A+ A A-

के प्रकृतिपुजक र बुद्धपुजक बेग्लाबेग्लै धर्म हुन ???

टि बि पुन ,
कतिपय बुद्ध र धर्मलाई नबुझ्ने आत्मसात गर्न नसक्ने मानिसहरू प्रकृतिपुजक बुद्ध भन्दा छुट्टै धर्म हो भन्ने, लेख्ने र बिचार प्रबाह गर्ने गरेको पाइन्छ । तर बुद्ध धर्म भनेकै प्रकृपुजक ,प्रकृतिवादमा आधारित धर्म हो भन्ने हेक्का रहेको पाईदैन । धर्म हुनका लागि लिखित र ब्यबस्थित वहुकल्याणकारी दर्शन बिश्वब्यापी दृस्ठिकोण राखेको हुनु आबस्यक हुन्छ ।

यस्ता कार्यको कतै कुनै लिखित ब्यबस्थित दर्शन नभएकोले यो धर्म होइन (हाल आएर केही यथाइस्थिबादी उपबुज्रुक बिद्द्वान हरुले पूजा पाठ गर्दा कती माना रक्सी कती ध्वोजा कती खेर कुन प्राणिको ज्यान हर्ने आदिको लिखित राख्न सुरु गरेको पाईन्छ )। यो परिवर्तित चालचलन संस्कार हो । धर्म परिवर्तन हुदैन तर संस्कार समय सापेक्ष परिस्थिति अनुरुप कुनै पनि बेला परिवर्तन हुनसक्द्छप्रकृतिपुजक वा प्रकृतिलाई मान्नु, सम्झनु वा बिबिध कार्य गरी जस्तै खसी ,बोका ,भेडा, राङा, भाले जस्ता निर्दोस प्राणीको बर्बरता पूर्ण तरिकाले प्राण हरण गरी जाड रक्सी , भोज भतेर गरी उन्मादमा बेहोसिनुलाई नै प्रक्रिती पूजक धर्म भनेको पाईन्छ प्रक्रिती पूजक धर्म भन्नेहरुको नजरमा ।

बुद्धले आज भन्दा २६ सय बर्ष अघि घनघोर जङ्गल, खोलाखोल्सा, तालतलैया प्रकृतिमा रहेर ६ बर्षसम्म गर्नु भएको दुस्कर तपस्या उहाँको बुद्ध धर्म दर्शन र बुद्धले ४५ बर्षसम्म प्रकृतिमा बिचरण गर्दै पैदल हिड्दै गरेका धर्म प्रचार सबै प्रकृतिवादमा आधारित छ्न । प्रकृति बिरोधी र यस सङ्ग असम्बन्धित कुराहरु बौद्ध धर्ममा कहि कतै उल्लेख छैनन् । त्यस्कारण प्रकृतिपुजक भन्नू नै बुद्ध धर्म हो । देबि देवताको नाममा काटमार बलि हिंसा सस्कारलाई धर्म मान्ने केही अज्ञानि अबुझ्हरुको तर्कलाई म धर्म मान्दिन ।

कसैले पशुपन्छिको काट्मार गर्ने बलि दिने चलन प्रकृतिपुजक धर्म हो भन्ने आफ्नो मनगढ्न्ते तर्क राख्ने गरेको पाइन्छ । हाम्रा पुर्खाले यहि गर्दै आएकाले हाम्रो धर्म यहीँ हो । हामीले यो बाउबाजेदेखी चलेको चलन छोडनु हुदैन । हाम्रो धर्म बुद्ध होइन । किनभने बुद्ध धर्ममा काट्मार र वलिप्रथालाइ निषेधित गरिएको छ । बुद्ध भन्दा पहिले हाम्रा पुर्खाले यहि धर्म मान्दथे भन्ने आफ्नो निजि ब्यक्तिगत लहडी भनाईहरु राख्ने पिछडिएको जनजातिय सोचका मानिसहरू पनि हाम्रो समाजमा बाक्लै छ्न । उनिहरु यो चलन संस्कार हो । धर्म होइन भन्ने कुरा न स्वयम् आफुले बुझ्दछ्न । न ज्ञानलाई आत्मसात गर्दछ्न । बरु कुनै धर्म दर्शनबिहिन तर्क गरेर हाम्रो अशिक्षित जनजातिय समाजलाइ भाडिरहेका हुन्छन् । आफू र आफ्नो स्थानीय जनजातिय समुदायलाई यसरी नै यथास्थितिमा बाधेर राखिरहेका हुन्छन् ।

कुनै अलौकिक अन्धबिश्वासी सोच शक्तिमा बिश्वास भरोसा गर्ने र काट्मार बलिप्रथामा अभ्यस्थ हाम्रो समाजको अबिकसित र पिछडिएको मानसिकता हिसात्मक सोच भएकाहरुमा यो पुरानो चलनका पक्षपातिहरु समाजमा प्रशस्तै छ्न । तर समाजमा ब्याप्त रहेको बलि हिंसा धर्म नभएर यो काट्मारको संस्कार हो । कसैको अकल्याण र हानिनोक्सानी गर्ने धर्म हुदैन त्यो कुनै स्थानीय संस्कार भने हुन सक्द्छ । गलत सस्कार कुनै पनिबेला छोड्न त्याग्न वा परिवर्तन गर्न सकिने भएकोले प्रकृतिपुजक संकार हो धर्म चाहिँ होइन भनेको हु ।यस्तो किसिमको काट्मारको हिंसात्मक चलनलाइ मादक पदार्थ सेबनको नसामा लागेझै एकोहोरिएर हाम्रो धर्म नै यहि हो भन्दै बरु हिंसाको पक्षमा उभिएर बुद्ध धर्मको बिरोध र आलोचना गर्ने जमातहरु पनि हाम्रै समाजमा प्रकटिएका छ्न ।

प्रकृति पुजक भनेको पृथ्वीमा र प्रकृतिमा रहेका सम्पुर्ण चराचर जगत प्राणीहरु प्रती माया प्रेम गर्नु र तिनको सुरक्षा संरक्षण हिफाजत गर्नु प्रकृतिपुजकको मुल मर्म र मान्यता हो । त्यस्तो धर्म दर्शन र शिक्षा बोकेको बुद्ध धर्म हो । बुद्ध धर्मले प्रकृतिलाइ जीवन सापेक्ष रूपमा हेर्दछ । बुद्ध धर्म प्रकृतिपुजक प्रकृतिवादमा आधारित छ । बुद्ध धर्म प्रकृतिपुजक धर्म होइन भन्ने सैधान्तिक र दार्शनिक आधार प्रष्ट पार्न नसक्ने अनि काटमार बलि प्रथालाई प्रकृतिपुजक धर्मको रूपमा अप र स्वब्याख्या गरेर बुद्ध धर्मको आलोचना गर्ने समाजमा गलत भ्रम छर्ने । अर्कोतिर प्रकृति बिरोधि बिनासक हिंसात्मक संस्कार कार्य गर्ने अनि प्रकृतिपुजक धर्म भन्नू यसको सिद्धान्त र मर्म बिपरित भयो ।अब प्रक्रिती पूजक धर्म भन्दै प्राणी हिन्सा गर्ने जो प्रक्रितीको सबै प्राणी जगतले बाँच्न पाउनु पर्ने अधिकार हनन गर्दछन त्यो कसरी प्रक्रिती पूजक भयो त्यो त प्रक्रिती को सिदान्त बिपरित ध्वोन्स उत्पत मच्चाउने प्रकृतिको विनास्कारी पो भयो ? 


यस्तो किसिमका संस्कारको पक्षमा बिचार मान्यता राख्नेहरु दुई किसिमका मानिसहरू पाइन्छन । पहिलो सामाजिक परिवर्तन नबुझेका पुरानै सोच भएका यथास्थितिवादिहरु जो अशिक्षा र अज्ञानतामा रुमलिरहेका छ्न । दोस्रो बुद्ध ज्ञान नभएका अन्य धर्ममा आस्था भएका लागेका नेपाली बुद्ध धर्मको समाजमा उन्नति बिकास प्रगति नहोस् भन्ने चाहना राख्नेहरु देखिन्छन् । पहिलोले यो हिंसावादि परम्परा चलनलाइ मान्दै आइरहेको छ तथापि बुद्ध धर्मलाई पनि त्यतिकै मानसम्मान माया र श्रध्दा गर्दछ । उ बुद्ध धर्म र ज्ञान लिन आर्जन गर्न चाहान्छ । अभ्यास गर्न पनि चाहान्छ । अर्को यस्तो बुद्ध बिरोधी जमात छ । जो बुद्ध धर्म दशर्नको अध्ययन अभ्यास पनि गर्दैन । उसङ्ग धर्म दर्शनको गहिरो ज्ञान पनि छैन । उ कित नास्तिक हो कित गैर बुद्धिस्ट हो । काटमार बलिपुजालाइ आदिवासी जनजातिका प्रकृति पुजक धर्म बनाएर आज बुद्ध धर्मको खुलेआम बिरोध गरिरहेको देखिन्छ । 

भर्खर भर्खर मौलिक बुद्ध धर्मले नेपाली समाजमा बिकासको गति लिइरहेको सकारात्मक परिस्थितिमा बुद्ध धर्म अनुदार र बिरोधि तत्वहरु कसैको लहड लागेर वा कुनै न कुनै शब्दजाल बिछ्याएर वा स्थानीय पिछडिएको गलत सामाजिक पहिचानलाई जातीय मौलिकता र पहिचानको धर्मको नारा दिएर समाजमा बुद्ध विरुद्ध भ्रमको खेती गरिरहेका पनि छ्न । नेपाली बौद्ध समाज भर्खरै बिकासतर्फ सचेत भएर बौद्ध धर्मको ब्यबहारिक अभ्यास प्रयोग प्रचारप्रसारमा लागिरहेको बेला यस्ता बुद्ध बिरोधि तत्वहरु सल्बलाउनु बुद्ध धर्मको बिकासलाई फेरिपनी पछाडी धकेल्नु हो ।

जब देखी बुद्ध धर्मको ज्ञान प्राप्त गरी बैज्ञानीक शिक्षा बुद्धधर्ममा रहेको थाहा पाए संसारले त्यसरी नै नेपाली हरुले अहिले यस् प्रती व्यापक आकर्शण बढी रहेको बेला हिजो सम्म प्रक्रिती पूजक धर्म कतै उल्लेख थिएन तर आजभोली बुद्ध धर्मको बिरोध गर्दै प्रक्रिती पूजक धर्म भनी हल्ला फिजाउन सुरु गरिएको छ।जो हिजो सम्म आफुलाई अरुले आएर तिमी हिन्दू हौ वा क्र्सितियन बन भन्दा आँखा चिम्लेर सही ठोक्थे तर जब नेपालको पहिचान बुद्ध धर्मले सबैको मन जित्न थाल्यो प्रक्रिती पूजक धर्म भन्ने अनौठो धर्म निकालेर कुर्लदैछन । 

कसैले बचकना तर्क गर्छन् बुद्ध धर्म पहिलो कि मगर ?यस्ताहरुले के बुझ्नु जरुरी छ भने मानिसको यस् प्रिथिविमा अस्तित्वमा देखिएको जम्मा १ लाख बर्ष जती भएको छ यस् बिच मानिस हरुको आजको अवस्था सम्म आउँदा अन्धविश्वासी युग देखी आजको बैज्ञानीक धरताल माथि उभिएको छ । बैज्ञानीक तर्क अनुसन्धान विनाको कार्य आजको युगमा काम लाग्दैइन । अब कुनै बच्चा जन्मिदैमा म मगर, म फलानो ,म बुद्धिस्ट ,म किरात म नेपाली म अमेरिकअन भन्दैन त्यो त परिवार ,समाजले निर्धारणा गरिदिने हो परिचय ,जब ति बच्चा हुर्किदै जान्छ के ठीक के बेठीक अध्ययन चिन्तनले सिकाउदै जान्छ र असल मार्ग जाने वा यथास्थिती कुलत सन्स्कार मानेरै बस्ने उसको निर्णय गर्ने क्षमता ,उसको समाज ,बातावरण मा भर पर्दछ । मगरहरुले वा अन्यले पनि समयको बेग सँगै शिक्षा ,चिन्तन्ले गर्दा असल के हो खराव के हो भनी खुट्ताई बुद्ध शिक्षा ग्रहन गरेको पाईन्छ ।

हिन्दू धर्म सन्स्कार के ब्राह्मानले जन्मिदै लिएर आएको थियो ?हिन्दू सन्स्कार ब्रह्मानको अस्तित्व अगाडि थियो त ? आज आधिकान्स पश्चिमी मुलुले अपनाएको जेसुस क्राइस्ट बुद्ध भन्दा ५०० बर्ष कक थिए के उनिहरु त्यस अगाडि थिएनन ?की सबै जेसुस क्राइस्ट्ले जन्माएको क्रिस्टियन जती ?इस्लाम धर्म जन्मनु भन्दा अगाडि के करोडौ मुस्लिम हरु थिएनन त के ति पनि सबै मुस्लिम अल्लाहले जन्माएका हुँन ?
यस्ता केटौले तर्क गर्ने हरुले बुद्ध धर्म वा अन्यको घनिभुत अध्ययन गर्नु पर्दछ अनी मात्र तार्किक बहसमा उत्रिन सकिन्छ होइन भने हो हल्ला बाहेक केही निस्क्र्श निस्कदैन ।


धर्म के हो ? संस्कार र संस्कृती के हो ? यस्को फरकपन छुट्टाउनु नसकी गलत संस्कारलाइ पनि धर्म भनिदिने र मनपरी लेखिदिने दिग्भ्रमित रोगिहरुबाट हामी बौद्धहरु सचेत हुन जरुरी छ । सबैको कल्याण हित गर्ने सबै बर्ग समुदायलाई संगठित गर्ने लिखित र ब्यबस्थित दर्शन धर्म हो । अर्को शब्दमा बहुजन हिताय बहुजन सुखाय लोककल्याणकारी धर्म नै बुद्ध धर्म हो । बुद्ध भन्नू नै ज्ञानको असल मार्ग हो ।

 पुन ,बुद्ध धर्म दर्शन बारे पी एच डि गर्दै हुनु हुन्छ । 

 हार्दिक श्रध्दाञ्जलि - ज्ञान बहादुर गाहा मगर