A+ A A-

नेपालको बिग्रंदो वातावरण र बेलायतका लागि नेपाली राजदूतलाई मेरो पत्र

-बिजय हितान

 महोदय,

सर्वप्रथम गत वर्षको १२ अक्टोबरमा माननीय वन तथा वातावरण मन्त्री शक्ति बहादुर बस्नेत ज्यूसँग नेपाली दुतावास लण्डनमा मेरो भेटवार्ता मिलाइ दिनुभएकोमा हार्दिक धन्यवाद व्यक्त गर्दछु । त्यो छोटो भेटघाटमा हामी बीच नेपालका वातावरणीय समस्याहरु र बेलायतमा यसको व्यवस्थापन कसरी गरिन्छ भन्ने बारेमा छलफल भएको जानकारी दिलाउन चाहन्छु । छलफलका क्रममा माननीय मन्त्रीज्यूले नेपाल आएको बेला भेटेर फेरि कुरा गर्न सकिने आश्वासन दिनुभएको थियो ।

त्यसपछि अक्टोबरको अन्त्यमा म नेपाल गएको थिएँ । माननीयज्यू सँग भेट हुन त सकेन तर पनि १८ नोभेम्बर २०१८ मा नेपाल वातावरण विभागका महानिर्देशक झलक राम अधिकारी सँग उहाँकै कार्यकक्षमा मेरो भेटवार्ता भयो । त्यसपछि २९ नोभेम्बरका दिन शाखा प्रमुख बुद्धि राज घिमिरे र दश जना वातावरणीय निरीक्षकहरु सँग अन्तरक्रिया र ल्याव भ्रमणको अवसर मिल्यो । ३० नोभेम्बरको दिन नेपाल बार यसोसियशनको हलमा वातावरण कानुन समिति र वातावरण विभागको संयुक्त आयोजनामा राखिएको ‘स्वच्छ वातावरण र मानव अधिकार’ विषयक अन्तरक्रिया कार्यक्रममा झलक राम अधिकारी सँग फेरि भेटेर यी विषयहरुमा छलफल भएको थियो ।

यो पत्र लेख्नुको मुख्य उद्देश्य नेपालको वातावरण व्यवस्थापन (विशेष गरेर ठोस तथा तरल फोहोरमैला) का विषयमा मेरो बुझाइ र बेलायतमा बसेर नेपालको वातावरण व्यवस्थापनमा हामीले खेल्न सक्ने भूमिकाका बारेमा केही कुराहरु यहाँ समक्ष राखूँ भन्ने हो ।

मैले वातावरण विज्ञानमा स्नाकोत्तर गरेर बेलायतको वातावरण मन्त्रालयको वातावरण व्यवस्थापन शाखामा वातावरण निरीक्षकको रुपमा सन् २००८ देखि काम गर्दै आएको छु । यहाँको वातावरण कानुनका केही पक्षमा मलाई ज्ञान छ र तिनलाई पालना गराउनु मेरो दिनदिनैको कार्यसम्पादन भित्र पर्छन् । यहाँ घरेलु, उद्योग तथा कृषिजन्य गतिविधिहरुद्वारा उत्पादित ठोस तथा तरल फोहोरमैला कसरी व्यवस्थापन गरिन्छ भन्ने विषयमा मैले ज्ञान तथा अनुभव बटुलेको छु । साथै वातावरणीय प्रदूषणका घटनाहरुको व्यवस्थापनमा पनि मेरो लामो अनुभव छ । यिनै विषयहरुमा भएका मेरा दक्षता र अनुभवलाई गत वर्षको नेपाल भ्रमणको दौडानमा वातावरण विभागका कर्मचारीहरु सँग बाँड्ने अवसर मिलेको यहाँलाई जानकारी गराउँछु ।

काठमाडौँ लगायत देशभरका अन्य ठूला सहरमा विशेष गरेर घरेलु तथा औद्योगिक फोहोरमैला, ढल, अस्पतालमा उत्पादन हुने विशालु फोहोरमैला, खोलानाला र वायु प्रदूषण, जमिन मुनिको पानी प्रदूषण र जथाभावी सडक निर्माणले निम्त्याएको भूक्षय, वन फडानी र जैविक विविधतामा ह्रास इत्यादि नेपालका जल्दाबल्दा वातावरणीय समस्याहरु हुन् ।

नेपालको वातावरणीय समस्या र यसको व्यवस्थापन सम्बन्धमा मैले बुझेका कुरा, मेरा सुझाव अनि यसको सुदृढीकरणमा के भूमिका खेल्न सकिन्छ ? भन्ने विषयमा मेरा विचार राख्न चाहन्छु ।

मेरो बुझाइ र केही सुझाव

१. नेपालमा वातावरण संरक्षण र व्यवस्थापनका लागि एक सय चार किसिमका कानुनहरु तर्जुमा भएको पाएँ । यति सानो राष्ट्रमा यतिका कानुन बनाइसकिएको सह्रानिय कुरो हो । जसरी वातावरणीय जोखिम बदलिँदो छ, जसरी देशको अर्थतन्त्र बदलिँदो हुन्छ, त्यसरी नै वातावरणका आवश्यक कानुनहरु थप्दै लानुपर्छ र भएका कानुन तथा नीतिनियमहरुलाई समयानुसार परिमार्जित गर्दै लानुपर्छ ।

२. राजनैतिक स्थिरताले वातावरण व्यवस्थापनमा सुधार ल्याउन सक्ने आशामा हामी छौँ । आर्थिक विकासमा दिगो विकासको सिद्धान्त र यसको कार्यान्वयन अपरिहार्य छ । तर नेपालमा त्यसो भएको अलि पाइँदैन । नेपालमा मात्रै होइन, छिमेकी राष्ट्र चीन र भारतमा पनि दिगो विकासलाई पूर्णरुपमा अँगालिएको पाइँदैन । हाम्रो चिन्ता यही हो । त्यसर्थ हामीले वातावरण व्यवस्थापनको स्तर र आर्थिक विकासको स्तरलाई समानान्तर रुपमा अगाडि बढाउनतिर सधैँ पहल गर्नुपर्छ ।

३. जनतामा वातावरण संरक्षणको चेतना राम्रै भएको पाएँ । स्कुल, कलेज र विश्व विद्यालयमा यस विषयमा पढाइने अनि ग्लोवलाइजेशन र सूचना प्रविधिको चरम विकासले होला । वातावरणीय समस्याका बारेमा सरकारी तथा गैरसरकारी क्षेत्रमा प्रशस्तै जानकारहरु भए तापनि विज्ञ तथा प्रविधिज्ञकहरुको खाँचो खुबै देखिन्छ ।

४. त्यसर्थ वातावरण मन्त्रालयले सरकारलाई आवश्यक बजेट पहल गर्न लगाई वातावरण व्यवस्थापनाका लागि आवश्यक पर्ने आधुनिक स्रोत र साधन जुटाउनुपर्ने देखिन्छ । केमिस्ट, वायोलोजिस्ट, इकोलोजिस्ट, फिसरिज, एन्भाएरोमेन्टलिस्ट, इन्जिनियर, हाइड्रोलोजिस्ट इत्यादि जस्ता विज्ञ आफ्नै देशमा जन्माउन र विदेशबाट भित्र्याउनुपर्ने देखिन्छ ।

५. वातावरण व्यवस्थापनमा आवश्यक पर्ने रिसाइकलिङ सेन्टर, ल्यान्डफिल साइट, ढल तथा प्रशोधन यन्त्र तथा केन्द्रजस्ता प्रविधिमा बजेट खर्च गरिनुपर्ने देखिन्छ । यस्ता प्रविधि विदेशको देखासिकी गरेर नेपालमै निर्माण गर्न सक्ने स्थिति तयार बनाउन सकिन्छ साथै विदेशबाट पनि भित्र्याउन सकिन्छ ।

६. वातावरणीय प्रविधि र प्राविधिज्ञको सन्दर्भमा बेलायत जस्तो विदेशी राष्ट्रमा छात्रवृत्ति, वातावरण विभागका कर्मचारीलाई विदेशमा तालिम तथा गोष्ठी, विदेशसँग कर्मचारी साटासाट जस्ता परियोजना निकट भविष्यमा तुरुन्तै ल्याउनुपर्ने आवश्यक देखिन्छ ।

७. यसका लागि सरकारी स्तरमा नै बेलायत जस्तो विदेशी राष्ट्रसँग छलफल चलाउनुपर्ने देखिन्छ र यसमा नेपाली राजदूतावास बेलायतले ठूलो भूमिका निभाउन सक्छ ।

मैले र नेपाली दूतावासले खेल्न सक्ने भूमिका

१. मैले बेला बेलामा नेपाल गएर यस विषयमा अन्तरक्रिया तथा तालिम प्रदान गर्न सक्छु ।

२. बेलायतमा अपनाइने वातावरण व्यवस्थापनको तरिकालाई (कानुनी रुपले मिलेसम्म) नेपालमा लागू गर्न परे त्यस कार्यमा सहयोग पु¥याउन सक्छु ।

३. बेलायती प्रविधि र प्राविधिज्ञ नेपालमा भित्र्याउने सम्बन्धमा नेपाली दूतावास लण्डनले पहल गरिदिन सक्छ ।

४. प्रवासी नेपाली संघ बेलायत, नेपाल बेलायत व्यापार संगठन, बेलायतको अन्तर्राष्ट्रिय विकास मन्त्रालयमा पनि यस विषयमा कुरा राख्न सकिन्छ ।

५. राष्ट्रिय स्तरमा कुनै परियोजनाको सम्झौता भई कार्यान्वयन हुने अवस्था आएमा मैले काम गर्दै आएको एन्भाएरोमेन्ट अजेन्सीमा म एक समन्वयकारीको भूमिका खेल्न सक्नेछु र नेपाल राजादूतावासले पनि यसमा मद्दत पु¥याउन सक्छ जस्तो मलाई लाग्छ ।

६. बेलायतका वातावारण व्यवस्थापन सम्बन्धीका गैरसरकारी कम्पनी, परामर्श दातृ संगठनहरुसँग नेपाल वातावरण मन्त्रालयको सम्बन्ध विस्तार गरिदिन सकिन्छ ।

७. यी बाहेक वातावरण प्रबन्धनका अन्य विषयमा मेरो क्षमताले भ्याए सम्म परामर्श र सरसल्लाह प्रदान गर्न म सधैँ तयार हुने छु ।

अन्त्यमा

यहाँलाई थाहै भएको कुरा हो, बेलायत प्रजातन्त्रको जननी हो । नेपालले प्रजातन्त्र र मानव अधिकारका बारेमा धेरै अगाडि बेलायतबाट सिकेर नेपालमा लागू पनि गरेको छ । त्यसरी नै वातावरण व्यवस्थापनमा पनि बेलायत संसारमै एक अग्रणी राष्ट्र हो । अमेरिका र युरोपले पनि बेलायतको वातावरण व्यवस्थापनलाई अनुशरण गर्छन् । मैले काम गर्ने एन्भाएरोमेन्ट एजेन्सीले करिब १०,००० कर्मचारी वातावरण संरक्षणका लागि राखेको छ, जो युरोपकै सबैभन्दा ठूलो संगठन मानिन्छ । भन्नाको अर्थ बेलायतले यस विषयलाई ठूलै प्राथमिकता दिएको छ ।

जसरी शिक्षा, स्वास्थ्य, साहित्य र राजनीतिक क्षेत्रमा नेपाल र बेलायत बीच अनुभव साटासाट हुँदै आएको पाइन्छ, त्यस्तै वातावरणको क्षेत्रमा पनि विज्ञ तथा कर्मचारीहरुको आदान प्रदान र प्रशिक्षण तथा तालिमको व्यवस्था मिलाउन सकिन्छ । मैले भन्न खोजेको के भने, हामीले वर्षको दुई तीन सय गोरखाली सिपाही बेलायतलाई दिँदा दुई तीन जना वातावरण विज्ञ हामीलाई पनि देऊ न भनेर बेलायत सरकारलाई गुहार्न सकिन्न र ! नेपालकी महिला मन्त्री आएर बेलायतको पार्लियामेन्टमा महिला हकअधिकार र हिंसाका बारेमा बोल्दा बेलायतको वातावरण मन्त्रीलाई नेपालको संसदमा उभ्याएर बागमती प्रदूषण हुन नदिन ढल कसरी प्रशोधन गरिनुपर्छ भन्ने विषयमा प्रवचनको मेसो मिलाउन सकिन्न र ! अन्तर्राष्ट्रिय विकास विभागले विकट जिल्लाको खोलामा झोलुङ्गे पुल हालिदिँदा काठमाडौँमा उत्पादन हुने फोहोरमैला डढाएर बिजुली निकाल्ने प्रविधि पनि जडान गरिदिन्छौ कि तिमीले भनेर माग राखे हुन्न र ! बेलायतले मानवअधिकारको शङ्ख फुकिरहँदा वातावरण अधिकारका विषयमा पनि नेपाली जनतालाई चेतना दिलाइदिन्छौ कि भनेर सोधिहेर्न सकिन्छ । यसरी नेपालका वातावरणीय मुद्दाहरुको छलफल नेपाल र बेलायतको सरकारी स्तरमा गरियो भने प्रभावकारी हुन सक्छ जस्तो मलाई लाग्छ ।

प्रजातन्त्र र मानव अधिकारका कुरा लागू गर्न प्रविधिज्ञ र प्रविधिको खाँचो पर्दैन । तर वातावरण प्रबन्धनमा यी दुई अपरिहार्य छन् । यी दुई कुरामा बेलायत धेरै अगाडि छ । जो मैले प्रत्यक्ष दिनदिनै भोगेको कुरा हो र मलाई जहिले पनि लाग्छ बेलायतको जस्तो प्रविधि नेपाल भित्र्याउन सकियो भने मेरो देशको वातावरण स्वच्छ राख्न कति सहयोग मिल्थ्यो होला !

धन्यवाद !

यहाँको शुभेच्छुक

विजय हितान

Last Updated on Thursday, 20 June 2019 10:52

Hits: 50

लन्डनमा २६४३ औ बुद्ध जयन्ती मनाईने ।

लन्डन ,

मंगल बुद्ध विहार लन्डन तथा मगर बौद्ध समाज यु के द्वारा २६४३ औ बुद्ध जन्मोत्स्व भव्य मनाउने तयारी गरी रहेको छ ।

विश्व शान्तिका महानायक भगवान गौतम बुद्धको जन्म, सम्बोधिलाभ तथा महापरिनिर्वाण भएको त्रिसंयोगयुक्त बैशाख पुर्णिमाको पावन अवसरमा मगर बौद्ध समाज यु के तथा मंगल बुद्ध बिहारले १ दिवसिय कार्यक्रम सहित २६४३ औं बुद्ध जन्मोत्सव दिवस, २६०८ औं बोधिज्ञान दिवस र २५६३ औं महापरिनिर्वाण दिवस कार्यक्रम आयोजना गर्न गैरहेको छ ।

उक्त कार्यक्रमको लागि लन्डनको बिभिन्न कलेज बिस्वोबिधालयमा प्राध्यापन गराउदै आउनु भएका प्रमुख धर्म गुरु भिक्खु सुमानाको उपस्थिती हुने छ उहाले अङ्रेजी र नेपालीमा वाचन गर्नु हुने छ भने उहा सँगै अन्य भन्ते ज्यु हरुको पनि उपस्थिती रहने छ ।

बुद्ध पुर्णिमा बुद्ध जयन्ती मगर संघको आयोजनामा खुला मैदानमा हजारौको उपस्थितीमा हुँदै आए पनि केही बर्ष यता मगर संघले उक्त कार्य क्रमको आयोजना गर्न स्थगित गरेको छ भने अहिले मंगल् बुद्ध बिहार र मगर बौद्ध समाज यु के ले हरेक बर्ष बुद्ध जयन्ती मनाउदै आएको छ ।

उक्त कार्यक्रमा उपस्थितीको लागि बौद्ध समाजको निमन्त्रणा

हार्दिक निमन्त्रणा

विश्व शान्तिका महानायक भगवान गौतम बुद्धको जन्म, सम्बोधिलाभ तथा महापरिनिर्वाण भएको त्रिसंयोगयुक्त बैशाख पुर्णिमाको पावन अवसरमा मगर बौद्ध समाज यु के तथा मंगल बुद्ध बिहारले १ दिवसिय कार्यक्रम सहित २६४३ औं बुद्ध जन्मोत्सव दिवस, २६०८ औं बोधिज्ञान दिवस र २५६३ औं महापरिनिर्वाण दिवस कार्यक्रम आयोजना गर्न गैरहेकोले सो कार्यक्रममा यहांहरुको गरिमामय उपस्थितिको लागि हार्दिक आमन्त्रण गर्दछौं ।

कार्यक्रम:
मिति: १८ मे २०१८ (शनिवार )Saturday
समय: बिहान ९ बजे देखि बेलुकी ६ बजे सम्म 9Am-6Pm
स्थान: Harrow Borough Football Club, Carlyon Avenue, Harrow, HA2 8SS

प्राथी:
मगर बौद्ध समाज यु के ।
टिका दर्लामी मगर

Last Updated on Tuesday, 14 May 2019 13:00

Hits: 257

बातावरण साहित्यकार बिजय हितानको इको उदघोष- एक व्यक्ति १ पाउण्ड

-अमित थेबे

आसफोर्ड (बेलायत) १७ चैत,  

विश्व नेपाली साहित्य महासँघले सन २०२० जुन महिना काठमान्डुमा बृहत पर्यावरणीय साहित्य सम्मेलन आयोजना गर्ने भएको छ । इको साहित्यलाई प्रबर्धन गरिरहेको महासँघको बेलायत स्थित साउथ यूकेको प्रमुख संयोजनमा सम्मेलनको आयोजना गरिनेछ ।

शनिबार ३० मार्च २०१९ आसफोर्डमा शाखाको तेस्रो स्थापना दिवस तथा अर्थ आवरको अवसर पारेर आयोजना गरिएको सिर्जना वाचन तथा गायन कार्यक्रममा सम्मेलन आयोजना गर्ने घोषणा गरिएको थियो । वातावरणीय साहित्यको महत्वलाई बहसमा लैजान जून ५ मा पर्ने विश्व वातावरण दिवसका अवसरमा साहित्यकर्मीहरूको बृहत जमघट गराउने परिकल्पनाकार विजय हितानले बताए । शाखाका पूर्व अध्यक्ष समेत रहेका हितानले वातावरणीय सङकटलाई साहित्यका माध्यमबाट प्रकट गर्न आफूहरूले निरन्तर रूपमा इको साहित्यमार्फत अभियान चलाइरहेको बताए । ‘बढ्दो जलवायु परिवर्तनका असरबारे लेखक साहित्यकारहरू तातिने बेला भएको छ,’ उनले भने, ‘काठमाडौँ सम्मेलन मार्फत हामी सबैलाई पृथ्वीको पर्यावरण जोगाउन आह्वान गर्नेछौँ ।’

वातावरण संरक्षणकर्मी समेत रहेका हितानले सम्मेलनलाई सफल बनाउन एक व्यक्ति १ पाउण्ड सहयोग सङकलन अभियान शुरू गरिएको समेत बताए । नेपालमा रहनेहरूले भने १००  रूपैयाँ प्रतिबद्धता शुल्क वापत बुझाउन सक्नेछन् । एक हजार जना आफ्ना नातेदार र साथी भाइहरुबाट एक-एक पाउन्ड सहयोग स्वरुप उठिसकेपछी सन २०२० को अर्थ आवरको दिन यो कोष सङकलन स्थगित गरिने छ । यस अभियानबाट प्रत्यक्ष एक हजार जनालाई बातावरण सम्रक्षण र इको साहित्यको महत्व बुझाउन सकिने उद्देश्य लिईएको छ ।  

यसैगरी, विनेसाम साउथ यूकेको स्थापना दिवसमा डेढ दर्जन बढी कविहरूले आफ्नो सिर्जना प्रस्तुत गरे । कविहरू सेमन्त राई, सुरेन्द्र इङनाम, अमित थेवे, लाहाङ चेम्जोङ, औँतारी साइँला, विश्वासदीप तिगेला, विजय हितान लगायतले पर्यावरणीय कविताहरू सुनाए । स्थानीय केन्ट लिटरेरी ग्रुपमा आबद्ध बेलायती कविहरू फेलिसिटी के र मुर्रे हेलउडले आफ्ना रचनाहरू मार्फत वातावरणीय सङकटबारे बोलेका थिए । त्यस्तै, सुरेन्द्र र सेमन्तको जोडीले बाँसुरी र मादल वाद्देवादन प्रयोग गरेर गीतका धूनहरू प्रस्तुत गरे । कार्यक्रम सञ्चालक थिर थापा मगरले पनि इको गीत सुनाए ।

महासँघ सम्बद्ध लेखकहरूका प्रकाशित कृतिहरू उपर पनि दुई सर्जकले समीक्षा प्रस्तुत गरे । लेखक गणेश पुनले गीतकार भावेश भुमरीको नियात्रा सद्वङ्ग्रह ‘भिषाको रङ’ बारे धारणा राखे । कवि थेवेले हितानद्वारा लिखित निबन्ध सङ्ग्रह ‘इको उत्सर्जन’ माथि चर्चा गरे । कार्यक्रममा बीएफबीएस गोरखा रेडियोका स्टेसन प्रमुख योगराज राई, नेपाल अदिवासी जनजाति महासँघ यूकेका पूर्व अध्यक्ष तुल छन्त्याल, कल्पना हितान, भोज कुमारी लिम्बु, भावना सिङ्गक चेम्जोङको पनि उपस्थिति रहेको थिए ।

सन् २००७ मा अष्ट्रेलियाको सिड्नी सहरबाट शुरु भएको अर्थ आवरलाई विश्वकै भुइँ तहबाट सञ्चालन गरिने सबैभन्दा ठूलो वातावरणीय चेतनाको अभियान मानिन्छ । यो अभियान अन्तर्गत प्रत्येक मार्चको अन्तिम शनिबार करोडौँ अभियानकर्मीहरूले बेलुकी ८.३० बजेदेखि एक घण्टासम्म आफ्नो घरको बत्ती बिजुली निभाएर कार्बन उत्सर्जन कटौतीको अभियानमा ऐक्यबद्धता व्यक्त गर्छन् । अर्थ आवर विश्व वन्यजन्तु संरक्षण कोष (डब्लू डब्लू एफ) को पहलमा शुरु भएको कार्यक्रम हो ।

 

 

Last Updated on Friday, 05 April 2019 06:32

Hits: 86

इङ्ल्यान्डमा भूमिगत जलभण्डार र प्रदूषण निराकरणका उपायहरू

-विजय हितान

जसरी पृथ्वीको वायुमण्डल, नदीनाला र सागर प्रदूषित छन् त्यसरी नै जमिन मुनिको पानी पनि प्रदूषणको प्रभावबाट अछुतो रहन सकेको छैन । इङ्ल्यान्डको दक्षिण-पूर्वीय क्षेत्रमा अवस्थित भूमिगत जलभण्डारमा प्रदूषणका तत्वहरू नाइट्रेट, फोस्फेट, पेस्टिसाइड, हाइड्रो कार्बन, व्याक्टेरिया इत्यादि भेटिएका छन् । यिनको मात्रा यती धेरै छ कि पानीलाई अत्याधुनिक यन्त्र प्रयोग गरेर प्रसोधन नगर्दा सम्म पिउनकोलागी बितरण गर्न उपयुक्त हुदैन ।

भूमिगत पानीमा प्रदूषण रोक्ने उपायहरू:
जमिनमुनिको पानीलाई प्रदूषणमुक्त राखिराख्न यहाँ प्रशस्तै कानुनहरू बनाइएका छन् । उचित कानुनको माध्यमले मात्रै भूमिगत जलभण्डार जस्तो सिमित प्राकृतिक स्रोतलाई यहाँ सफलताका साथ व्यवस्थापन गर्न सकिएको हो जस्तो मलाई लाग्छ । बढ्दो प्रदूषण रोक्न कानुन बाहेक अन्य उपायहरू पनि अवलम्बन गरिएका छन् ।

नाइट्रेटको समस्या देखेर नाइट्रेट भल्नराबल जोन (एन भि जेट) कानुन लागू गरिएको छ । नाइट्रेटको जोखिम देखिएको भूभागलाई सरकारले एन भि जेट क्षेत्र घोषित गरेको हुन्छ । ती क्षेत्रभित्र पर्ने जमिनमा कृषिजन्य गतिविधि गर्दा कृषकले एन भि जेट कानुनको पालना गर्नुपर्ने हुन्छ । उदाहरणका लागि प्रति हेक्टर जमिनमा २५० किलोभन्दा बढी नाइट्रेट मल छर्न पाइन्न । त्यसैगरी जैविक मलको पनि कोटा तोकिएको हुन्छ । बालीको प्रकार र माटोको उर्वरा शक्ति अनुसार मलहरूको प्रयोग गरिनुपर्छ । माटो परीक्षण गरेर मात्रै उचित मात्रामा मल छर्नुपर्छ । बालीलाई चाहिनेभन्दा बढी मल प्रयोग गरेमा त्यो बगेर जल भण्डारमा पुग्ने सम्भावना हुन्छ ।

भूमिगत जल भण्डार भएको जलाधार क्षेत्रलाई ग्राउन्ड वाटर सोर्स प्रोटेक्सन जोन १, २, ३ भनेर छुट्याइएको हुन्छ । जोन १ भित्री पत्र हो जहाँ पानी तान्ने पम्प र प्रशोधनका उपकरण निर्माण गरिएका हुन्छन् । जोन १ भित्र कुनै विकास निर्माणका कार्य गर्नुप¥यो भने निर्माण योजनासम्बन्धीको कानुनको (टाउन एन्ड कन्ट्री प्लानिङ एक्ट १९९०) कडा नियमहरूलाई पालना गर्नुपर्नेहुन्छ । उदाहरणका लागि यस क्षेत्रमा उद्योगधन्दा खोल्न पाइन्न । घर निर्माण गरेर फोहोर पानीको ढल जमिनमा विसर्जन गर्न पाइदैन ।

ढल प्रशोधन केन्द्रबाट निस्कने ठोस पदार्थ (सिवेज स्लज) मलको रूपमा जमिनमा छरिन्छ । यस्ता ठोस पदार्थ जोन १ भित्र छर्न कानुनले दिँदैन । यस्ता गतिविधिहरू एन्भाएरोमेन्ट पर्मिटिङ रेगुलेसन २०१६ ले नियन्त्रण गर्दछ ।

पेट्रोल पम्प र सोकवेको बीचमा इन्टरसेप्टर निर्माण गरिएको हुनुपर्छ । यदि तेलको चुहावट हुन गएमा इन्टरसेप्टरले पानीलाई बाहिर बग्न दिन्छ तर तेल हलुको हुने हुनाले पानीमाथि तैरिन्छ र इन्टरसेप्टरमै रोकेर राख्छ । यस्तो इन्जिनियरिङ डिजाइनको संरचना हुनुपर्ने कानुनी प्रावधान छ ।

ओइल स्टोरेज रेगुलेशनका अनुसार २०१ लिटरभन्दा बढी तेल व्यापारिक प्रयोजनका लागि राखिएको हुन्छ भने त्यसको ट्याङ्की दुई पत्रे या बाहिरबाट नचुहिने कङ्क्रिटको पर्खालले बारेर राखेको हुनुपर्ने हुन्छ ।

एन्भाएरोमेन्ट एजेन्सीको कर्तव्य र मेरो संलग्नता:
इङ्ल्यान्डमा प्राय धेरैजसो वातावरणीय कानुनहरूको कार्यान्वयन एन्भाएरोमेन्ट एजेन्सीद्वारा हुन्छ । जमिनमुनिको पानीको सुरक्षार्थ ल्याइएका कानुनहरू पनि यसैले पालना गराउँदछ ।

पानी तान्ने लाइसेन्स एन्भाएरोमेन्ट एजेन्सीले दिने भएकाले प्रदूषणका स्रोतलाई रोक्ने दायित्व पनि यसैको हुन्छ । यस निकाय अन्तर्गत ग्राउन्ड वाटर तथा कन्टामिनेसन ल्यान्ड, मोनिटरिङ तथा डाटा कलेक्सन, अनि एन्भाएरोमेन्ट म्यानेजमेन्ट विभागहरू हुन्छन् । मोनिटरिङ तथा डाटा कलेक्सन विभागले पानीको नमुना परीक्षण गरेर गुणस्तरको तथ्याङ्क सङ्कलन गरेको हुन्छ । तथ्याङ्कमा प्रदूषणको मात्रा बढेको पाइयो भने ग्राउन्ड वाटर तथा कन्टामिनेसन विभागले यसको प्रभाव मूल्याङ्न गरी कार्ययोजना तयार पार्छ र एन्भाएरोमेन्ट मेनेजमेन्टलाई हस्तान्तरण गर्छ । त्यसपछि एन्भाएरोमेन्ट म्यानेजमेन्टका वातावरण निरीक्षक फिल्डमा गएर सम्भावित प्रदूषणका स्रोत पत्तालगाउने काम गर्छन् । त्यस्ता स्रोत भेटिएमा तिनका सञ्चालकलाई सरसल्लाह, कानुनी परामर्श र आवश्यक परे कानुनी कारवाही गरिन्छ ।

सन २०१६ मा थ्रोली गाउँको जमिनमुनिको पानीमा क्रिप्टोस्पोरोडियमा भनिने रोगाणु भेटियो । यो मिसिएको पानी पिएमा यसले झाडापखाला लगाउँछ । यो जिवाणु चौपाय साथै मानव मलमा पाइन्छ । यसको कारणले पम्पिङ स्टेशनहरू नै बन्द गर्नुपर्ने भयो । मेरो नेतृत्वमा पोलुसन प्रिभेन्सन अभियान सुरु भयो । अनुसन्धानको क्रममा त्यो क्षेत्रमा खेती गर्ने, गाई तथा भेडा पाल्ने जस्ता कृषिजन्य गतिविधिहरू गरिने गरेको पाइयो । खेतीपाती गर्ने जमिन भएपछि त्यहाँ सिवेज स्लज (फोहोर पानी प्रशोधन केन्द्रबाट उब्जित ठोस फोहोर जो मलको रूपमा प्रयोग गर्न सकिन्छ) छरिने नै भयो । पम्पिङ स्टेशनको वरिपरिको घाँसे मैदानमा हजारौँको सङ्ख्यामा भेडा चराएको पाइयो । घरहरूमा दिसापिसाब सङ्कलनार्थ धेरै पुराना, चुहिने, मर्मतसम्हार नगरिएका, सन् १९६० र १९७० तिरका, सेप्टिक ट्याङ्की भेटिए । जब कि जमिनबाट पानीको सतह १०र१५ मिटर तल मात्रै छ । एन्भेरोमेन्टल पर्मिटिङ रेगुलेशन अनुसार सोर्स प्रोटेक्सन जोन १ भित्र यस्ता सेप्टिक ट्याङ्की राख्न पाइन्न । कित त पूर्ण बन्द ट्याङ्कीमा सङ्कलन गरेर सबै फोहोर पानी ट्याङ्करले तानेर प्रशोधन केन्द्रमा लैजानुपर्छ, कि त लाइसेन्स लिएर सिवेज ट्रिटमेन्ट प्लान्ट राख्न सकिन्छ । यस्ता व्यवस्था नभएको पाइएपछि ती घरधनीलाई आवश्यक परामर्श तथा कानुनी दायराभित्र ल्याउने काम भयो ।

केही घरहरूको सेप्टिक ट्याङ्की सिधै पुरानो इनारमा जोडिएको भेटियो । एक गाउँमा सडकको भल तर्काउने पानीको नाला पुरानो इनारमा मिसाइएको थियो । इनारबाट यस्ता नालाहरू तुरुन्तै तर्काउनुपर्ने सम्बन्धित व्यक्तिलाई सुझाव दिइयो । पुराना इनारहरूका अवशेष गाउँगाउँमा भेटिए । यसरी खुल्लै राखिएका इनार जलभण्डारको प्रदूषणको माध्यम बन्न सक्ने सम्भावनाले गर्दा एन्भाएरोमेन्ट एजेन्सीले पुर्ने सल्लाह दिन्छ ।

एक डेरी फार्ममा दुई सय पचास गाई पालिएका थिए । दूध दुहुने पार्लरमा फोहोर पानी र मल पैदा हुन्छ । यस्तो मलपानीलाई साइलेज स्लरी एण्ड एग्रिकल्चर फ्युल ओइल रेगुलेशन २०१० का अनुसार निर्धारित मापदण्ड अनुसारको पोखरीमा जम्मा गरिनुपर्छ । खेतमा छर्दा माटोले र बालीलाई चाहिएको भन्दा बढी छर्न पाइदैन । पानी तानिने पम्पिङ स्टेशनको ५० मिटरवरिपरिको जमिनमा यो छर्न पाइदैन । हिउँ या पानी पर्ने अवस्था छ भने पनि त्यस्तो मौसममा छर्न रोक लगाइन्छ । डेरी फार्ममा गरिएको हाम्रो निरीक्षणले रेगुलेशनलाई पूर्णता अवलम्बन गरेको पाइएन अनि त डेरीफार्मका मालिकलाई रेगुलेशनलाई पूर्ण पालना गर्नुपर्ने चेतावनी दिँदै चिठी काट्यौँ ।

पानी वितरण कम्पनीले प्रत्येक पम्पिङ स्टेशनमा क्रिप्टोस्पोरोडियम मोनिटरिङ गर्ने उपकरण जडान ग¥यो । प्रशोधन केन्द्रहरूमा अल्ट्राभाइलेट ट्रिटमेन्ट प्लान्ट जडान ग¥यो । यसले जिवाणुलाई मार्ने काम गदर्छ ।

यसरी दुई वर्षको अनुसन्धान, अनुगमन र स्तरोत्तरका क्रियाकलापले यो जलासय क्षेत्रलाई जिवाणुमुक्त बनाउन सफल भइयो । तथापी जिवाणुको प्रमुख स्रोत के थियो ठम्याउन भने गाह्रो भयो । यसरी प्रदूषणको स्रोतमा रोकथाम, प्रदूषण बगेर जान सक्ने माध्यममा छेकबार र प्रदूषण ग्रहण गर्ने वातावरणलाई सुरक्षित पार्ने जस्ता सिद्धान्त अपनाएर यस परियोजनालाई मैले सम्पादन गरेको छु ।

This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. -लेखक एन्भाइरोमेन्ट एजेन्सिमा बातावरण निरिक्षकको रुपमा काम गर्नुहुन्छ ।
अप्रिल २०१९, फोक्स्टोन केन्ट युके

Last Updated on Sunday, 12 May 2019 07:09

Hits: 287

मगर बौद्ध समाज यु के को वार्षिक उत्सव तथा दोश्रो अधिवेशन भव्य सम्पन्न ।

कृष्ण दर्लामी पुन: निर्वाचित ।

१ डिसेम्बर २०१८ , मिचेट  यु के, मगर बौद्ध समाज बेलायतको वार्षिक उत्सव भव्य सम्पन्न गरेको छ ।

नेपाल मगर संघकी  केन्द्रीय कोषाध्यक्ष कमला थापाको प्रमुख आतिथ्यमा दोस्रो अधिबेशन मार्फत  कृष्ण दर्लामीको नेतृत्वमा १५ सदस्य कार्य समिति निर्वाचित भएका छन ।

अधिबेशनको पहिलो सत्रमा शुभकामना मनतब्य राख्दै प्रमुख अतिथि थापाले मुलुकले बुद्ध धर्मको पँञ्चशील पालना गरेमा अहिले भैरहेको हत्या हिसां, बलात्कार जस्ता जघन्य अपराधमा कमी आउने बताउदै, मुलुक अन्ध बिस्वास बाट मुक्त भएर , देश शान्ति र बिकासको बाटोमा अघि बढने बताइन ।आदीवासी जनजाती महिला महासंघकी संस्थापक अदक्ष्य समेट रहेकी थापाले पूर्ब केन्द्रीय उपाध्यक्ष नन्द बहादुर घर्तीको बिभत्स हत्याको घोर भत्सना गर्दै, अपराधीलाई कानूनको दायरामा ल्याउन नेपाल मगर संगले सबै भूमिका निर्बाह गर्ने जानकारी पनि दिलाईन ।

आदिवासी जनजातिको पहिचान अस्तित्व नामेट पारी उनिहरुको दिन दहाद हत्या हुँदै आए पनि राज्य सत्तामा आशिन हरुले कुनै कथोर सजाई नदिनाले यस्ता गुण्डा हत्यारा हरुको मनोवल झन बढेको हालैका घत्नाले थप पुस्टी गरेको जनाईन ।

मनतब्य राख्ने क्रममा मगर संघ बेलायत,आदिवासी जनजाती महासंघ यूकेका संस्थापक अध्यक्ष ,समाजसेवी तथा नागरिकता निरन्तरता समितिका संयोजक थर्क रानाले, मगर जातिको धर्म बौद्ध भएकोले मगरको धर्मको बारेमा कुनै बिबाद नरहेको बताउदै मगर मात्र नभएर सबैले बुध्द धर्मको अनुशरण गर्नु पर्नेमा जोड़ दिए ।

अधिबेशनमा अध्यक्ष कृष्ण दर्लामीले मानविय जीवनमा बुद्ध धर्मको महत्वको बारेमा अवधारणा प्रस्तुत गरे भने सचिब टिका दर्लामीले कार्य प्रतिबेदन र कोषाध्यक्ष सरला थापाले आर्थिक प्रतिबेदन प्रस्तुत गरी सर्बसहमत बाट पारित गरिएको थियो । यसै गरी रिम गलामी द्वारा प्रस्तुत संसोधन सहितको बिधान पनि पारित भएको थियो । नया कार्य समितिले बौद्ध शिक्षाको ब्यापक प्रचार प्रसार गरी मानव जीवनलाई सुख र शान्ति बनाउने, मंगल बिहारको लागि आगामी ३ बर्ष भित्र आफ्नै बिहार बनाउने जस्ता प्रतिबध्दता जारी गरेको छ ।

मगर बौद्ध समाज बेलायतलको नया कार्य समितिको नामावली

अध्यक्ष: कृष्ण दर्लामी,

उपाध्यक्ष: इन्द्र पुन,

सचिब: टिका दर्लामी,

सह-सचिव: रिम गलामी,

कोषाध्यक्ष: सरला राना

सदस्य: दण्ड थापा, बुद्धि गाहा, भीम राना, पदमा राना, मनु थापा, गजबीर थापा, पदम गाहा, अशोक बुढाथोकी, कुमार राना, अमर पुन लगायतका कार्य समिती चयन् भएका छन ।

पदम गाहा 

Last Updated on Monday, 03 December 2018 18:28

Hits: 248

 हार्दिक श्रध्दाञ्जलि - ज्ञान बहादुर गाहा मगर