A+ A A-

पोखरामा हुने चलचित्र, गीतसंगीत र साहित्य संगममा के के हुदैंछ



युवराज मास्की राना मगर-
आदिवासी जनजातिहरू मध्ये जनसंख्याको हिसाबले पहिलो र नेपालको जातिहरूमा तेस्रो स्थान ओगटेका मगर जातिको तीन वटा भाषा रहेका छन् । ती  बाह्र मगरात मगर भाषा, अथार मगरात मगर भाषा र काईके मगर भाषा हुन् । कुनै पनि जातिको पहिचान गराउने पहिलो माध्यम नै भाषा हो । जब भाषा लोप हुन्छ तब संस्कृति र जाति पनि लोप हुँदै जान्छ । भाषालाई समृद्ध र सरल बनाउन साहित्यको भूमिका महत्वपूर्ण हुन्छ । सन् २००१ को तथ्याङ्ग अनुसार मगर जातिको जनसंख्या १६,२२,४२१ मध्ये ७।१४ प्रतिशतले मात्र मगर भाषा बोल्ने गरेको पाईन्छ । मातृभाषामा कलम चलाउने मगर साहित्यकार र चलचित्रकर्मीहरूको संख्या नगन्य मात्रामा छन् । त्यसमा पनि ब्यवहारिक ज्ञान लिई चलचित्र निर्माण गर्ने र साहित्य रचना गर्नेहरूको संख्या नगन्य मात्रमा छ । यसले गर्दा गुणात्मक गीत÷संगीत, मगर चलचित्र र साहित्य ९पुस्तक० बन्न निकै धौ धौ परिरहेको छ ।
मगर जाति सम्बन्धी निर्माण गरिएका चलचित्र होस् वा गीत, संगीत तथा लेखनको इतिहास त्यति लामो छैन । मगर समाजमा २०५२ सालमा लङ्घन निर्माण गरि मगर चलचित्रको ईतिहास शुरू भएको छ भने लेखन तर्फ १९९६ सालमा अयोध्या प्रसाद प्रधानले मगर कुरा शिक्षा र मगर व्याकरण तयार गरेका थिए । त्यसपछि २००६-०७ सालमा आदिकवि जीतबहादुर सिंजाली मगर र रेखबहादुर थापा मगरको आगमनले मगर भाषा लेखनमा नयाँ आयाम थप्ने काम भयो । जति पनि चलचित्र, साहित्य र गीतहरू निर्माण भइरहेका छन्, तिनीहरू रहर र भावनामा डुबेर निर्माण भईरहेको छ । त्यसकारण मगर चलचित्र, साहित्य र गीत÷संगीतहरूको बजार पनि सिमित रहेको छ । जसको स्तर पनि त्यति सन्तोषजनक रहेको पाईदैन । त्यसैले गर्दा, मगर जातिको भाषा, धर्म, संस्कृति, परम्परा तथा भेष–भूषालाई सही मानेमा बचाई राख्ने कार्य मगर चलचित्र, गीत÷संगीत र साहित्यले गर्ने भएकोले यी क्षेत्रमा स्तरीयताको आवश्यकता पर्दछ ।

कार्यक्रमको उद्देश्य
मगर चलचित्रकर्मीहरूले विभिन्न क्षेत्र (स्थानीय र केन्द्र) स्तरमा आफ्नो चलचित्रहरू निर्माण गर्दै आई रहेका छन् । यसरी मगर भावना बोकेर मगर चलचित्र, गीत-संगीत तथा साहित्य लेखनमा लागेका मगरहरू बीच चिनजान गराउनुको साथै अझ उत्कृष्ट मगर चलचित्र, गीत-संगीत तथा साहित्य निर्माण गर्न यी व्यक्तिहरूलाई अझ उत्प्रेरित गराउने अभिप्रायले यो कार्यक्रम अपरिहार्य आयोजना गर्नु पर्ने भएको हो । यस कार्यक्रमको आयोजनाले गर्दा भविष्यमा मगर चलचित्र, गीत÷संगीत तथा साहित्य लेखनमा गुणस्तरीय उत्पादन हुने छ । अन्य उद्देश्यहरू ः    
विभिन्न स्थानीय स्तरमा रहेका मगर चलचित्रकर्मी, संगीतकर्मी र मगर साहित्यकारहरू बीचमा भातृत्वको भावना जगाई आपसी समन्वयकारी सञ्जाल निर्माण गराउने ।
गुणस्तरीय मगर चलचित्र, गीत÷संगीत र साहित्य पुस्तकहरू निर्माण तथा प्रकाशन गराउन प्रेरित गराउनुको साथै पहिचान दिलाउने छ ।
निर्माण भएका मगर चलचित्र, गीत-संगीत र साहित्यको बजार बिस्तार गर्न मद्दत गर्ने छ ।
मगर चलचित्र, गीत-संगीत र साहित्यहरू उत्कृष्ट बन्न सहयोग मिल्ने छ ।
यस क्षेत्रमा लागेका व्यक्तिहरूलाई गरिएको सम्मानले नयाँ पुस्तालाई पनि यस क्षेत्रमा लाग्न हौसला मिल्ने छ ।

कार्यक्रमको महत्व
मगर चलचित्रहरू १६ बर्षको अन्तरालमा लगभग २५-२६ वटा निर्माण भईसकेको छ । चलचित्र सम्बन्धी एकेडेमिक ज्ञान नलिई स्व–अध्ययनद्वारा स्वत स्फूर्त रूपमा मगर चलचित्र निर्माण गर्ने मगर चलचित्रकर्मीहरूको संख्या दिनानुदिन तिब्र गतिमा बढ्ने क्रम जारी छ । तर मगर चलचित्रको स्तर माथि उठ्न सकिरहेको छैन । धेरै जसो मगर चलचित्रहरू सिमित बजारमुखी भएर निर्माण भएका छन् । त्यसले गर्दा पनि चलचित्रको स्तर माथि उठ्न सकेको छैन । यो दोष चलचित्र सम्बन्धी ब्यवहारिक ज्ञान कै कमीले गर्दा हो । यसर्थ यस कार्यक्रमले उत्कृष्ट मगर चलचित्र निर्माण गर्नको लागि समेत प्रेरित गर्ने छ । साथै गीत-संगीत क्षेत्रमा लागेका मगरहरूले समेत समाजमा पहिचान बनाउन सकेको अवस्था छैन् ।
साहित्य लेखनमा लागेका व्यक्तिहरू केवल पहिचानको लागि कृतिहरू प्रकाशन गर्ने गरेको पाइन्छ । अर्थात वहाँहरू नितान्त व्यक्तिगत रूपमा लागेर चलचित्र कर्म, साहित्य कर्म र संगीत कर्ममा लागिरहेको अवस्था छ । यसर्थ वहाँहरूलाई हौसला उजागर गर्दै अझ उत्प्रेरित गर्नकै लागि यो कार्यक्रमको आवश्यकता महसुस गरि आयोजना गर्ने पहल गरिएको हो ।

कार्यक्रमको उपलब्धी
विभिन्न जिल्लाहरूबाट सहभागी भएका सबै सहभागीहरूले कम्तीमा मगर चलचित्र, गीत÷संगीत र मगर साहित्यकर्मी सम्बन्धी जानकारी प्राप्त गर्नेछन् ।
सहभागीहरूले मगर भावना र नीतिमा बनेको चलचित्र, गीत÷संगीत तथा साहित्यबारे थाहा पाउने छन् । यसले चलचित्रकर्मी, साहित्यकर्मी तथा संगीतकर्मीको पनि क्षमता अभिबृद्धि हुनेछ । जसले यस विद्यामा स्तरीयता कायम गर्ने प्रयत्न गर्ने छ ।
विभिन्न जिल्लाका चलचित्रकर्मी, साहित्यकर्मी एवम् संगीतकर्मी एउटै साझा स्थानमा सहभागी हुँदा एक अर्कासँग चिरपरिचित हुने मौका मिल्ने छ । जसले गर्दा आपसी समन्वय गरी मगर सञ्जाल फैलाउनमा मद्दत मिल्ने छ ।
सहभागीहरू बीच एक आपसमा भेटघाट भई परिचित हुने मौका मिल्नेछ । जसले बजार बिस्तार गर्नमा पनि सहयोग पु¥याउने छ ।
सहभागीहरूले मगर चलचित्र, साहित्य र संगीतकर्मीसँग परिचित हुने अवसर प्राप्त गर्ने छन् ।कार्यक्रममा एकल तथा सामुहिक नृत्य, गीत तथा संगीत प्रस्तुत हुने हुँदा आफु भित्र रहेको क्षमता उजागर गर्ने अवसर हुने छ ।

कार्यक्रमको लक्षित समुह
 मगरहरूको जनघनत्व भएको जिल्लाहरू (कास्की, स्याङ्जा, पर्वत, पाल्पा, बाग्लुङ, म्याग्दी, चितवन, गोरखा र तनहँु) का मगर महानुभावहरूलाई सहभागी गराईने छ ।
गीत÷संगीत, साहित्य र चलचित्र ज्ञानको भण्डार भएको हुँदा मगर समाजसँग सम्बन्धीत रहेर अध्ययन गर्न चाहने अन्य जात÷जाति पनि यस कार्यक्रममा सहभागी रहने छन् ।
 मगरहरू देश भित्र मात्र होइन विदेशमा समेत बसोबास गरिरहेको हुँदा यसको प्रभाव नेपालमा मात्र होइन, विदेशमा रहेका मगरहरूमा समेत पर्ने छ ।

कार्यक्रममा सम्मानित हुनेहरू
मगर चलचित्रकर्मी, संगीतकर्मी र मगर साहित्यकारहरूलाई पुरस्कृत तथा उहाँहरूको योगदान अनुसार यस कार्यक्रममा सम्मान गरिने छ ।

मुलधारको चलचित्रमा लागेका व्यक्तिहरुलाई सम्मान
मगर चलचित्रकर्मी संघमा दर्ता भएको मगर चलचित्रलाई ताम्रपत्र
मगर चलचित्र तर्फको बिशेष सम्मान        १ जना
पुरूष वा महिलाबाट


संगीत तर्फ सम्मान

संगीत तर्फको बिशेष सम्मान            १ जना
पुरूष वा महिला

साहित्य तर्फ सम्मान                ३ वटा
नवप्रतिभा पुरस्कार    ः बाह्र मगरात, अठार मगरात र काइके मगर भाषामा

साहित्य तर्फ बिशेष साहित्य सम्मान        ३ वटा
दिर्घजीवि साहित्य सम्मान    ः बाह्र मगरात, अठार मगरात र काइके मगर भाषामा

सहयोगी संस्थाहरू

नेपाल मगर संघ
नेपाल मगर महिला संघ
नेपाल मगर सांस्कृतिक संघ
पुन समाज, नेपाल
चलचित्र विकास बोर्ड
आदिवासी जनजाति उत्थान राष्ट्रिय प्रतिष्ठान
आदिवासी जनजाति महासंघ, जिल्ला समन्वय समिति, कास्की
अनिज, कास्की

मिडिया पार्टनर

गण्डकी टिभी
गण्डकी रेडियो
लाङ्घाली मासिक
विभिन्न स्थानका एफएमहरू (काठमाडौं, पोखरा, तनहुं, नवलपरासी, रुपन्देही)
अनलाइन पत्रिकाहरू

    
    
(लेखक मगर चलचित्रकर्मी संघका अध्यक्ष हुन् । )






 

 हार्दिक श्रध्दाञ्जलि - ज्ञान बहादुर गाहा मगर