A+ A A-

दोस्रो चरण को चुनावमा कुन पार्टी निर्णायक ?

अमरदीप मोक्तान
 
जेष्ठ ३१ गते हुने  दोस्रो चरण को गाउँ पालिका, नगर पालिका चुनावको तैयारी चरम उत्कर्षमा छ । तराइ मधेशका बहुसंख्यक मतदाता लोकतन्त्रको महापर्व रुपी चुनावमा भाग लिन आतुर छन् ।  दोस्रो चरणको चुनावमा सहभागी हुन मधेशी दल द्वारा प्रस्तावित गरिएको माग मध्ये स्थानीय  तह थप्ने माग का विषयमा सरकारले २३ वटा स्थानीय तह थप्ने निर्णय पश्चात तराइ मधेशमा चुनाव हुने वातावरण बनेको छ । नेपाल लोकतान्त्रिक पार्टी (गच्छेदार) र संघीय समाजवादी फोरम (उपेन्द्र यादव) ले प्रथम चरणको चुनावमा सहभागी भएर केहि गाउँपालिका र वडामा विजय हासिल गरेर खाता खोलेका छन् र दोस्रो चरणको चुनावमा भाग लिने स्पष्ट छ, तर महन्थ ठाकुर, राजेन्द्र महतो नेतृत्वको राष्ट्रिय जनता पार्टी द्वारा माग प्रति लिएको अडानले चुनाव न होला भन्ने सन्देह थियो तर सरकार द्वारा स्थानीय तह थप्ने निर्णयले त्यो बाधा पनि हटेको छ । समग्रमा चुनाव हुने न हुने बारे भन्नु पर्दा यदि कुनै अघटन मात्र भए नत्र भने अब चाही दोस्रो चरणको चुनाव हुनेमा लगभग सहमति बनि सकेको प्रतित हुन्छ ।
 
प्रथम चरणको चुनावमा एमाले अग्र पंक्तिमा देखिएता पनि एमालेको राजनैतिक भविश्यका लागि त्यो परिणाम सन्तोषप्रद होइन र त्यो एमालेले पनि स्वीकार गरेको अवस्था छ । प्रथम चरणको चुनावमा एमालेले जति राम्रो परिणामको आशा गरेको थियो त्यो परिणाम आएन । प्रथम चरणको चुनावमा तेस्रो भएता पनि वास्तवमा लाभको स्थितिमा माओवादी नै देखियो । दोस्रो चरणको नगरपालिका गाउँ पालिका चुनाव परिणामले नेपालका ठुला राजनैतिक पार्टीहरुको भाग्यको फैसला गर्नेछ । दोस्रो चरणको चुनाव किन महत्वपूर्ण छ भने दोस्रो चरणको चुनाव हुने भनिएको प्रदेश १ र ७ मा एमाले काँग्रेस बलियो स्थितीमा छ भने २ र ५ मा काँग्रेस, एमाले, माओवादी पार्टी बाहेकका राजनीतक दल नेपाल लोकतान्त्रिक फोरम, संघीय समाजवादी फोरम र राष्ट्रिय जनता पार्टी तराई, मधेशको भूभागमा मजबूत स्थितिमा छन् ।
 
दोस्रो चरणको चुनावमा जातीय समीकरणको कुरा गर्दा पहाडी छेत्री, बाहुन, आदिवाशी, मधेशी, थारु, मुसलमान, दलित मतदाता निर्णायक हुने छन् र कुन पार्टीले उल्लेखित मतदाताहरुलाई आफ्नो पक्षमा ल्याउन र कति सम्म रिझाउन सक्ने हुन् त्यो हेर्न बाकी छ । दोस्रो चरणको चुनावमा काँग्रेस एमाले माओवादीलाई चुनौती दिने नेपाल लोकतान्त्रिक फोरम, संघीय समाजवादी पार्टी र राष्ट्रीय जनता पार्टी मध्ये नेपाल लोकतान्त्रिक फोरमको सांगठनिक बनावट छेत्री बाहुन आदिवाशी थारु मुसलमान दलित लाई सम्मानजनक स्थानमा स्थापित गरेको हुनाले र गच्छेदार स्वयम् पनि थारु आदिवाशी भएको हुनाले संघीय समाजवादी  फोरम र राष्ट्रिय जनता पार्टीको अपेक्षा मजबूत स्थितीमा देखिएको छ ।
 
दोस्रो चरणको चुनाव हुने भनिएको प्रदेशहरुको जनसंख्या तथ्यांकमा प्रथममा पहाडी छेत्री बाहुन पर्दछन भने दोस्रोमा थारु लगाएत पहाडी आदिवाशी दोस्रोमा पर्दछन त्यस्तै तेस्रो चौथो पाँचौमा क्रमसः मधेशी, मुसलमान र दलित पर्दछन । दोस्रो चरणको नगरपालिका गाउँ पालिका चुनावमा जति सुकै विस्लेषण गरिएता पनि उल्लेखित चुनावमा जातीय जनसंख्या र समीकरणले महत्वपूर्ण खेल खेल्ने छ । अधिकांश जस्तो छेत्री बाहुन मत एमाले काँग्रेस र माओवादी बाडिने छन् भने अधिकांश थारु लगाएतका आदिवासी र केहि प्रतिशत मुसलमान, दलित मत नेपाल लोकतान्त्रिक पार्टी (गच्छेदार)मा जाने, संघीय समाजवादी फोरमका अध्यक्ष उपेन्द्र यादव भएको हुनाले अधिकांश यादव मतदाता आकर्षित हुने छन् साथै केहि पहाडी आदिवाशी, मुसलमान, दलित मत पनि आकर्षित हुने छन् त्यस्तै गरि राष्टिय जनता पार्टीको पक्षमा तराई मधेशका अधिकांश मधेशी सवर्ण, बनिया र केहि मुसलमान, दलित यादव मतदाताको मत आकर्षित हुने छ ।
 
विजय कुमार गच्छेदार, उपेन्द्र यादव, महन्थ ठाकुर लगाएतका नेताहरु मोर्चा बनाएर चुनाव लड्ने चर्चा सुनिएको छ । दोस्रो चरणको चुनाव अघि नेपाल लोकतान्त्रिक फोरम (गच्छेदार) संघीय समाजवादी फोरम (उपेन्द्र यादव)र राष्ट्रिय जनता पार्टीले कार्यगत एकता, मोर्चा  अथवा गठबन्धन बनाएर चुनावमा सहभागी भए निसन्देह उल्लेखित पार्टी काँग्रेस, एमाले, माओवादी जस्तै नेपालको राजनीतिमा उदयमान शक्तिको रुपमा स्थापित हुने छन् र गाउँ पालिका नगरपालिका चुनाव लगतै हुने प्रदेश तथा केन्द्रको  चुनावमा काँग्रेस एमाले माओवादीका लागि ठुलो चुनौती साबित हुने छन्  | 
 
यदि दोस्रो चरणको चुनावमा नेपाल लोकतान्त्रिक फोरम, संघिय समाजवादी फोरम र राष्ट्रिय जनता पार्टीमा मोर्चा अथवा गठबन्धन न भएको अवस्थामा सांगठनिक संरचना र जातीय समीकरण अनुशार उल्लेखित तिन पार्टी मध्ये नेपाल लोकतान्त्रिक फोरमले राम्रो प्रदर्शन गर्ने अनुमान गर्न सकिन्छ । यसोदा कुमारी लामा नेतृत्वको दलित जनजाती पार्टी नेपाल, शिवलाल थापा मगर नेतृत्वको राष्ट्रिय जनमुक्ति पार्टी र गोपाल दहित नेतृत्वको थरुहट तराइ पार्टी र विजय कुमार गच्छेदार नेत्रत्व को मधेशी जनाधिकार फोरम लोकतान्त्रिक को एकीकरण पश्चात नया नामकरण र नया संरचना सहित निर्माण भएको  "नेपाल लोकतान्त्रिक फोरम" जातीय समिकरण अनुशार मजबूत बनेको छ | यसोदा कुमारी लामा २ नम्बर प्रदेश को भएको र २ नम्बर प्रदेश मा पर्सा देखि सप्तरी सम्म थारु आदिवासी पश्चात तामांग समुदाय को जनसंख्या बाहुल्य रहेको त्यस्तै गरि राष्ट्रिय जनमुक्ति पार्टीका शिवलाल थापा ५ नबर प्रदेशको भएको र  नवलपरासी देखि बर्दिया सम्ममा थारु पश्चात मगर समुदाय जनसंख्याको बाहुल्यता रहेको आदिवाशी समुदाय रहेको र गोपाल दहित नेत्रत्व को पार्टी थरुहट तराई पार्टी को नवलपरासी देखि कैलाली  कन्चनपुर्  सम्म का थारु समुदाय मा  राम्रो पहुच र प्रभाव भएको कारण ले गर्दा विजय गच्छेदार नेत्रत्वको "नेपाल लोकतान्त्रिक फोरम" दोस्रो चरणको चुनावमा आफ्नो बल बुतामा तराई मधेशको ठुलो राजनतिक शक्ति बन्न सक्ने सम्भावना लाई नकार्न सकिन्न ।
 
दोस्रो चरणको चुनावमा काँग्रेस, एमाले, माओवादीले तराई मधेसका थारु लगाएतका आदिवाशी मधेशी मुसलमान दलित र उपेक्षित वर्ग लाई लाई आफ्नो पक्ष मा मतदान गराउन कस्तो प्रकार को रणनीति र ब्यूह रचना गर्ने हुन् हेर्न बाकी छ । दोस्रो चरणको चुनाव विगत जस्तो त्यति सजिलो छैन मतदाताहरु कति सचेत एवं सजग छन् त्यो प्रथम चरणको चुनावमा साबित भई सकेको छ । मतदाताहरु एमाले, कांग्रेस, माओवादी लगाएत पार्टीहरुका वोट बैंक बन्नु भन्दा पनि असल र उपेक्षितको पक्षमा मतदान गर्न उत्सुक छन् । अंतमा यति मात्र भन्न सकिन्छ दोस्रो चरणको चुनाव राष्ट्रिय पार्टीको पदवी भिरेका एमाले, काँग्रेस, माओवादीका लागि फलामको च्युरा साबित हुने वाला छ ।
 हार्दिक श्रध्दाञ्जलि - ज्ञान बहादुर गाहा मगर