A+ A A-

लोक पप गीत कती राम्री सानी नानी भिडियो सार्वजनिक

कौडा बुढा मगर

गायक कौडा बुढा मगरको कती राम्री सानी नानी बोलको लोक पप गीत सार्वजनिक भएको छ । स्वर, शब्द अनी संगीत कौडा बुढाकै रहेको उक्त गीत लोक पप बिधामा रहेको छ । गीतको म्युजिक भिडियोको निर्देशन्, क्यामेरा तथा सम्पादन भुवन सिं थापाले गरेका छन भने गीतको संगीत सम्योजन चर्चित संगीतकार सरोज लामाले गरेका हुन । हालै मात्र युट्युब च्यानलबाट सार्वजनिक भएको उक्त गीतमा स्वयम गायक कौडा बुढा मगर र आस्था तामाङको अभिनय देख्न सकिन्छ । जापानको बिभिन्न रमणिय ठाउँमा छायांकन गरिएको उक्त गितको भिडियोमा हिउँ परेको समय तथा साकुरा फूल फुल्ने छोटो समयको सुन्दर दृश्यहरु कैद गर्न भ्याएका छन ।

गीतको युट्युब लिन्क : 

https://youtu.be/acO7sJzuc0Y

Last Updated on Monday, 24 June 2019 14:32

Hits: 70

पैस‍ा र बिनास

-अहिल्या कुँवर

 

सालौं साल पछि गाउँ फर्किदा

चौबाटो

चौडा बाटो भएछ

मुल बाटो बदलिएर मेन रोड भएछ

गाउँ बदलिएर सहर

सहर मात्र होइन

छन्द न बन्दको नमुना रहर भएछ ।

भारी मन लिई दुई चार गरूंगा पाइला के सारेको थिएँ

पाँच तल्ला माथिबाट काकी चिच्याइन

भेजिटेवललाई पानी दिन लाको ।

सम्झें हामी सानो छँदा त

खेत खलियान बारिका कान्लामा

तरकारी बारी हुन्थ्यो

अहिले त पाँच तल्ला माथि भेज फलेछ

गहरा कान्ला बेचेर बँगला ठडिएछ ।

झिंझा झुझि झोसि भुसेचुलो दनकाउने

सानिमा नि पक्की घरमा बस्ने भईछन

भन्दै थिन

सानोबाको काठको फ्याक्ट्री सार्है फापेछ

सिमा पारी छिमेकीलाई

रेलको लिक बनाउन यहि काठले भाकोछ ।

जुगांमा ताऊ लगाउँदै माइलाबा बोले

पैसा कमाउन तँ त सात समुन्द्र पारी पुगिस

पैसो त त्यहि खोला मुनि पो रहेछ ।

गगन चुम्बी भवन उनको त्यसै ठडियन

बालूवा ढु़ँगा रोडा गिट्टी माटो सबै खनी

माथि माथि मात्र केवल पानी बगि जाने

गहरा खेत सबै प्लटिगं

जंगल नासिएर बस्ती बसेछ

दाँत झिकिएको जस्तो

खाल्टै खाल्टो खोला पनि सार्है् कूरुप देखिएछ ।

खोल्नै नसकि आँखाहरू

म आफ्नो घरको बाटो लागें

जान्ने सुन्ने मेरा बाले

काकीलाई ठुलै गुन लगाएछन्

सुन फल्ने माटो बेची तासको दरबार ठडाएछन

जंगल नमासनु

रुख़ नकाटनु

मात्र काठ बेचनु भनि सानोबालाई सिफ़ारिश दिलाएछन्

खोला नाला देशको सम्पती हो

छुदै नछुनु

तर मुनि दाया बायाँ जे छ सबै तिम्रो भनि

माईलाबालाई थमाएछन्

सबैको सेवा गरी मेवाबाट दरबार ठडाएछन् ।

सोचिकन यि सबै

फिटिकै निद्रा आएन नयनमा

उजाड जंगल जस्तै ऊजाड थियो मन

अचानक गर्जियो मेघ फूटन थाल्यो बाँध

जलमग्न चारैतिर थिएन एक पनि साँध

गर्र्यौ दुइदिनको रमझम बेचि खोलानाला

सक्छौ भने थेग पहिरो थाप आफ्नै कॉध ।

Last Updated on Thursday, 20 June 2019 11:09

Hits: 200

मगर आदिकविको श्रद्धाञ्जली सभा सम्पन्न !

राज्यसत्ता

Image may contain: 8 people, including Kunta Thapa and Ganga Khasu, indoor
काठमाण्डौ , माघ २९ - मगर आदिकविजीतबहादुर सिञ्जाली मगरको ४९ औं दिनको पुण्यतिथिमा नेपाल मगर संघ, केन्द्रीय समितिर जीतबहादुर सिञ्जाली मगर साहित्यप्रतिष्ठानले माघ २६ गतेका दिन संयुक्त रुपमाश्रद्धाञ्जली सभा नेपाल प्रज्ञाप्रतिष्ठान, काठमाडौंमा सम्पन्न गरेको छ ।

आदिकविव्यक्तित्व सम्बन्धमा सञ्जोग लाफा मगरले स्वागतमन्तव्य सहित मगर साहित्यमा गरेको योगदानवारे विचार राखेका थिए । प्रतिष्ठानकापूर्व अध्यक्ष कुन्ताथापा मगरले प्रतिष्ठान स्थापनाउ देश्य र आदिकविजीवित वा मृत्त पत्तालगाउने खोजीकार्य गरेको सम्बन्धीबोलेकाथिए । 

जीतबहादुर सिञ्जाली मगर साहित्यप्रतिष्ठान कोष सहयोगार्थमगर जातिको महानपर्व माघे सकराती–२०७५ को अवसरमासिर्जना कलेज अफफाइन आर्ट, कक्षा १२ माअध्ययनरत विद्यार्थीहरुद्धारा फेश पेन्टीङबाट संकलित रकम रु. १४,५५५/– (चौधहजार पाँचसय पचपन्न रुपैयाँ)प्रतिष्ठानलाई आर्थिक सहयोग गर्नुको कारणवारे संयोजकसुश्री जयसरा मिरिचिङ मगरले मन्तव्य सहित कोषाध्यक्ष पुरन थापा मगरलाईप्रदान गरेका थिए । 

आदिकविको दुःखदनिधनले मगर भाषा साहित्यका धरोहर गुमाएको पीडा, त्यागीव्यक्तित्वभएको मन्तव्य सहितसिर्जना कलेज अफफाइनआर्टकासुश्री जयसरा मिरिचिङ मगर, सुश्री खुश्बु न्हेम्हाफुकी, सुश्री रश्मीश्रेष्ठ, सुश्री नीशिताश्रेष्ठ, सुश्री खुशी राई, सुश्री छीरिङ ग्यायो गुरुङलाई श्रद्धाञ्जली सभाका सभापतितथा नेपाल मगर संघकाउपाध्यक्षगंगाखासु मगरलेप्रशंसापत्रप्रदान गरेका थिए ।

२०७५ पौष ८ गते आइतवार विहान १०:०० बजे घोराहीदाङ बाटबुटवल जानेक्रममा शिवराजनगरपालिका–१, बनकसबासाचनौटा हाइवेरोडमा सडकपार गर्दा लु १ ख ५४९५ नम्बरको टिप्परको ठक्करले सडकदुर्घटनामा परी आदिकविको निधनभएको थियो ।

श्रद्धाञ्जली सभा नेपाल मगर संघ, केन्द्रीय समितिका उपाध्यक्ष गंगाखासु मगरको सभापतित्व, अतिथी कुन्ताथापा मगर, नेपाली सेनाका पूर्ब जर्नेल श्यामथापा मगर, हुमथापा मगर, कृष्णथापा मगर, कमलथापा मगर, भीमथापा मगर कार्यक्रम संचालन रक्ष रैका मगरले गरेका थिए ।

जीबसीम नवप्रतिभा पुरस्कार कोष संरक्षक दुतबहादुर गर्बुजा मगर, कोष संरक्षक क्या. वीरबहादुर थापा मगर, थर्क राना मगर र जयबहादुर हितान मगर स्मृति पुरस्कार कोष संरक्षक विजयहितान मगरले कार्यक्रमको लागि आर्थिक सहयोग गरेका थिए । 

 

 

यो पनि पढनुहोस :

मगरभाषी आदिकवि

गाउँकै सामन्तीहरूले कवि जितबहादुरलाई कम्युनिस्ट कार्यकर्ताको छाप लगाइदिए । खस भाषाविरोधी र मगर भाषा प्रचारकको झूटो लाञ्छनामा पुलिस प्रशासन बोलाएर यी कविको घर खानतलास गरिएको थिय
सञ्जोग लाफा मगर
काठमाडौँ — लेन्जा जजा माहाजा जजा पट्ट परढिसाक्के,इस आस टेनिकिङ माछान्ने है भाक्के ।
 

 

छोरा र छोरी दुवैलाई पढाऔं
लिङ्गको आधारमा भेदभाव नगरौं ।
(शिक्षा, मगर भाषाङ् ल्हीङ् ड टूक्का किताब )

जातीय पहिचान, भाषा संस्कृतिको संरक्षण गर्नका लागि थारू, तामाङ र किराँतीहरूले जातीय संगठन स्थापना गरेको थियो । बनारसदेखि पढेर आएको भर्खरको ठिटो पर्शुराम चौधरीसँग जातिको कुरा, इमानसिं चेम्जोङले किराँतीहरूको पुस्तक र शब्दकोश लेखेकाले भेट हुँदा किराँतीहरूको इतिहासबारे छलफल गर्ने गर्थे मगर आदिकवि— जितबहादुर सिञ्जाली मगर । मगर जाति शिक्षामा धेरै पिछडिएको, फजुल खर्च गर्ने स्वाभाव, लाहुरे प्रथाले सामाजिक, राजनीतिक र शैक्षिक क्षेत्रमा सहभागी शून्यजस्तै भएकाले २०१२ सालमा सिञ्जाली मगरको पहलमा रक्तकाली, काठमाडौंमा मगर समाज सुधार संघ भीमप्रसाद बुढाथोकीको अध्यक्षतामा गठन गरी संस्थापक कार्यालय सचिव बनेका थिए ।


संस्थाको मगर भाषामा शिक्षा प्रमुख उद्देश्यअनुरूप पाठ्यक्रम निर्माण, पाठ्यपुस्तक स्कुलस्कुलमा परिचालनका लागि सिञ्जाली मगरलाई जिम्मेवारी दिइएको थियो । राजनीतिक प्रतिकूल अवस्था र मगरको चेतनाको कमजोरीले केही वर्षपछि संस्था निष्क्रिय भयो । संस्था निष्क्रिय बने पनि व्यक्तिगत पहलमा ‘मगर भाषाङ शुरुवौ किताब’ मगरले पाठ्यपुस्तक प्रकाशन गरेर मगर स्कुल–स्कुलमा लगेर पढाउन प्रेरित गरेका थिए । मगर भाषामा गीत, कविता, उखानटुक्का गाएर, वाचन गरेर भाषाको महत्तालाई साहित्य मार्फत आकर्षित गर्थे ।

स्कुल स्थापना
काठमाडौंमा अध्ययनताका २०१२ सालमा लोक सेवा आयोग पास गरी सरकारी स्कुल त्रिपुरेश्वरमा स्थायी शिक्षक नियुक्ति भएका थिए । २०१६ सालमा विदुर नगरपालिका, माझीटार, नुवाकोटको च्वाडी पब्लिक स्कुल (हाल, च्वाडी उच्च माध्यमिक विद्यालय) स्थापना गरी संस्थापक प्रधानाध्यापक भएका थिए । प्रधानमन्त्री बी.पी. कोइराला पश्चिम भ्रमणमा आउँदा स्कुलको शिलान्यास गराएका थिए । गुरुबारे विद्यार्थी रामप्रसाद जोशी सम्झन्छन्, ‘उहाँको व्यक्तित्व लवाइ, खवाइ, बोलाइ, व्यवहारले नै सबै समुदायलाई शिक्षा प्रवाहित गरिरहेको हुन्थ्यो ।’ २०१७ सालमा बट्टार, नुवाकोटमा प्राथमिक विद्यालय स्कुल


(हाल भीमसेन माध्यमिक विद्यालय) स्थापनासहित अध्यापन गरेका थिए । २०१९ सालमा लामिडाँडा, नुवाकोटमा प्राथमिक विद्यालय स्थापना केही वर्ष अध्यापनपछि राजा महेन्द्रको पश्चिम देश दौडाहा समयमा आफ्नै गाउँ कोटाकोट बेंसीमा कोटाकोट प्राथामिक विद्यालय स्थापना गरे । प्यूठान र अर्घाखाँची जिल्लाको सिमाना असुरकोट खिल्जी प्राथमिक विद्यालयमा शिक्षक भएका थिए । रोल्पा जिल्लाको ओहनाफे प्राथमिक विद्यालयमा दुई वर्ष पढाएका थिए । अठार मगर खाम भाषा सिक्न जाँदा मिरुल, ढाङढुङ रोल्पामा पनि पढाएका थिए । खङरानाका राजापुरमा २०४६ सालमा बालकल्याण निम्न माध्यमिक विद्यालय स्थापना गरी अध्यापन गरेका थिए । उनले स्थापना गरेको स्कुल प्रायश: अहिले उच्च माध्यमिक विद्यालय र क्याम्पस बनिसकेका छन् ।

मगर साहित्य
मगर भाषा साहित्यको इतिहास सन् १९०८ मा जर्ज ए. ग्रिर्यसनले भारतीय भाषाहरूको सर्वेक्षण क्रममा मगर कथा अनुवाद गरिएको साहित्यलाई प्रारम्भिक विन्दु मानिन्छ । मगर भाषा साहित्य लेखनको प्रारम्भ २०४६ साल अघि फाट्टफुट्ट हुन्थ्यो । मगर साहित्यको पहिलो कृति मगर ‘भाषाङ ल्हीङ ड टुक्कावौ किताब’ कवितासंग्रह जितबहाद्र सिञ्जाली मगर र रेखबहादुर थापा मगरले संयुक्त लेखेका थिए । मगर साहित्य कविता, खण्डकाव्य, गजल, कथा, बालकथा, लघु कथा, उपन्यास, लघुनाटक, मुक्तक, हाइकु, निबन्ध, मगर उखानटुक्का तथा गाउँखाने कथा, अनुवाद, गीति विधामा लगभग १६२ जति कृतिहरू लेखिएका छन् । गीति एल्बम, वृत्तचित्र, चलचित्रसमेत निर्माण गरिएको छ ।


मगर भाषालाई मगराँती साहित्यको रूपमा परिचित गराउने श्रेय मगराँती भाषामा गीत तथा टुक्का लेखेर ठूलो योगदान पुऱ्याएकाले लेखकद्वयलाई मगराँती साहित्यको प्रथम तथा प्रसिद्ध कविको उपाधिद्वारा विभूषित गर्नुपर्ने प्रस्ताव आएको थियो । लामो बहस र अन्तक्र्रियापछि मगराँती साहित्यका आदिकवि जितबहादुर सिंजाली र रेखबहादुर थापा (२०४७) पुस्तक आधारमा २०५१ सालमा घोराही, दाङमा सम्पन्न नेपाल मगर संघको पाँचौं राष्ट्रि्रय महाधिवेशनले यी (सिंजाली र थापामगर) लाई मगर भाषाका आदिकवि घोषणा गरियो । आदिकविद्वय नै केही बर्ष सम्पर्कविहीन समेत भए । तर पछि केही वर्षपछि रेखबहादुर थापामगर सम्पर्कमा आए । मगर संघमा सक्रिय अवस्थामा नै २०५९ असार २९ गते मस्तिष्क पक्षाघातले उनको देहान्त भयो ।

चार दशक बेपत्ता
सादा जीवन उच्च विचारका अनुयायी सिञ्जाली मगर कम बोल्ने, अरूलाई पीरमर्का दिन नरुचाउने एकान्तप्रेमी अन्तर्मुखी स्वभावका थिए । कपडाको जुत्ता च्यातिएर खुट्टा हाल्नै नमिल्ने । कपडाको जुत्तामा खुट्टा राखेर रसीले बाँधेर हिंड्थे । उनको कमिज धेरै दिनदेखि नधोएको शरीरमा टाँसिएर झुत्रा भइसकेको एकपल्ट झिकेर फेरि लगाउन नमिल्ने सादगी जीवन थियो । मगर गाउँबस्तीमा मगर भाषाको महत्त्व र कवितालाई तत्कालीन समयको प्रचलित लोकलयमा वाचन गरी हिंड्दा कोलडाँडा पाल्पा, खस्यौली (हाल, बुटवल) बजारमा कविता वाचनसहित पुस्तक बिक्री गरेको आरोपमा पुलिस थानामा तारेख खेपेका थिए ।


पाल्पाको सत्यवती, गोठादीमा मगर भाषाको कविता वाचन गरिहिंड्दा उनको अत्यन्त दयनीय अवस्था देखेर गाउँलेहरूले चोरको आरोपमा पक्राउ गरी प्रहरी चौकीमा लगेको सत्य घटना र अर्घाखाँची असुरकोट, खिल्जी स्कुलमा शिक्षक हुँदा मगर भाषाको गीत हार्मोनियम बजाएर विद्यार्थीलाई गाउन सिकाउँदा पुलिसलाई पोल लगाई पक्राउ गरिएको थियो । गाउँकै सामन्तीहरूले कम्युनिस्ट कार्यकर्ता र खस भाषाविरोधी, मगर भाषा प्रचारकको झूटो लाञ्छनामा पुलिस प्रशासन बोलाएर घर खानतलास गरेका थिए । गाउँका सामन्ती, पुलिस प्रशासनले पक्राउ पुर्जी जारी गरेर दु:ख दिइरहने र आफ्नो जातिको अचेतन, शिक्षाको कमीले गर्दा २०२४ सालदेखि घरपरिवार, समाजदेखि सम्पर्कविहीन भएका थिए ।


घरपरिवारदेखि सम्पर्कविहीन भएपछि २००७ सालमा एक जना गुरुङले ‘कि छोरा चाहियो कि चितवन खोल्नुपर्‍यो’ भनेर माग गरेकाले चितवन खुलेको घटनाले शिक्षण गर्दै जाँदा सुकुम्बासीका लागि नेपालगन्ज, तुलसीपुर, दाङ घुमेका थिए । २०२७ सालमा राजा महेन्द्रले अनुमति दिएपछि प्रधानमन्त्री कीर्तिनिधि विष्टले कृषि विभागलाई पातलो कागजमा तोक लगायो । त्यसबेला वन, रानीवन वा बिर्तामा रहन्थ्यो । बिर्ता उन्मूलन भएमा रानीवन हुन्थ्यो । त्यसलाई नै राष्ट्रि्रय वन भनिन्थ्यो ।


मिरुल, ढाङढुङ रोल्पामा पढाउँदा बाह्र्रै महिना हिउँ पर्ने अन्नपात नहुने, खानका लागि भारतको कालापहाड जानुपर्ने दु:ख देखेकाले त्यहींका मान्छेहरू ल्याएर उनको नेतृत्वमा जंगल फँडानी गरी दाङ, देउखुरी जिल्लाको दक्षिणी सिमाना खङरानाकामा सुकुम्बासी बस्ती बसालेका थिए । आफू बसेको खङरानाका मात्र नभई भारतको सिमाना जोडिने २२ वटा नाकाहरू व्यवस्थित गरी दुई हजार सुकुम्बासीलाई बसोबास गराएका थिए । उनलाई स्थानीयले श्रद्धापूर्वक थापा सर, नेताजी भारततिर मास्टरजी भनेर सम्बोधन गरिंदो रहेछ । नेपालतिरको बजार कृष्णनगर, भालुबाङ, लमही, देउखुरी, घोराही, तुल्सीपुर, रिहार, कोहलपुर, नेपालगन्ज भारतको बजार वनकटा, भर्सैया, तुलसीपुरसम्म पुगेर कुचो र बाबियो डोरी (वनकसी) र वन पैदावर सामान बेच्ने प्रमुख पेसा अपनाएकाले त्यस क्षेत्रमा उनी कुचो बाजेको नामले प्रख्यात रहेछन् ।


आफ्ना बाजे खलकका माहिला बाबुका माहिली छोरी काली चेलीबेटीहरूमध्ये आर्थिक रूपले कमजोर थिइन् । धेरै वर्षपछि उनैको हातबाट तिहारको भाइटीका लगाउने र साहै्र दु:ख पाएकी छन् भने आफू बसेको ठाउँ खङरानाका ल्याउने उद्देश्यले बहिनीलाई लिन ठूलो ल्हुम्पेक आएको बेला २०६२ कात्तिक १० गते बिहीबार दिउँसो तीन–चार बजेतिर माओवादी जनयुद्धको चरम उत्कर्षको समय, संकटकाल अवस्थामा झुत्रो मैलो फाटेको सुरुवाल, कमिज लगाएको, जिङ्रिङ्ग कपाल, च्यातिएको चप्पलमा बाबियोको डोरीले बाटेको फित्ता लगाएको दयनीय व्यक्ति घुमेको देख्दा रुकबहादुर राना मगरलाई टीठ लागेछ । गाउँघरमा नौलो मान्छे देख्नेबित्तिकै कि † सोधिहाल्ने वा गाउँलेहरूले निगरानीगर्थे † चासो लागेर सोधेछन् । धेरै सोधखोजबाट सशंकित र झिजिएका वृद्ध सुरुदेखि नै चिया पिएर जान खोजेछन् ठेगाना, नागरिकता हेरेपछि बल्ल चारदशक बेपत्ता भएका मगर आदिकवि पहिचान गरेको थियो ।

बहुभाषा शिक्षा
संघीय व्यवस्था भएपछि संघ, केन्द्र र स्थानीय तहमा मातृभाषा शिक्षा नीति कस्तो हुनुपर्ने ? मातृभाषा, लिपिमा कसरी अध्यापन गर्न सकिन्छ ? निजी (बोर्डिङ) र सामुदायिक विद्यालयमा पाठ्यक्रम कस्तो हुने राय सुझावका लागि स्कुलस्कुलमा गएर लिखित सुझाव संकलन गरिरहेका थिए । त्यसैगरी ५ नम्बर प्रदेशको लागि पाल्पा, माथागढी–३, सराइमा बहुभाषा विश्वविद्यालय स्थापना गर्नका लागि निजी (बोर्डिङ) र सामुदायिक विद्यालयको लिखित राय सुझावसहित हस्ताक्षर संकलन अभियानमा कटिबद्ध थिए । भर्खरै संघीय संसद्बाट शिक्षा ऐन २०७५ पारित भएको छ । ऐनको दफा २६ मा शिक्षणको माध्यम भाषा उपदफा १ अनुसार– विद्यालयले प्रदान गर्ने शिक्षणको माध्यम नेपाली भाषा, अङ्ग्रेजी भाषा वा दुवै भाषा वा सम्बन्धित नेपाली समुदायको मातृभाषा हुन सक्नेछ भनिएको छ । माध्यमिक तहसम्म नि:शुल्क शिक्षा प्राप्त गर्ने अधिकार हुने भनिएको छ ।


आजीवन मातृभाषा शिक्षाको अभियानमा हिंडिरहेको मातृभाषी अभियन्ताको लमहीदेखि बुटवल यात्राक्रममा एक दुर्घटनामा परी गत पुस ८ मा निधन भयो । मगर साहित्यको अग्रज मगर जातिको धरोहर, शिक्षाप्रेमी गुमाउनुपरेको पीडासँगै राष्ट्रले मातृभाषा योद्धा पनि गुमाएको छ ।


प्रकाशित : माघ २६, २०७५ १२:०५

 

Last Updated on Tuesday, 12 February 2019 16:05

Hits: 460

मगर जातिको विविध विषयहरुमा सेमिनार हुने !

राज्यसत्ता संबादाता,
काठमाडौ ,चैत्र ६ - मगर जातिको विविध विषयहरुमा भैरहेका अध्ययन, अनुसन्धान तथा प्राज्ञिक कार्यहरुबाट प्राप्त नतिजा/कार्यपत्रहरुको प्रस्तुत गरी मिति २०७६ साल बैसाख २०/२१ गते काठमाडौमा “मगर सेमिनार” गरिने भएको छ ।
सो मगर सेमिनारमा मगर जातिको इतिहास, संस्कृति, भाषा, बसाई सराई, सामाजिक–आर्थिक अवस्था, ऐन नियम वा संविधानले मगर समाजमा पारेको प्रभाव, मगर संघसंस्थाको इतिहास, प्राकृति स्रोत र मगर पहुँच, मगर  जातिको रोजगारी, जिविको पार्जन, शिक्षा, स्वास्थ्य, पर्यटन, मगर बौद्ध दर्शन आदि मगरका विविध विषयमा अध्येताहरुले आफ्ना कार्यपत्रहरु प्रस्तुत गर्नेछन् ।
सो सेमिनारको व्यवस्थापन नेपाल मगर बुद्ध सेवा समाज ले गर्ने कुरा संस्थाका अध्यक्ष देउ बहादुर रानामगरले बताउनु भयो । उहाँका अनुसार कार्यपत्रहरुको संकलन तथा प्राज्ञिक कार्यको संयोजन नेपाल मगर  लेखक संघ, केन्द्रीय समितिका कार्यबाहक अध्यक्ष तथा विद्यावारिधी शोधार्थी विष्णु कुमार सिंजालीमगरले गर्नुहुनेछ र सम्पुर्ण कार्यक्रमको संयोजन संस्थाका उप–महासचिव भिम बहादुर गुरुछान मगरले गर्नुहुनेछ ।
उक्त सेमिनारको लागि प्रस्तोताहरुले आफ्नो कार्यपत्रको सारसंक्षेप (एब्स्ट्रयाक्ट) एकसय पचास देखि तीन सय शब्दभित्र लेखि प्राज्ञिक संयोजक विष्णुकुमार सिंजालीको इ–मेल This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. र कार्यक्रमका संयोजक भिम बहादुर गुरुछानमगरको इ–मेल This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.   मा चैत महिनाको अन्त्यसम्ममा पठाउन सकिने र कार्यपत्र पत्र सेमिनारमा प्रस्तुतीका लागि छानिएको नछानिएको जानकारी सम्बन्धीत प्रस्तोतालाई बैसाखको पहिलो हप्ता दिइने जानकारी विष्णुकुमार सिङ्जालीमगरले दिनु भयो ।
यसै गरी सो सेमिनारमा प्रस्तोताले आफ्नो कार्यपत्र मगर भाषा, नेपाली र अङग्रेजी भाषामा गर्न सकिने जानकारी पनि गराइएको छ । मगर जाति सम्बन्धी गरिने सेमिनारले मगर जाति सम्बन्धी ज्ञान निर्माणमा सहयोग पुग्ने आशा संस्थाका अध्यक्षले गर्नुभयो र यस महान कार्यका लागि सबै पक्षको सरसहयोगको आवस्यकता रहेको पनि जानकारी दिनुभएको छ ।

 

 

Last Updated on Wednesday, 20 March 2019 16:22

Hits: 215

मेरो अठाह्र साल र संस्थाको पिर्का

विजयहितान  Image may contain: 1 person

मेरा लागि सन् २०१८ उँधौली जस्तै बित्यो । रात लम्बिएर दिन छोट्टिँदै गर्दा लेकबाट चौँरीगोठ बेँसीतिर झरेजस्तै । मेरा लागि गत वर्ष नदीजस्तै उँधोतिर बगेको अनुभव भयो । मुहानमा एक्लै उम्रेको पानी झरना अनि खोलाहरू लाई पनि आफूमा समाहित पार्दै, सुकेर होइन फुकेर, सागरतिर झर्दै गरेको नागबेली नदीजस्तै ।

बिष्ट फ्रम द इस्टजस्तो कठाङ्ग्रिँदै बेलायतमा सुरु भएको २०१८ ले मलाई कठङ्ग्र्याउन भने सकेन । मैले गर्दै आएका अभियानहरू- लाहुरे स्रष्टा मास्टर मित्रसेन र प्रथम शहिद लखन थापालाई इतिहासबाट ब्युँताउने काम, वातावरणीय जनचेतना, साहित्यिक सिर्जना, साहित्यिक र सामाजिक संस्थामा नेतृत्व इत्यादिलाई बेलायतको चिसोपनासँग लड्दै अगाडि बढाएँ ।

अनेसास ले आयोजना गर्दै आएका साहित्य तथा सङ्गीतका राष्ट्रिय विभूति- मास्टर मित्रसेन, लैनसिंह वाङ्देल, भूपी शेरचन, र नारायण गोपालका जन्मदिवस कार्यक्रममा सहआयोजकको भूमिका निभाउँदै लन्डन पुगेँ ।प्रथम शहिद लखन थापाको जीवनीमा आधारित रेडियो नाटक ‘शहिदको सपना’ निर्माण गरेँ । शहिद सप्ताहलाई पारेर नेपालका विभिन्न एफएममार्फत प्रसारण गर्न लगाएँ । यस नाटक प्रसारण र पोखरामा लखन थापाको सालिक उखेलिनु संयोग प¥यो ।

पारिवारिक र सामाजिक दावित्व त छँदै थियो । उपभोक्तावादी युगमा एक नागरिकको वातावरणीय दायित्व पनि हुनुपर्छ । वातावरण प्रबन्धन दिनदिनै गर्नु नै मेरो रोजिरोटीको स्रोत हो । यसबाहेक अर्थ आवरको दिन आफन्तसँग एक घण्टा बिजुली बत्ती निभाएर डिनर खाँदै र बिग्रँदो वातावरणलाई सुधार्ने कुराहरूगर्दै बिताएँ ।प्लेकार्ड बोकेर मानवीय हकअधिकारका लागि सडकमा प्रोटेस्ट गर्न हिँड्दिनँ । बरु स्वच्छ वातावरणमा बाँच्न पाउनुपर्ने नागरिकको मौलिक हक हो भनी यसरी घरमै बसेर बत्ती निभाउँदै मौन प्रोटेस्ट गर्दछु ।

अनि बेलायतमा उज्यालो छाउन सुरु ग¥यो । चराका चिरबिर आवाजले वसन्त आएको आभास दिन थाल्यो । उँभौलीको सँघारमै एक साहित्यिक संस्थाको पिर्का हस्तान्तरण गरेँ । २०१६ देखि साहित्यिक मित्रहरू ले लगाइदिनुभएको सम्माननीय फेटा खोलेर अर्कैलाई लगाइदिएँ । त्यो स्यानो पिर्कामा बसेर यति धेरै साहित्यिक गतिविधि गरिएछ कि केन्द्रिय समितिले सबैभन्दा सक्रिय शाखा भनेर सम्मान ग¥यो ।

पिर्कामा बस्ने दुई वर्षे अवधिलाई बढाएर चार पनि गराउन सकिन्थ्यो । नेपाली राजनीतिक पार्टीहरू मा झैँ । नेपाली कांग्रेसको महाधिवेशनजस्तो डेडलाइन काटेन हाम्रो विश्व नेपाली साहित्य महासंघ साउथ युकेको निर्वाचनले । संगठनमा नयाँ पिँढीलाई हस्तान्तरण गर्दै अगाडि बढ्नुपर्छ भन्ने मन्डेला मान्यताले त्यो पिर्कामा एक सशक्त महिला स्रष्टालाई बसालेर म बाहिरिएँ । साहित्यिक संस्थामा महिला नेतृत्व नभैरहेको अवस्थामा हाम्रो संस्थालाई महिलाले हाँकेकी छिन् भन्दै घमण्ड गर्न पाएको छु ।

सन् २०१८ मा बेलायतको तापक्रम इन्डियन समरभन्दा कम रहेन । मेरा गतिविधिहरू मा पनि हिटवेभ नै आयो । समर महिनाका लामा दिनहरू को फाइदा लिँदै मेरा सप्तान्तका क्रियाकलाप झनै सक्रिय भए । अत्यधिक गर्मीको कारणले युरोप र अमेरिकामा डढेलो लाग्न सुरु ग¥यो तर मेरा कार्यक्रममा असफलताका डढेलो कतै निभाउनुपरेन ।

अरूले नेपालबाट कलाकारहरू लाई स्पोन्सर गरेर आर्थिक लाभ उठाइदिन्छन् । मलाई लाग्यो, साहित्यकारलाई त्यसो गर्छु । एकजना वरिष्ठ गीतकारको नाम दिमागमा आयो । स्पोन्सर गर्ने प्रक्रियातिर लागियो । दुईतीन दर्जन कागजपत्र यताउता गरियो होला । धन्न तिकागजपत्रमा डढेलो नलाईकनपासपोर्टमा भिसा लाग्यो । कविता गोष्ठी, गीतिलेखन प्रशिक्षण, सेमिनार गरिदियौँ । आर्थिक लाभ त हुन सकेन। तर उच्च सम्मान र सफलताको सगरमाथा चढेरवाहाँ नेपाल फर्किनुभयो रत्यसै भ्रमणमा आधारित दुई कृति प्रकाशन गर्नुभयो ।

राजकुमार ह्यारीको विवाहजस्तै हाम्रो तेस्रो वातावरण साहित्य गोष्ठी सफल भयो । साहित्यिक संगठनहरू को सहयोग, राजदूत तथा वरिष्ठ गीतकारको आतिथ्यले कार्यक्रम लालिगुराँसजस्तै ढकमक्क फुल्न सफल भयो । दुई वर्ष खर्चेर मैले सम्पादन गरेको इको कविता कृति ’स्वच्छन्द सुसेलीहरू ’ पनि कार्यक्रममा विमोचन गरियो ।

यसैबीचमा मैले नेतृत्व गरेको सामाजिक संस्थालाई पनि एम ट्वान्टीमा कार हाँकेजस्तै द्रुत गतिमा हाँकिरहेँ । कहिले शाखाको बैठक र समर भेटघाट, कहिले केन्द्रको एजिएम र ओपन कन्सर्ट गर्दागर्दै मेरा दिनहरूबितेको थाहै पाइनँ । दोहोरो चेपाइमा पर्दा लाग्यो, शाखामा भन्दा केन्द्रमै बसेर काम गर्दा सजिलो । आफ्नो संस्थाको प्रतिनिधित्व गर्दै अन्य समाजका च्यारिटी डिनर, अन्तरक्रिया, साङ्गीतिक साँझ इत्यादिमा दौडादौड भयो । आसनग्रहण, खादा, माला, ब्याज, भाषण त्यति मन नपर्नेतर मलाई २०१८ मा त्यस्तै गर्न जुरेको थियो । प्रक्रियाभन्दा पनि परिणाममा बढी केन्द्रित हुने म, तर मलाई दिइएका ती सबै सम्मानहरूसहर्ष स्वीकार गरेँ ।

बेलायत हिटवेभ र विश्वकपको ज्वरोबाट गुज्रिँदै गर्दा विश्व नेपाली साहित्य महासंघले साहित्य सम्मेलन गर्नतिर लाग्यो। वरिष्ठ साहित्यकारहरू लाई नेपालबाट झिकायौँ । प्रमुख संयोजक अध्यक्ष र सचिव रहेपनि सम्मेलनको दिन नआउँदा सम्म मलाई पनि निद्रा लागेन । मैले एक कार्यपत्र पेश गर्नुपर्ने भयो । एक महिनाको अध्ययनपछि जन्मियो ’युद्ध साहित्य र बेल्पाली लाहुरे स्रष्टा’ । मेरो कार्यपत्रको प्रस्तुतिपछि लाहुरेलाई बन्दुक भिरेर अफगानिस्तान तिर दौडेको देखेका व्यक्तिहरू ले कलम पनि समातेर साहित्यको फाँटमा असिनपसिन गर्दै गरेको थाहा पाए ।

समरको घाम तापेर धित नमर्दै बेलायतलाई शिशिर लागेर चिस्सिन हतार भयो । म चिस्सिने कुरा आएन । विगत दुई वर्षदेखि सामाजिक संस्थाको नेतृत्व सम्हालेर पिर्कामा बस्दै आएको थिएँ । सानो संस्था चलाउनुस् या ठूलो, चुनौती त हुन्छन् नै । अधिवेशनको गृहयकार्य सुरु भयो । अन्य समाजको संस्थामा भए कुर्चीमा बसेर पदभार सम्हाल्नेको घुइँचो लाग्छ । विडम्बना, हाम्रो समुदायमा नेतृत्व लिनसक्ने व्यक्तिहरूकमै पाइन्छन् । अन्तत त्यो दिन पनि आयो ।xएकजना अनुभवी पूर्व सैनिक अफिसरलाई मगर संघ युके केन्ट साखाको सानो पिर्का सुम्पेर म नेतृत्वबाट एक्जिट भएँ । मेरो त्यो एक्जिट ब्रेक एक्जिटजस्तो अनिश्चित र विवादित भएन ।

नेपालमा निर्वाचन भएर संघीयता कार्यान्वयनतिर लागिरहेको अवस्थामा, म पनि मेरा दुई संस्थालाई निर्वाचन गराइदिएर तिनका योजनाहरूकुशल कार्यान्वयनको शुभकामना दिँदै २०१८ लाई बाई बाई गर्नतिर लागेँ ।

त्यसपछि पारिवारिक कामले नेपाल हानिएँ । तर सामाजिक र साहित्यिक गतिविधिको वासस्थानमा रम्ने एक लोपोन्मुख प्राणी परियो,कहाँ सुख पाईन्छ र ! बागबजारमा एक इको पोयट्री कार्यक्रम गरेँ । पर्यावरण रेडियोबाट निम्तो आयो । नेपाल वार एसोसियसनले राखेको ‘मानव अधिकार र स्वच्छ वातावरण’ विषयक अन्तरक्रियामा भाग लिएँ । काठमाडौँको वातावरणलाई सुधार्न बेलायतको मोडेललाई अनुकरण गर्न सकिन्छ भन्ने मन्तव्य राखेँ । ‘डस्टमाडौँ’ र ‘प्लास्टिक प्रदूषण’ भन्ने कविताहरूबाचन भए रेडियो उज्यालो नेटवर्कमा । वातावरण विभागका वातावरण निरीक्षकहरूसँग अन्तरक्रिया गरेर नेपालको वातावरण व्यवस्थापनका बारेमा बुझ्ने मौका मिल्यो । बेलायत सरकारसँग कुरा राखेर वातावरण व्यवस्थापन विषयमा तालिम, प्रशिक्षण, कर्मचारी एक्सचेन्ज जस्ता स्किमहरू ल्याउन महानिर्देशकलाई सल्लाह दिएँ ।

छुट्टीको अन्त्यतिर पर्यटक भएर दार्जिलिङ र सिक्किमतिर गइयो । दार्जिलिङमा मास्टर मित्रसेनको सालिक स्थापना गरिँदै गरेको प्रोजेक्टका लागि २५,०००/- रूपैयाँ दान गरेँ । मास्टर मित्रसेनका गीतहरू लाई आफ्नै स्वर दिएर एल्बम प्रकाशन गरेका रहेछन् । सालिक स्थापनार्थ केही सहयोग होओस् भनेर सय थान एल्बम बेलायत ल्याइदिएँ ।

उता सिक्किममा कक्षा ९ सम्म मगर भाषामा पढाइ हुँदो रहेछ । सिक्किम सरकारले बीएमा पनि मगर भाषामा पढाइ अगाडि बढाउनलाई पहल गर्दै रहेछ । मलाई लाग्यो, संघीयताको सफल कार्यान्वयन भएको सिक्न नेपाल सरकार सिक्किम जानुपर्छ । त्यहाँको सुखद् जनजीवन र समावेसी राज्य देखेर मलाई नेपाली नागरिकता त्यागी सिक्किम गएर बस्न मन लाग्यो ।

यसपालिको नेपाल भ्रमणबाट नेपालको लोपोन्मुख एकसिङ्गे गैँडाभन्दा धेरैसङ्ख्यामा साथीहरू कमाए र बेलायत फर्कें ।

यसरी मेरो सन् २०१८ न त उष्ण गर्मीमा बित्यो न त तुसारापातमा बित्यो । न त टेरेसा मेको ब्रेक्जिटजस्तो अनिश्चितकालको सामना गर्दै बित्यो, न त डोनाल्ड ट्रमको मेक्सिको बोर्डर वालको पोलिसी जस्तो विवादित बनेर बित्यो । यति व्यस्त भैएछ कि, थाहै भएन मेरो अठार साल कसरी बित्यो, कसरी ?

(जनवरी २०१९, फोक्स्टोन, केन्ट, युके)

Last Updated on Thursday, 17 January 2019 14:33

Hits: 326

 हार्दिक श्रध्दाञ्जलि - ज्ञान बहादुर गाहा मगर