A+ A A-

रामबहादुर थापा (बादल) र प्रधानमन्त्री

गोरे बहादुर खपांगी मगर

विश्व परिवर्तनशील छ । यसो भन्नुको अर्थ यो धर्तीमा भएका सबैथोक परिवर्तनशील छन् । यहाँसम्मकी यो धर्तीबाट देखिने क्षितिज लगायत सम्पूर्ण खगोल नै परिवर्तनशील छ भने विश्व मानव समाज लगायत नेपाली मानव समाज त्यसमा पनि जातीय आधारमा निर्मित जातपातहरु तिनै जातपात भित्रका बाहुनहरु झनै दु्रत्तर गतिमा ब्राह्मण समाज परिवर्तन भइरहेको कारणबाट आजको नेपालमा एकलौटी सत्ता ओगट्न पुग्दा उनीहरुको हरेक क्षेत्रमा हरेक रङ्गढङ्ग झनै परिवर्तनशील देखिएको छ । यस्तो परिवर्तनशील परिवेशमा क. प्रचण्डजीले कहिले बादल, कहिले झलनाथ खनाल, कहिले भट्टराई, कहिले शुशील कोइराला र कहिले अप्ठ्यारो माने झैं गरी आफ्नै पक्षमा पनि कुनै अदृश्य शक्तिको सहयोग खोजिरहेको अभिव्यक्ति छापा–खाना र कान–कानहरुबाट मैदान पुगिरहेको नेपाली जगतले संकेत पाइरहंदा प्रचण्ड समेत खगोलशास्त्र भित्रकै एकजना प्राणी हुन् भनेर हामी ढुक्क भइदिदा अन्यथा नहोला । म यिनैलाई मध्येनजर राखेर दिल्लीमा सम्पन्न १२ बुंदे सम्झौतापश्चात् वालुवाटारमा सम्पन्न वृहत शान्ति सम्झौता २००६ इस्वी सम्वत पश्चात् तत्कालीन नेकपा माओवादी नेपाली सत्तामा प्रवेश गर्यो । जनताले आफूलाई चाहेवमोजिम माथि लेखिएको राजनीतिक पार्टीबाट प्राप्त हुदैजाला भन्ने लागेको थियो, त्यस्तो हुन सकेन ।

स्पष्ट रुपमा म एकल जातिवादको सत्ता समाप्त होस्, त्यो अदृश्य प्रभुसंग प्रार्थना गरेर मात्र चित्त नबुझाउने मान्छे हुं । तसर्थ, यसलाई व्यवहारिक रुपमै कार्यरुपमै समाप्त गर्ने बाटोमा लाग्दैआएको छु । गल्ती गर्नु पनि मान्छेको काम भएको हुदा मैले पनि यहासम्म आउदा गल्ती गरेको हुनसक्छु र गरेको पनि छु, तथापि शव्दभन्दा काम कुरो नै श्रेयष्कर हुने कुरामा विश्वास राख्दै जातिवाद अन्त्य गर्न जातीय जनसङ्ख्याको आधारमा समानुपातिक प्रतिनिधित्व र संघीय सरकारलाई कार्यनीतिको रुपमा लगभग ३० वर्षअघि एमएस थापाको अध्यक्षतामा निर्मित राष्ट्रिय जनमुक्ति पार्टीले यसलाई जनमुक्ति विधारचाराको रुपमा ग्रहण गर्दै आइरहेको थियो । पुग नपुग एकदशक अघिवाट एमएस थापाको नेतृत्वमा रहेको राष्ट्रिय जनमुक्ति पार्टीले यो विचारधाराको गुदी फालेर खोलमात्रै राष्ट्रिय जनमुक्ति पार्टीलाई ओढाइराखेको देखें । पार्टीभित्र आन्तरिक संघर्ष गर्ने क्रममा एमएस थापा र म (संस्थापक महासचिव राजमुपा) निकै दुरीमा रहन थाल्यौं तथापि दुई वर्ष अगाडि सम्पन्न पार्टीको चौथो राष्ट्रिय महाधिवेशन (कावासोती नवलपरासी) मा सम्पन्न भयो र त्यसमा म पराजित भएं । तथापी पार्टीमै रहने प्रतिवद्धता नवनिर्मित संघीय परिषद् अगाडि प्रतिबद्धता जनाउदा जनाउदै पनि राजमुपाले आफ्ना सम्पूर्ण दैलाहरु मेरो लागि एअर–टाइट रुपमा बन्द गरेर पार्टीले मेरो प्रवेश निषेध गरेको छ । जे भएता पनि नेपालको राजनीतिमा पहिलो शर्त जातीय मुक्ति कै हो भन्नेमा विश्वस्त छु । वर्तमानमा म जसरी बढिरहेको भएता पनि जातीय मुक्तिकै लागि समाजिक–राजनीतिक चिन्तनमा लागिरहेको छु ।

यसरी जातीय मुक्तिको लागि चिन्तनशील अवस्थामा आफुलाई निरन्तर राखिरहदा चिन्तनमात्र नभई यदाकदा चिन्ता पनि हुनजादो रहेछ । हुन त हर्ष वा विष्मात् मान्छेको लागि मात्र हो । यसैलाई मध्येनजर राख्दा अन्धकारमा आफ्नो बाटो हिडिरहेको वटुवाले धूमकेतुको प्रकाश पाउदासमेत लाभ लिन चुक्दैन । कसले के सोच्छ, के भन्छ, के गर्छ त्यसमा ज्यादै अलमलिएर खराब असर केलाई राख्नुभन्दा आफूलाई असल लाग्ने कार्य गर्दै रहनु उत्तम छ । यही शिलशिलामा राज्यको एउटा अङ्ग जो सर्वथा स्थायी हो, त्यसमा कुवेरसिंह राना प्रमुख हुनजादा समेत मेरो जातीय मुक्तिको निरन्तर चिन्तनमा धुमकेतुको रुपमा पाउछु l यो मेरो अनुभुति हो ।

यो स्टाटस प्रारम्भमा थोरै भए पनि नेकपा माओवादीको चर्चा गरेको छु । हाल एकीकृत नेकपा (माओवादी) मा रुपान्तरित भएपश्चात् धेरै उथलपुथल नेपाली राजनीतिमा आए, आउदैछन् । यस क्रममा त्यस पार्टीका तत्कालीन नेता मोहन वैद्य (किरण) ले पार्टीका महासचिव रामबहादुर थापा (वादल) को तस्वीर अंङ्कित तासको एक्कामा देखाउदा ममा अर्को अर्थ नलागेमा बादलको तस्वीरले नेपाली प्रधानमन्त्रीको संकेत गर्दा धुमकेतुको आभाष भएको थियो । लामो समयपश्चात पुनः केन्द्रीय सत्ताको लागि किन हो किन एनेकपा (माओवादी) अध्यक्षले नेकपा–माओवादीका महासचिव रामवहादुर थापा (वादल) लाई पूर्ण सहमतीय अर्थात् बहुमतीय प्रधानमन्त्रीको चर्चा चलाउदा मेरो लागि पुनः धुमकेतुको रुपमा बादल देखापर्नु भएको छ । प्रधानमन्त्रीको पद लिने, दिने र दिलाउनेमा सर्वोपरी भूमिका बादल स्वयम् र उहां रहनु भएको राजनीतिक पार्टीकै रहनेछ । यसमा हृद्य साक्षी राखिनु अपरिहार्य छ ।

एकल जातीवादी सत्ता समाप्त गर्नको लागि लागिपरेको यो खपाङ्गीले जातीय रुपमा रामवहादुर थापा (बादल) र क. पुष्पकमल दाहाल (प्रचण्ड) बीचको अन्तरसंघर्षको स्वरुप जातीय वा वर्गीय के देखेको वा अनुभव गरेको हुनसक्छ ? यतातिर यसलाइ केलाउन मसंग यसवेला यथेष्ट समय पक्कै छैन, र यसलाई तर्क बितर्क भित्र राखेर खगोलशास्त्रको नियम विपरित कहिल्यै देखा नपर्ने धुमकेतु बनाएर दोष लिन चाहन्न पनि, हुन त मेरो औकातले प्रचण्ड र बादलबीचको अन्तर सम्बन्धलाई निर्णयको त कुरै छोडौ, सामान्य प्रभाव पनि पार्छ होलाजस्तो लाग्दैन ।

प्रधानमन्त्री हुन पद मात्र यथेष्ट होइन त्यसको लागि ठाउं, स्थान वा भनौ विरासतको पनि अपरिहार्यता यदा–कदा हुनजान्छ । नेकपा–माओवादीमा रामबहादुर थापा (बादल) ले प्राप्त गर्दैआएको पदको हैसियतमात्र प्रधानमन्त्री हुन निश्चय पनि प्रयाप्त छैन, तसर्थ अब म रामवहादुर थापाको नेकपा–माओवादीभित्र रहेका पदहरुसंगको सम्बन्धमा मात्र सीमित नरहेर केही अगाडि बढ्न चाहान्छु ।

नेपालको सन्दर्भमा बाहुनहरु आफ्नो ठाउबाट अगाडि बढिनै रहे, बढ्दैछन् र बढिरहने छन् । बाहुनको तुलनामा मगरहरु बढेनन् यद्यपि इतिहासले मगरलाइ यो देशको आदिवासी पनि करार गर्यो । हुन त मगर नेपालको आदिवासी हुनुअगावै यसले मगर जातिको रुप ग्रहण गरिसकेको थियो । मगर भएकै कारणबाट मलाई लाग्छ रामबहादुर थापा (बादल) नेकपा–माओवादीमा महासचिवको पद ओगट्न सफल भए । पार्टी र सिंहदरबार नितान्त फरक फरक चरित्र बोक्ने भएको कारणवाट सिंहदरवारमा पद (प्रधानमन्त्री) को ओगट्न पार्टीभन्दा फरकै छ । यो पदले आफैंले पनि धेरै स्यालाइन्ट फिचर बोकेको छ । उसैगरी यो पदमा आसिन हुने व्यक्तिसंग पनि धेरै विशेषता (स्यालाइन्ट फिचर) हुन आवश्यक छ । बाहुनहरु अगाडि हिडिरहेकै कारणबाट आज उनीहरु सिंहदरवारमा प्राप्त हुने पदको लागि लाइन्मा छन् । एकपछि अर्को बाहुनै हुन्छन् । रामबहादुर थापा (बादल) मगर जाति हुनुभएको कारणले उहाँ व्यक्तिगत रुपमा उठ्नुमात्र नभई जाग्नु पनि भएको छ । मेरो लगभग ४० वर्षको अवधि यही मगर जातिको समाजलाई उठाउनेमा लागेको छ । मलाई लाग्छ यो समाज उठ्दैछ तर जागिसकेको छैन । यो समाजको यूवाजगत जुन दिन जाग्ने छ त्यो दिन सिंहदरवारको मालिक पनि वन्ने भन्नेमा रत्तिभर शंका छैन । वादलजीले बुझ्नु पर्ने हो । यसो त म अर्ती उपदेश उहालाई दिएर पण्डित पनि बन्न चाहन्न । साच्चै भन्ने होभने यो अर्ती उपदेश उहांको लागि नभई मगर समाज र मगर जातिको लागि हो ।

बादलजीसंग त्यो पद प्राप्त गर्नको लागि धेरै विशेषताहरु छन् । पहिलो उहांको जातीय बिरासत आधुनिक नेपालको निर्माणमा मगर जातिको भुमिका अविष्मरणीय छ । यो जातिले विश्वका महान युद्धहरुमा देखाएको महत्वपूर्ण भुमिका पनि हो । नेपालको राष्ट्रिय जनगणनामा यसको संख्या अतुलनीय मात्र नभई नेपालको हरेक भूभागमा यसको बसोवासले सामरिक महत्व पनि राख्दछ, अनि फेरि नेपालको जनजातीय राजनीतिमा अग्रगामी भूमिका रहेको छ, आदि इत्यादी । नेपालको सन्दर्भमा ४०∞ को हाराहारीमा रहेका जनजातिहरुसंग मगर सापेक्षित छ । यो अवस्थामा रहेको रामवहादुर थापा (वादल) लाई निकट भविष्यमा रिक्त हुने प्रधानमन्त्रीको पदमा आसीन गराउन नेपाली काङ्ग्रेस, नेकपा (एमाले) दुईओटा माओवादी पार्टीहरु र बृहत मधेसी मोर्चालाइ अप्ठ्यारो नपर्नुपर्ने हो र ती पार्टी तथा मोर्चामा रहेका आदिवासी जनजाति तथा अन्य संख्याले रामबहादुर थापा (बादल) लाई प्रधानमन्त्रीको पदमा आसीन गराउन बाधकको भूमिका नखेलिदेलान् भन्ने ममा विश्वास छ । यसले नेपालको राजनीतिक धर्तीमा नौलो सूर्यको उदय हुनेछ ।

 

 हार्दिक श्रध्दाञ्जलि - भिमी देवी राना

मिग मिडिया प्रा.ली द्धारा संचालित

www.rajyasatta.com

सुचना तथा प्रसारण बिभाग

दर्ता नम्बर १६८७/०७६-७७

ठेगाना

ललितपुर १४, ललितपुर

संचालक/प्रधानसम्पादक

हुम बहादुर थापा मगर

मोबाईल ९८४१५९३६०६