल्पा तानसेन ओर्लने नेताहरुले मुखैमा आइपुगेको जनगणनामा भने चुप्पी साध्नुले नियत नै खोट हो कि भन्ने देखिन्छ ।
यसपटकको २९औ मगर दिवसमा त झन केन्द्रिय समितिले रमितै गरेर हद पार गरेकोछ ।

राजधानीमा कार्यक्रम गर्न नसकेपछि १७ वटा अन्य मगर संगठनहरुले मगर दिवस मनाए । तर केन्द्रिय नेताहरु भने बुटवलमा अन्चलस्तरिय कार्यक्रम गर्ने भन्दै मगर फुटाउने राजनीतिमा ब्यस्त रहे । रुपन्देहीमा मनाइनुको कारण थियो । नेपाल मगरसंघ जिल्ला समिति रुपन्देहीको १८औं अधिवेशनबाट निर्वाचित दल बहादुर बिरकट्टाको समूहलाई मान्यता नदिई बाइपास गरि आफ्नै आसेपासे जम्मा गरि अर्को समानान्तर संघ खडा गर्ने केन्द्रिय समितिले त्यसलाई प्रवद्र्धन गर्न यसपटकको मगर दिवस रुपन्देहीमा मनाउने निर्णय गरेकोथियो । आफ्नो दल सम्बद्ध ब्यक्ति समितिमा नआउदा यत्रो बितण्डा गर्ने केन्द्रिय समितिमा लोकतन्त्र प्रतिको बुझाई प्रस्ट देखिन्छ भने आफ्नै जाति भित्र पनि आफ्ना दलका प्रमुख प्रचण्ड र झलनाथ खनालको आज्ञा शिरोपर गरि अन्य दलका ब्यक्तिलाई नस्विकार्नु कहाँसम्मको न्यायोचित र बुद्धिमता मान्न सकिन्छ ? त्यसमाथि बिरकट्टा समूहले दिनहू जसो रचनात्मक कार्यक्रम देखाउन थालेपछि अत्तालिएर केन्द्रिय समितिले आफ्नो पपेट समानान्तर संस्थाको हरिबिजोग नहोस् भनि यो योजना बुनेकोथियो । किनभने जनमत र जनाधार नभएको यो समिति निस्क्रिय जस्तै थियो ।

तर मगरसंघका केन्द्रिय नेतृत्वको संकीर्ण दिमागको परिणाम यसपटकको मगर दिवसमा पनि फेल भएकोछ । अन्चलस्तरिय भनिएपनि कार्यक्रममा सहभागी हुन रुपन्देहीका वडा , गाविस र नगर स्तरिय समितिका बहुसंख्यक समितिहरु नै कार्यक्रममा सहभागी भएनन् ।  नवलपरासी र कपिलबस्तुबाट पनि कार्यक्रममा सहभागीता भएन । गुल्मी, पाल्पा र कपिलबस्तुबाट केहि बसमा मान्छे ओसारिएकोथियो । स्वंय केन्द्रिय समितिले बनाइदिएको संस्थाका अध्यक्ष यम बहादुर थापाको गाविसबाट समेत मान्छे आइदिएनन् । उनी स्वंयले भाषणमा आफ्नै गाविसमा धुमधाम दिवस मनाइएकोले आउन नसकेको स्पष्टिकरण दिनु परेकोथियो । केन्द्रले अध्यक्षको मान्यता दिए पनि स्वयम यम बहादुर थापाको गाविस पडसरीले नै वहिष्कार गरेको थियो । पडसरी गाविसले आफना छिमेकी गाविस चिलिया हाटीफसा्रटिकट संग मिली संयुक्त रुपमा पडसरी मा वि स्कूलमा बाजा र दोहरी कलाकार सहितको भव्य कार्यक्रम गरेका थिए ।  मगर सभासदहरुलाई आमन्त्रित गरे पनि कुनै सभासद उपस्थित भएका थिएन । सभासद सुरेश आलेमगर र सभासद एमएस थापामगर लाई सम्मान गर्ने भने पनि दुवै जना सहभागी  भएनन । हरेक समितिलाई केन्द्रिय समितिले नै बिशेष अनुरोध गरेपनि कार्यक्रममा सात आठ सय भन्दा मान्छे जम्मा भएनन् ।

सहभागीहरुको विवरण :
पाल्पा १ बस
देवदह गाविस ३ बस
सालझण्डी गाविस ६ बस
दूधराक्ष गाविस ५ बस
रुद्रपुर गाविस ४ बस
जम्मा १९ बस गुणा ५० गर्दा ९५० मगरहरु सहभागी भएको देखिन्छ, साथै बुटवल नगर धेरै  वार्डहरुले आफै मनाएकाथिए ।  ।

तर आफ्नो कन्तबिजोक सबैले थाहा पाउने र रहस्य खुल्ने डरले केन्द्रिय समितिले माओवादी र एमाले नजिक अनलाईन पोर्टलमा केन्द्रिय समितिको प्रोपोगाण्डा बमोजिम लाखौ मान्छे आएको प्रचार प्रसार गरिरहेकाछन् । अध्यक्ष झक बहादुर थापाले मीडियामा बिसौं हजार मान्छे जम्मा गर्ने भनाईलाई स्थापित गर्न आफ्नो नजिकका मीडियालाई उपयोग गरिएको हो ।
बिरकट्टा समूहको बलियो पकड रहेको रुपन्देहीमा प्रत्येक गाविस र इकाई समितिलाई कार्यक्रममा जसरी भएपनि आउन कडा निर्देशन दिइएकोथियो । केन्द्रिय नेताहरु स्वंयले पनि स्थानीय पदाधिकारीहरुलाई भेटी यो निर्देशनलाई मान्न बिशेष दवाव दिएकाथिए । तर यस्तो दवावले काम गरेन । सबैले आ आफ्नै गाँउ गाउमा कार्यक्रम गरेर केन्द्रि समितिको दादागिरीलाई लोप्पा खुवाइदिए । रुपन्देही , नवलपरासी, कपिलबस्तुले केन्द्रिय नेतृत्वको अबैधानिक र जाति लडाउने निर्णयको अवज्ञा गरेर केन्द्रिय नेतृत्वले गलत बाटोमा डोरयाउदा आखा चिम्म गरेर लाग्दैनन् भन्ने देखाइदिएकोछ । एक स्थानीय मगर नेताको भनाईमा केन्द्रिय मगर संघको नेतृत्वले मगरको हकहित र अधिकारको बारेमा काम गर्न वा वकालत गर्नुको साटो आ आफ्नो दलको स्वार्थमा मगर मगरमै लडाउने षड्यन्त्र गर्न थालेपछि कार्यक्रम बहिष्कार गरिएको हो । आ आफ्नो दलको भातृसंगठन जस्तै माओवादीको मगर मुक्ति मोर्चा, एमालेको लोकतान्त्रिक मगर संघ जस्ता संस्थालाई बलियो बनाउन यसो गरिएको बताइन्छ । रुपन्देहीमा उनीहरुले रोपिदिएको दुई मगर संघबीचको विवादलाई  केन्द्रिय समतिले मगर दिवसको मौका पारि झन बढी चर्काइदिएकोले पनि यसको पुष्टि हुन्छ ।
दलको स्वार्थमा लागी मगर एकता भाड्न लागिपरेका केन्द्रिय नेतृत्वले पुनः यसपटक रुपन्देहीमा मुखको बलमा खानुपरेको हारबाट पाठ सिक्छ कि सिक्दैन भविष्यले नै बताउला ।  त्यसले भोलिको बाटो प्रष्ट देखिनेछ । यस अघि आफ्नो दलका कार्यकर्तालाई रुपन्देहीमा जिताउन नसकेपछि तिल्मिलाएका केन्द्रिय समितिका अध्यक्ष झक बहादुर थापा, बसन्त घर्ती लगायतका केन्द्रिय नेतृत्वले रुपन्देहीमा एमाले र माओवादीको झण्डा गाड्ने आ आफ्ना दलको निर्देशनलाई पूरा गराएरै छाड्ने कसम खाएका जस्तो देखिन्छन् । ति मगर एकता भाँडेर दल बलियो बनाउन जन्मै देखिको बल लगाइरहेको देखिन्छ । यसले मगर समूदायलाई एकता हैन बिखण्डनको बाटोमा धकेलिरहेकोछ । यसपटक मगर दिवसमा त्यो प्रष्ट देखियो । यदि यहि बल र बुद्धि आफ्नै जाति बलियो बनाउन लगाएको भए त्यसले राज्यसत्ताको हरेक संयन्त्रमा प्रतिनिधित्वका लागि कति ठूलो दवाव श्रृजना गथ्र्यो होला ।

यसबारे राज्यसत्ताको पूर्व समाचार पढ्नोस्

गोविन्द घर्ती मगर र सूर्य सारु मगर , रुपन्देही






Last Updated on Saturday, 05 March 2011 13:10

Hits: 1745

तामाङको डम्फुसंगको सम्बन्ध र मिथक

तामाङको कार्यक्रममा देखाइने र नाचिने सेलोमा डम्फु अनिवार्य साधन नै हुने गर्छ । हरेक कार्यक्रममा यसको महत्ता कत्तिको हुन्छ भन्ने कुरा ती कार्यक्रमहरुका देखिने यसको प्रयोगले नै देखाँउछ । यो जातिले डम्फुलाई किन यो बिध्न सम्मान र उपयोगमा ल्याउने गरेकोछ ? के हो यसको ऐतिहासिकता ? तल चर्चा गरिन्छ ।

तामाङ जाती नेपालको आदिबासी जनजाती मध्येको दोश्रो ठुलो जाति हो, जस्को जनसंख्या मगर पछिको दोस्रो ठुलोमा पर्दछ । बौद्ध धर्म मान्ने तामाङ जाती  हरुको (मणिरत्न) डम्फुको बिशेष अर्थ र महत्व छ । डम्फुको उत्पत्तिको बारेमा प्रचलित किवदन्ति रोचक छ । हजारौ बर्ष अगाडीको कुरा हो घना जङगलको बस्तिमा बौद्धमार्गी तामाङ्को छोरा  छरी वयोन् दोर्जे नामक ब्यक्ति थिए । उनी अत्यन्त चन्चल स्वभावका थिए । उनी बोधिसत्व ज्ञान प्राप्त गर्न खोज्दैथिए । एक दिन उनी ज्ञान प्राप्त गर्न घना जङ्गलको बाटो हुँदै हिमाली भेगको बुट्यान तिर एक्लै बिरक्तिदै हिडिरहेको  बेला सुतिरहेको (मिर्त) मिर्ग देखे । लामो समय त्यो भेगमा पानी नपरेकोले हरियो परियो र पानी नभएर चरा चुरुगीं र मिर्ग मरेको थियो ।  दोर्जे लाई  दया जाग्यो । सिकारीले मार्ला भनेर यसलाई बचाउनु  पर्छ भनेर केही कदम छेउबाट छिउ-छिउ र ता अनी भन्दै २ हातको पञ्जा ठोकाइ आवाज निकाल्दा धुङ् को आवाज आयो । यसरी छिउ- छिउ ता धुङ् शब्द कालान्तरमा डम्फुको आवाज भएको भनी तामाङ समूदायमा मिथक छ ।

उनले बचाउन अनेकन प्रयास गर्दा पनि  मिर्ग उठेन । मिर्ग पक्कै मरिसकेको निश्चित भैसकेपछि यस्लाई तेसै छोड्न हुँदैन भनी आफु सँग भएको सानो हतियारले छाला काडेर बाँकी भाग लाई दाहसँस्कार गरी छाला लाई के९कसरी प्रयोग गर्ने भनी अन्तरात्मामा ध्यान दृष्टिले हेर्दा भगवान बुद्धसंगै बत्तिसकोटी देबीदेवता हरु देखियो । साथै एउटा गोलाकार घेरामाथि सूर्यको प्रकाश जस्तै फैलिएको पनि देखियो । उनै भगवान बुद्ध र देबी देउताको उपदेसलाई चिन्तन मनन गर्दै मिर्ग लाई दाहसँस्कार गरेपछि उनी हिंडे । केही पर जांदा भुइतिर नुगी रहेको एउटा रुखको हाँगा फेला पर्‍यो जुन रुख कोइराला (अंबुसिङ)को थियो । त्यसै हांगालाई आफ्नो २ हात वारपार बराबर काटेर नुगेको हांगाको टुप्पोले जहाँनिर छुएको थियो त्यहीनिरबाट आफ्नो पैतला राखी कदम चाल्दै आउनेक्रममा मिर्ग लाई दाहसँस्कार गर्ने ठाउँ सम्म ३२ कदम पुगेको थियो । गोलाकार बनाइ मिर्गको छाला त्यो गोलाकार माथि राखी ३२ लक्षणले युक्त भएकोर ३२ कदमलाई पनि सम्झी ३२ वोटा किलाको माध्यमद्वारा छाला अड्काइ एउटा (डम्फु) बाजाको रुपमा तयारी गरे । त्यसलाई प्रयोग गर्ने क्रममा जुनबेला छरी ब्लोन दोर्जेले सुतिरहेको भनिएको मिर्ग (घोरल) लाई जोगाउन मुख बाट निकालेको आवाज ता र ना जङगल नै थर्किने गरी प्रकृतिले दिएको आवाज धुङ् भन्ने आवाज लाई नै आत्मात गरि त्यसरी बनाइएको डम्फु बजाउने प्रकिया शुरु गरियो । यो दुइवटा आवाजको सम्रिषण मिलाई ताक धिङ धिङ  -ताक धिङ धिङ भन्ने आवाज संगै छरी ब्लोन पर्फुल्ल भई  बजाइ रह्यो । बजाईएको आवाज सगै मेघ गर्जन भई पानी पर्न थाल्यो र त्यहाँका अन्य जनावर,पशुपंछी ,चराचुरुङ्गी,किरा फट्याङ्राहरु बिउँझीन थाल्यो। छरी ब्लोन दोर्जेले डम्फु बजाइ रहदा चराचुरिगीहरु वोरिपरी आई झुम्मिरहेको र नाचिरहेको थियो भने डांफे चरा हातमा भएको डंफु माथि नाच्दै थियो ।
रुप स्गणीतिय हिसाबले लगभग चार लाइन मोटाइ,साढे तिन इन्चदेखि चार इन्चसम्मको चौडाई र चार फीट लम्बाई भएको अम्बुर सिङ (कोइरालाको काठ) बाट तयार पारि त्यसको दुइतिरको टुप्पो जोडी गोलाकार घेरा बनाइएको र वरीपरी १४ इन्च देखि १६ इन्च सम्मको तयारी घेरा माथि घोरलको छालाले मोरिएको हुन्छ , जहा ३२ वोटा बाँसको किला ठोकिएको हुन्छ र घेराको माथिल्लो भागमा चार इन्च जति फरकमा चरा पनि राखिएको हुन्छ । जुन चरा (छरी ब्लोन दोर्जे )ले भाव बिभोर भै डम्फु बजाई गीत गाउदा चरा पनि नाचेको र उक्त चराको स्वरूप नै डम्फु माथिको चरा हो भन्ने किम्बदंति प्रचलित छ ।
छरी ब्लोन ले  ध्यान दृष्टिले हेर्दा आफुले बनाएको जस्तो बाजा भित्तोमा झुंन्ड्याएर राखिएको देख्यो । केही बेर पछी आफुले बनाएको बाजा पनि त्यही भित्तोमा (ढाङ)मा झुन्डाएर राख्यो अनि आफै हेर्ने करम्मा डङ भन्ने शब्द मुख बाट प्रस्फुटन भयो । त्यही शब्द माथि 'फु' भन्ने शब्द चडाइ डङफुनाम रहन गयो । यसरी कालान्तरमा डम्फु हुन गयो ।

( कुलमान तामाङ सँगको कुराकानीको आधारमा  तयार )    


Last Updated on Wednesday, 16 February 2011 10:12

Hits: 1122

Error: No articles to display