A+ A A-

पप्पी फूलले फैलाएको गोर्खाली सुगन्ध

बिजय हितान

गोर्खाली आफ्नै भिरपाखामा फुल्ने लालीगुराँससित त्यती समिप नहोलान, जति युरोपको फ्लान्डर फिल्डमा फुल्ने पप्पी फूलहरुसँग समिप छन् । गोर्खालीको गुराँससँग राष्ट्रीयताको अनि पप्पिसँग रक्तको नाता छ । मानिसहरु भन्ने गर्छन्, पप्पी फूल मृत सैनिकका रगतले सिन्चित छन । त्यसैले तिनको रंग रगत झैं रातो हुन्छ । फ्लान्डर फिल्ड महाभारतको कुरुक्षेत्र झै पहिलो विश्व युद्दको रणभुमी थियो, जहाँ हजारौं गोर्खाली रगतको खोलो बगाऊँदै शहादत प्राप्त गरेका थिए । मानिसहरु यसो भन्दै गर्दा मलाई के लाग्छ भने- सुर्यबाट किरण, हावाबाट कार्बनडाइ-अक्साइड, र माटोबाट पानी लिएर अन्य फूलहरु उम्रंदै गर्दा; पप्पी फूल भने फ्लान्डर फिल्डमा ज्यान गुमाएका सैनिकको अलौकिक उर्जा, हावामा मन्डारिएको आत्मा, र माटोमा सिन्चित रगतबाट उम्रेको हुनुपर्छ ।

पप्पी फुल अहिले सम्म सबै युद्दहरुमा मारिएका योद्दाहरुको प्रतिक हो । तिनै बिरहरुको सम्मानार्थ हरेक बर्षको ११ नोभेम्बरका दिन स्रदान्जली कार्यक्रम भैरँहदा म भित्र प्रश्नहरुका अग्ला छालहरु उठ्ने गरेका छन- पप्पी फूलका पत्रहरुमा गोर्खालीको हिस्सा कती प्रतिसत त ? पप्पी फूल फुलाउनमा गोर्खालीको ऐतिहाँसिक भूमिका के थियो ? गोर्खालीको महत्व नेपाल र बेलायतमा के कती छ ? गोर्खाली इतिहाँसलाई हामीले कती बुझेका छौ र कसरी बुझेका छौं ? यिनै प्रश्नको उत्तरमा केन्द्रित रहेर यो मेरो लेख अगाडि सर्नेछ ।

पप्पी फूलमा पाँच देखी छ सिम्रिक रङ्गका पत्रहरु हुन्छन । पहिलो विश्व युद्दमा गोर्खालीको उल्लेखनिय सहभागितालाई हेरेर भन्ने हो भने पप्पी फूलको एक पत्रको हिस्सेदार गोर्खाली हुनपर्छ । पहिलो विश्व युद्दमा छ वोटा गोर्खा राइफलहरुलाई परिचालन गरिएको थियो – १/१, १/४, १/९, २/२, २/३, र २/८ गोर्खा राइफलहरु ।  १९१४ को अगष्टमा यिनलाई कराँची र बम्बै बन्दरगाहबाट पानीजहाज चढाएर सुज नहर हुँदै फ्रान्सको मार्सेमा उतारियो । जतिबेला कालापानि समुन्द्र तरेर गए जात जान्छ भन्ने धार्मिक मान्त्यता थियो । त्यसपछी रेलमा चढाएर उत्तर-पश्चिम फ्रान्स र बेल्जियमको सिमामा पुर्‍याएर डिसेम्बरमा युद्द्यमा होमिएयो । त्यतिबेला सम्म खासै ठुलो युद्द अनुभव थिएन । सिपाही बिद्रोह जस्ता आन्तरिक कलह, सिख र पठानसँगको सानातिना झडपहरुमा मात्रै गोर्खाली भिडेका थिए । फ्लान्डर फिल्डमा आऊनुपुर्व ठुलो फायर पावरको सामना गर्नु परेको थिएन । पारीणामस्वरुप जर्मनको तोप, मसिन गन, ग्यास जस्ता आधुनिक हातहतियारको गोर्खालिले डटेर सामना गर्न सकेनन । त्यसैमा सबैभन्दा ठुलो चुनौती चिसो मौसम बन्यो । उष्ण्र, सुख्खा, पहाडी भुभागबाट ल्याइएका गोर्खालीलाई फ्लान्डर फिल्ड जस्तो सम्म, हिलाम्य, खुल्ला भुभाग अनुकुल भएन । फल्सरुप दुस्मनको गोलिबाट मर्नु त थियो नै, प्रतिकुल मौसमले पनि धेरै गोर्खालीको ज्यान लियो । यध्यपी गिभान्ची, न्यु सेफल, यिप्र, र फेस्तुनबर्तका ट्रेन्चहरुमा बहादुरीकासाथ हाम्रा पुर्खाहरु लडेरै छोडे ।

हिटलर पनि उक्त युद्दमा सामेल थिए र ऊनले गोर्खालीको बहादुरी प्रतक्ष देखेको हुनपर्छ । त्यसैले दोस्रो विश्व युद्दमा हार ब्यहोर्न पर्दा भनेका थिए रे, 'यदी गोर्खाली जस्ता सिपाही मेरो सेनामा हुन्थे भने मैले संसार बिजय गर्थें ।'

यता युरोपमा गोर्खालीको उपस्थिति सोंचेजस्तो प्रभावकारी भएन । बिसौं हजार मारिए । उता मेसोपोटामिया र प्यालेस्टाइनमा टर्कहरुसँग ब्रिटिशको युद्द चलिरहेको थियो । डिसेम्बर १९१५  मा गोर्खाली लगायत सम्पूर्ण भारतीय फौजलाई मध्यपूर्बमा खटाइएयो । ११ नोभेम्बर १९१८ का दिन, गोर्खाली सेनाले बग्दाद र मोसुल शहर आक्रमण गरिरहँदा, फ्रान्सको कोम्पिनमा जर्मनसँग सन्धि गरेर युद्दबिरामको घोषणा गरियो ।

गोर्खालीको यस्तो गौरबशाली इतिहाँस हामिहरु धेरैले गहिरिएर बुझेका छैनौ । सर्बसाधारण नेपालीलाई त थाहा हुने कुरै भएन, सेवारत गोर्खालीहरु पनि आफ्नै इतिहाँसप्रती त्यती जानकार छन जस्तो मलाई लाग्दैन् । गोर्खा भर्ती छनौट प्रकृयामै, जसरी नेपाली र अङ्रेजी भाषाको परिक्षा लीईन्छ, गोर्खाली इतिहाँसको बारेमा पनि परीक्षा लीईए र पल्टनघरमा यस बिषयको अध्ययन तथा अध्यापनमा निरन्तरता दिन सके गोर्खाली इतिहाँस बच्थ्यो की भन्ने मलाई लागेको छ ।

म स्वयम पूर्व गोर्खा हुँ । सेवारत हुँदा गोर्खालीको इतिहाँस मलाई त्यती थाहा भएन । निब्रित भईसकेपछी अङ्रेज लेखकले लेखेका पुस्तकहरु अध्यन गरें । त्यसपछी बल्ल ज्ञान भयो कि गोर्खालीको इतिहाँस कती महान रहेछ । अनी आँफैलाई गोर्खा हुनुमा बडो गौरव माने । समयको भेलसङ्गै बेलायत आवासिय भिषा पाएर आईयो । बिस्तारै मेरो नाता लालिगुराँससँग भन्दा पप्पी फुलसँग नजिकिएको हो कि जस्तो लाग्न थाल्यो । अैले इङ्गलिश च्यानलको किनारमा पर्ने फोक्स्टोन भन्ने ठाउँमा बस्छु । पप्पी फूल फुल्ने फ्लान्डर फिल्ड त्यँही पारी पर्दछ । भौगोलिक सामिप्यताले गर्दा होला पप्पी फूलले मेरो जीवनमा महत्वपूर्ण अर्थ राख्दै आएका छन । गोर्खाली इतिहाँसको दुई सतबार्षिकीलाई पारेर २०१६ मा फ्लान्डर फिल्ड भ्रमण गरेपछी त यस बिषयमा झनै रुची बढेर आएकोछ । निब्रितिभरण पस्चात मेरो बसाइ नेपालमै भएको भए नोभेम्बर ११ र पप्पी दिवसको महत्व शायद मलाई त्यती हुने थिएन । अनी गोर्खाली इतिहाँस भन्दा नेपाली राजनीतिले मेरो मानसपटललाई उपनिबेश बनाउथ्यो होला ।   

सगरमाथा जस्तै गोर्खाली नेपालको एक चिनारी हो, अनी एक ब्रान्ड प्रोडक्ट पनि । यसबाट राज्यले धेरै आर्थिक लाभ प्राप्त गरेकोछ । दुई दसक जती भयो हाम्रा युवा बैदेसिक रोजगारमा गएर रिमिट्यान्स भित्र्याउन सुरु गरेका । गोर्खाली युवाले दुई सताब्दी अघि देखी नै आफ्नो खुन र पसिनासँग जीवन साटेर रिमिट्यान्स भित्र्याउन्दै आएका छन । नेपालको अर्थतन्त्रमा गोर्खालीले पुर्‍याएको देनलाई कसैले लेखाजोखा राखेको छ ?

अनी नेपाल दुई बिशाल ढुङ्गाबिचको एउटा स्यानो तरुल भएर अहिलेसम्म बाँचिरहन सकेको पनि गोर्खालिकै कारणले हुनसक्ने मैले निर्कौल गरेको छु । गोर्खा सैनिकको कारणले नेपाल र बेलायतको दौत्य सम्बन्ध सुमधुर रहँदै आएको हो । यसै सम्बन्धको कारणले दक्षिण एसियाको भुराजनितिमा नेपालको स्थान प्रभावकारी रहन गयो । बेलायत जस्तो शक्तिशाली राष्ट्रको नेपालप्रती गहिरो इन्टरेस्ट छ भन्ने कुरा सबै देशले राम्रैसँग बुझेका छन । फल्सरुप चाइना र भारत जस्तो ठुला राष्ट्रले नेपालको सार्बभौम अस्तित्वलाई स्विकार्दै आईरहेका छन । त्यसो नहुँदो हो त अहिले सम्म नेपाल कि त चाइनाको पन्जामा फसी सक्थ्यो तिब्बत जस्तो, कि त भारतको अधिनमा भईसक्थ्यो सिक्किमा जस्तो । बेलायतको छत्रछाँयामा रहेको राष्ट्रलाई कसले पो गिद्दे नजर लगाउने प्रयास गर्ला र ! नेपाल र नेपाली भएर बान्च्न पाउनुको पिछाडी गोर्खालीको अप्रत्यक्ष भूमिका छ भन्दा कुनै अत्युक्ती न होला ।

यसरी नेपालको बिकास तथा सम्रक्षणमा उल्लेखनिय भूमिका खेल्दै आइरहेका गोर्खालीलाइ उनकै देशमा दोस्रो दर्जाको नागरिक सरह व्यबहार गरिएकोछ । गोर्खाली र तिनका सन्तानले नेपाली नागरिकताको निरन्तरता पाउनु पर्छ भनी गरिएको मागलाई राज्यले गुन्द्रीमुनी च्यापेर राखिदिएको छ । गोर्खालीको सम्मानमा नेपाल सरकारले न त कुनै एउटा स्मारक निर्माण गरिदिएको छ न राज्य सम्रचनामा कुनै बिशेष स्थान प्रदान गरेको छ । देस बाहिर बरु गोर्खालि हुनुको इज्जत छ । नेपालमा बरु मन्दिरहरुको सङ्ख्या त्यती न होलान जती बेलायत र संसारका बिभिन्न देसहरुमा गोर्खालिका सालीक र युद्द स्मारकहरु छन ।

बेलायती इतिहाँसमा धेरै सन्धिहरु खारेजीमा पेरिसके, उपनिबेसिक कालमा बनाएका धेरै सम्बन्धहरु टुटिसके । तर सन १९४७ को त्रिपक्षिय सन्धि र बेलायत सङ्गको गोर्खालीको सम्बन्ध न त खारेज हुनेवाला छ न टुट्नेवाला नै । कहिले काँही गोर्खाली सैनिकप्रती लक्षित गर्दै 'बेलायतले गोर्खालीलाइ दयामाया लागेर राखेको हो । खासै उनिहरुको काम छैन' भन्ने नकारात्मक टिप्पणी गरिन्छ । ब्रिटिश इन्डियामा सबैभन्दा बहादुर गोर्खाली र शिखलाई मानिन्थ्यो । यदी गोर्खाली काम नलाग्ने हुन्थे भने, बेलायतले शिखलाई जस्तै गोर्खालाई पनि उहिल्लै आफ्नो सेनाबाट हटाइसक्थ्यो । हाल दुई गोर्खा बाटलियन सेवारत छन । अब तेस्रो गोर्खा बाटलियन स्थापना गरिने योजना छ । यसले के दर्साउँछ भने जबसम्म धरतिमा नेपाल र बेलायत भन्ने देश रहनेछन तबसम्म गोर्खाली र बेलायतको सम्बन्ध रहिरहने छ ।

यस्तो वीर र ऐतिहाँसिक महत्व बोकेको गोर्खालीको गाथाब्यथा नेपाली साहित्य लेखनमा पनी तिरस्क्रित अवस्थामा पाईन्छ । नेपाली साहित्य धनी होला तर यसमा बिबिधता पाइँदैन । यो बिशेषत राज्य, एकल बर्ग, र एकल धर्म केन्द्रित भएको भान हुन्छ । पश्चिमा लेखकले गोर्खालीको बारेमा लेखेका पुस्तकहरु सयौंको सङ्ख्यामा छन । त्यही अनुपातमा नेपाली लेखकले गोर्खालीका बिषयमा लेखिएका पुस्तक नगण्य छन । नेपाली साहित्यमा गोर्खालीका बारेमा लेखिएका पुस्तकहरु हुन्थे भने आज आएर तिनलाई शैक्षिक पाठ्यक्रममा राखेर पढाउन सकिन्थ्यो । नेपाल वास्तवमा थुप्रै जातजातीहरु मिलेर बनेको सयौं थुङ्गा फुलको माला हो । तर बिडम्बना, नेपाली मुलधारको साहित्य लेखनले ति सयौं थुङा फुलहरुलाई समेटन सकेको छैन । त्यो मालामा अट्न पर्ने पप्पी फुल पनि एक हो । एक फुलद्वारा अर्को फुलको साहित्य न लेखिदो रहेछ । गुर्दौलीले गुर्दौलिकै र सयपत्रीले सयपत्रीकै साहित्य लेख्ने रहेछ । सयपत्रीले पप्पी फूलको साहित्य कहिल्लै लेखिदिएन । त्यसैले होला, पप्पी फूल् नेपालमा मुर्झाउन गयो र बरु फ्लान्डर फिल्डमा फुल्दै आइरहेको छ भने बेलायतमा यसले सुगन्ध फैलाउँदै छ ।  

 (नोभेम्बर २०१९, फोक्स्टोन केन्ट बेलायत)

 

Last Updated on Monday, 11 November 2019 11:29

Hits: 46

अष्ट्रेलियाको तेक्वान्दो नेसनल च्याम्पियनसिप टुर्नामेन्टमा नेपालीलाई रजत

प्रभा श्रेष्ठ


अष्ट्रेलियन तेक्वान्दो न्याशनल च्याम्पियनशिप २०१९ टुर्नामेन्टको फिदरवेट समुहको प्रतिस्पर्धामा नेपाली मूलका १३ बर्षिय स्पन्दन थापाले रजत पदक प्राप्त गरेका छन ।

अष्ट्रेलियाको गोल्ड कोष्टमा अबस्थित कारारा स्टेडियममा सम्पन्न भएको उक्त प्रतियोगितामा थापाले प्रतिद्वन्दीलाई सजिलै पराजित गरी उक्त सफलता हात पारेका हुन ।

माता सुमि श्रेष्ठ, पिता शंकर थापा र एक भाइका साथमा मेलबर्नको सेन्ट अल्बान्समा बसोबास गर्दै आएका स्पन्दन सानै उमेरदेखि नै विभिन्न खेलमा रुचि राख्दथे । पढाइसंगै तेक्वान्दो खेल रोजेका स्पन्दनले भिक्टोरिया स्टेट सेलेक्सन टुर्नामेन्टमा सफल भएर उक्त राष्ट्रिय च्याम्पियन शिपमा सहभागी भएका थिए ।  

पढाईमा पनि अब्बल स्पन्दनले सन २०१६ देखि नै भिक्टोरियामा आयोजना भएका टुर्नामेन्टहरुमा बिजय हासिल गरी विभिन्न पदकहरु प्राप्त गरिसकेका छन । प्रतियोगितामा सहभागी विभिन्न देशहरू मध्ये स्पन्दन एक मात्र नेपाली थिए । उनी सेन्ट अल्बान्समा रहेको तेक्वान्दो प्लस अष्ट्रेलिया क्लबसंग  आबद्ध छन । उन्को बिजय पस्चात क्लबका प्रशिक्षक मार्कोले बधाई दिदै स्पन्दनले आगामी दिनहरूमा तेक्वान्दोमा अझै धेरै प्रगति गर्न सक्नेमा आफू र क्लब ढुक्क रहेको बताए ।

मेलबर्न नेप्लिज कम्युनिटि वेस्टका बर्तमान अध्यक्ष स्पन्दनका पिता शंकर थापा र रजिस्ट्रर नर्सको रुपमा कार्यरत माता सुमि श्रेष्ठ छोराको यो जितले निकै गर्वान्वित भएको बताउनुहुन्छ भने स्पन्दन आफूलाई यो जितले अझ बढी हौसला मिलेको बताउछन ।

Last Updated on Wednesday, 11 September 2019 12:23

Hits: 78

पैस‍ा र बिनास

-अहिल्या कुँवर

 

सालौं साल पछि गाउँ फर्किदा

चौबाटो

चौडा बाटो भएछ

मुल बाटो बदलिएर मेन रोड भएछ

गाउँ बदलिएर सहर

सहर मात्र होइन

छन्द न बन्दको नमुना रहर भएछ ।

भारी मन लिई दुई चार गरूंगा पाइला के सारेको थिएँ

पाँच तल्ला माथिबाट काकी चिच्याइन

भेजिटेवललाई पानी दिन लाको ।

सम्झें हामी सानो छँदा त

खेत खलियान बारिका कान्लामा

तरकारी बारी हुन्थ्यो

अहिले त पाँच तल्ला माथि भेज फलेछ

गहरा कान्ला बेचेर बँगला ठडिएछ ।

झिंझा झुझि झोसि भुसेचुलो दनकाउने

सानिमा नि पक्की घरमा बस्ने भईछन

भन्दै थिन

सानोबाको काठको फ्याक्ट्री सार्है फापेछ

सिमा पारी छिमेकीलाई

रेलको लिक बनाउन यहि काठले भाकोछ ।

जुगांमा ताऊ लगाउँदै माइलाबा बोले

पैसा कमाउन तँ त सात समुन्द्र पारी पुगिस

पैसो त त्यहि खोला मुनि पो रहेछ ।

गगन चुम्बी भवन उनको त्यसै ठडियन

बालूवा ढु़ँगा रोडा गिट्टी माटो सबै खनी

माथि माथि मात्र केवल पानी बगि जाने

गहरा खेत सबै प्लटिगं

जंगल नासिएर बस्ती बसेछ

दाँत झिकिएको जस्तो

खाल्टै खाल्टो खोला पनि सार्है् कूरुप देखिएछ ।

खोल्नै नसकि आँखाहरू

म आफ्नो घरको बाटो लागें

जान्ने सुन्ने मेरा बाले

काकीलाई ठुलै गुन लगाएछन्

सुन फल्ने माटो बेची तासको दरबार ठडाएछन

जंगल नमासनु

रुख़ नकाटनु

मात्र काठ बेचनु भनि सानोबालाई सिफ़ारिश दिलाएछन्

खोला नाला देशको सम्पती हो

छुदै नछुनु

तर मुनि दाया बायाँ जे छ सबै तिम्रो भनि

माईलाबालाई थमाएछन्

सबैको सेवा गरी मेवाबाट दरबार ठडाएछन् ।

सोचिकन यि सबै

फिटिकै निद्रा आएन नयनमा

उजाड जंगल जस्तै ऊजाड थियो मन

अचानक गर्जियो मेघ फूटन थाल्यो बाँध

जलमग्न चारैतिर थिएन एक पनि साँध

गर्र्यौ दुइदिनको रमझम बेचि खोलानाला

सक्छौ भने थेग पहिरो थाप आफ्नै कॉध ।

Last Updated on Thursday, 20 June 2019 11:09

Hits: 299

लोक पप गीत कती राम्री सानी नानी भिडियो सार्वजनिक

कौडा बुढा मगर

गायक कौडा बुढा मगरको कती राम्री सानी नानी बोलको लोक पप गीत सार्वजनिक भएको छ । स्वर, शब्द अनी संगीत कौडा बुढाकै रहेको उक्त गीत लोक पप बिधामा रहेको छ । गीतको म्युजिक भिडियोको निर्देशन्, क्यामेरा तथा सम्पादन भुवन सिं थापाले गरेका छन भने गीतको संगीत सम्योजन चर्चित संगीतकार सरोज लामाले गरेका हुन । हालै मात्र युट्युब च्यानलबाट सार्वजनिक भएको उक्त गीतमा स्वयम गायक कौडा बुढा मगर र आस्था तामाङको अभिनय देख्न सकिन्छ । जापानको बिभिन्न रमणिय ठाउँमा छायांकन गरिएको उक्त गितको भिडियोमा हिउँ परेको समय तथा साकुरा फूल फुल्ने छोटो समयको सुन्दर दृश्यहरु कैद गर्न भ्याएका छन ।

गीतको युट्युब लिन्क : 

https://youtu.be/acO7sJzuc0Y

Last Updated on Monday, 24 June 2019 14:32

Hits: 233

मगर जातिको विविध विषयहरुमा सेमिनार हुने !

राज्यसत्ता संबादाता,
काठमाडौ ,चैत्र ६ - मगर जातिको विविध विषयहरुमा भैरहेका अध्ययन, अनुसन्धान तथा प्राज्ञिक कार्यहरुबाट प्राप्त नतिजा/कार्यपत्रहरुको प्रस्तुत गरी मिति २०७६ साल बैसाख २०/२१ गते काठमाडौमा “मगर सेमिनार” गरिने भएको छ ।
सो मगर सेमिनारमा मगर जातिको इतिहास, संस्कृति, भाषा, बसाई सराई, सामाजिक–आर्थिक अवस्था, ऐन नियम वा संविधानले मगर समाजमा पारेको प्रभाव, मगर संघसंस्थाको इतिहास, प्राकृति स्रोत र मगर पहुँच, मगर  जातिको रोजगारी, जिविको पार्जन, शिक्षा, स्वास्थ्य, पर्यटन, मगर बौद्ध दर्शन आदि मगरका विविध विषयमा अध्येताहरुले आफ्ना कार्यपत्रहरु प्रस्तुत गर्नेछन् ।
सो सेमिनारको व्यवस्थापन नेपाल मगर बुद्ध सेवा समाज ले गर्ने कुरा संस्थाका अध्यक्ष देउ बहादुर रानामगरले बताउनु भयो । उहाँका अनुसार कार्यपत्रहरुको संकलन तथा प्राज्ञिक कार्यको संयोजन नेपाल मगर  लेखक संघ, केन्द्रीय समितिका कार्यबाहक अध्यक्ष तथा विद्यावारिधी शोधार्थी विष्णु कुमार सिंजालीमगरले गर्नुहुनेछ र सम्पुर्ण कार्यक्रमको संयोजन संस्थाका उप–महासचिव भिम बहादुर गुरुछान मगरले गर्नुहुनेछ ।
उक्त सेमिनारको लागि प्रस्तोताहरुले आफ्नो कार्यपत्रको सारसंक्षेप (एब्स्ट्रयाक्ट) एकसय पचास देखि तीन सय शब्दभित्र लेखि प्राज्ञिक संयोजक विष्णुकुमार सिंजालीको इ–मेल This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. र कार्यक्रमका संयोजक भिम बहादुर गुरुछानमगरको इ–मेल This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.   मा चैत महिनाको अन्त्यसम्ममा पठाउन सकिने र कार्यपत्र पत्र सेमिनारमा प्रस्तुतीका लागि छानिएको नछानिएको जानकारी सम्बन्धीत प्रस्तोतालाई बैसाखको पहिलो हप्ता दिइने जानकारी विष्णुकुमार सिङ्जालीमगरले दिनु भयो ।
यसै गरी सो सेमिनारमा प्रस्तोताले आफ्नो कार्यपत्र मगर भाषा, नेपाली र अङग्रेजी भाषामा गर्न सकिने जानकारी पनि गराइएको छ । मगर जाति सम्बन्धी गरिने सेमिनारले मगर जाति सम्बन्धी ज्ञान निर्माणमा सहयोग पुग्ने आशा संस्थाका अध्यक्षले गर्नुभयो र यस महान कार्यका लागि सबै पक्षको सरसहयोगको आवस्यकता रहेको पनि जानकारी दिनुभएको छ ।

 

 

Last Updated on Wednesday, 20 March 2019 16:22

Hits: 338

Error: No articles to display