A+ A A-

कुशल व्यवस्थापन तथा राष्ट्र प्रति इमान्दारीका प्रतिक कुलमान घिसिङ्ग !

अमरदीप मोक्तान



दोलखा, मंसिर २ - 
नेपालमा आजभोली धेरै चर्चा र जनता को स्नेह प्राप्त गर्ने नाम हो विद्युत प्राधिकरण का प्रमुख कुलमान घिसिङ्ग । कुलमान नेपाली जनता बीच एक चमत्कारिक व्यक्तित्व को रुपमा देखिनु भएको छ, अपार जलश्रोत को धनि राष्ट्र नेपालमा  लोडसेडिंगको प्रहारले त्रस्त भएका जनतामा एक आशाको किरणको रुपमा कुलमानको उदय भएको छ । कुलमान घिसिङ्गको दक्षता, अनुभव र राष्ट्र प्रतिको इमान्दारीले के देखियो भने नेपालको बेहाल सहि व्यक्ति  सहि स्थानमा नपुग्नु नै रहेछ भन्ने कुरा प्रमाणित भएको छ । नेपालमा जुन दिन सहि व्यक्ति  लाइ उचित सम्मानका साथ स्थान दिने परम्परा को निर्माण हुन्छ त्यो दिन देखि नेपाल स्वर्णिम युगमा प्रवेश गर्ने अवस्यम्भावी छ ।

पूर्ण रुपमा नभए पनि आज भारतले जुन उचाई प्राप्त गरेको छ त्यसमा सहि व्यक्ति लाइ उचित स्थान दिने परम्परा को कारण सम्भव भएको हो | स्मरण रहोस भारतका भूतपूर्व प्रधानमन्त्री मनमोहन सिंहलाई रिजर्व बैंकको गवर्नरबाट अवकाश पश्चात वहाको कार्यकुशलताको मुल्यांकन गर्दै  तत्कालिन प्रधानमन्त्री राजिव गान्धी ले गैर राजनैतिज्ञ मनमोहन सिंह लाई भारतको अर्थतन्त्र सुधारका निमित्त टपक्क टिपेर अर्थमन्त्री बनाएका थिए | आज भारतको अर्थतन्त्र मा जे जस्तो  बढोत्तरी र बदलाव देखिएको छ त्यसको  शुरुवात गर्ने श्रेयका हकदार  मनमोहन सिंह द्वारा अवलम्बन गरिएको आर्थिक नीतिका कारणनै सम्भव भएको हो ।

कुशल व्यवस्थापनका कारण लोकप्रिय एवं जनताका आँखाका तारा बनेका कुलमान घिसिङ्गको एक समय यस्तो पनि थियो राम्रा भन्दा पनि हाम्राको परम्पराले गर्दा कुलमान घिसिङ्ग जस्ता होनहार व्यक्ति लाई अपमान सहनु को साथै अवमुल्यन गर्दै तत्कालिन एमाले कोटामा उर्जामन्त्री पद प्राप्त गर्न सफल राधा ज्ञावालीद्वारा ठाडो हस्तक्षेप गर्दै चिलीमे जलविद्युत् आयोजना संचालक प्रमुखबाट कुलमान घिसिङ्गलाई हटाउने निर्णय गरेकी थिइन् । ज्ञात रहोस् खिलराज मंत्रिमण्डलका उर्जामन्त्री उमाकान्त झाले पनि घिसिङ्गलाई हटाउने निर्णय गरेका थिए तर त्यसको चौतर्फी विरोधका कारण हटाउने निर्णय फिर्ता लिन परेको थियो । चिलीमे जलविद्युत् आयोजनामा नियुक्ति पश्चात् घिसिङ्गले निस्कृय अवस्थामा रहेको उक्त आयोजना लाई गतिशिल बनाउदै शेयर विषयमा रसुवाबासी सँग रहेको विवाद समाधान गरेका कारण बजारमा चिलीमेको शेयरको मूल्य उच्चतामा पुगेको छ । चिलीमेको शेयर मूल्यलाई उच्च सम्म पुर्याउने श्रेयका हकदार कुलमान घिसिङ्ग नै हुन् ।

घिसिङ्गले प्राविधिक कार्यक्षमता तथा इमान्दारी पुर्वक सुशासन प्रस्तुत गरेका कारण चिलीमे आयोजनाले अन्तर्राष्ट्रिय प्रमाण चिन्ह तथा लेखा परिक्षण अवार्ड प्राप्त गर्न सफल भएको छ । चिलीमे जलविद्युत् आयोजना बाट घिसिङ्गलाई हटाउने निर्णय प्रति प्राधिकरणमा कृयाशिल रहेका पाँच ट्रेड युनियनले तात्कालिन एम.डी. रामचन्द्र पाण्डेलाई भेटी घिसिङ्गको पदावधि थप्न आग्रह गरेका थिए भने कम्पनी संचालक तुलसीराम ढकालले उत्कृष्ट कार्य गर्ने घिसिङ्गको पदावधि नथप्नु दुर्भाग्यपूर्ण भएको अभिव्यक्ति दिएका थिए  ।

 घिसिङ्गले चिलीमे संचालक समितिमा उनको पदावधि थप गर्न एजेन्डा समेत पठाएका थिए तर निर्वाचित ४ सदस्य सहित बहुसंख्यक सदस्य घिसिङ्गको पक्षमा भएतापनि पदावधि थप्ने विषय बैठकमा नराखी ४ बर्षे कार्यकाल पूरा भएको बहानामा घिसिङ्गलाई फिर्ता बोलाउने निर्णय गरिएको थियो  । सन् २००३ मा सम्पन्न २२ मेगावाटको चिलीमे जलविद्युत् आयोजना ८ वर्ष सम्म कुनै प्रगति हुन नसक्दा चिलीमे जलविद्युत् कम्पनीको संचालकको रुपमा प्राधिकरणले घिसिङ्गलाई पठाएका थिए । उत्कृस्ट कार्य गर्दा समेत उर्जामन्त्री राधा ज्ञावालीले कुलमान घिसिङ्गलाइ पुरस्कृत गर्नुको सट्टा कुलमान घिसिङ्ग प्रति कठोर निर्णय किन गरेका हुन् बारे भन्नु पर्दा नेपालमा आएको परिवर्तनलाइ अंगिकार नगर्नु एवं कानुनी राज्यको उपहास गर्ने परम्पराको साथै जस्तो सुकै सिद्धान्तका कुरा गरिएता पनि पुरातन मानसिकताको धंगधंगी यथावत कायम रहनुनै मुख्य हो ।


नेपाल विकाशको गतिमा द्रुत गतिले हिड्न नसक्नुको कारकतत्व कुशल व्यवस्थापन एवं इमान्दारीको अभावलेनै रहेछ भन्ने कुरा को ज्वलन्त उदाहरण  हुन् कुलमान घिशिंग | कुलमान घिशिंग त् एक प्रतिक मात्र हुन् यदि नेपालको राजनीति देखि राष्ट्रलाई विकाश गर्ने कानुनि राज्यको स्थापना गर्न सक्ने महत्वपूर्ण निकायमा कुलमान जस्तै होनहार राष्ट्र भक्तहरुलाई छानी छानी पदस्थापन गर्न सकिए नेपाल विकाशशील राष्ट्रमा सुचिकृत हुन् सक्ने अवस्यम्भावी छ तर दुर्भाग्य राज्यको बागडोर सम्हालेर बसेका नेताहरु राष्ट्र भन्दा पार्टी ठुलो भन्ने मानसिकता बाट उठ्न नसक्नुको कारण नेपाल गरिब एवं निरिह राष्ट्रमा परिणत भएको छ ।

नेपाल सानो देश भएता पनि कुनै कोण बाट गरिब एवं निरिह छैन नेपाल गरिब एवं निरिह हुनुमा राज्य हाक्ने नेताहरुको दरिद्र मानसिकतानै प्रमुख कारण हो | इमान्दार र बहादुर नामले  विश्व प्रसिद्धि प्राप्त गरेका नेपाली जनता इश्वर प्रदत सम्पूर्ण कुरोले परिपूर्ण भएर पनि कहिले सम्म निरिह एवं कम्जोर भएर बस्ने ? नेपालका  असफल तथा अदुरदर्शी नेताहरुले  नेपाल राष्ट्लाई कहिले पनि सबल बनाउन सक्दैनन् भन्ने कुरा क्रमसः प्रमाणित भएको छ ।

नेपाल लाई समृद्ध एवं शक्तिशाली राष्ट्र बनाउन राष्ट्रभक्त नेपाली जनताले दरिद्र एवं दास मानसिकता बोकेका नेताहरुलाई बहिस्कृत गरि राष्ट्रभक्त द्रिड इक्षाशक्ति युक्त इमान्दार दुरदर्शी व्यक्तित्वहरुलाई उचित सम्मानका साथ उचित स्थानमा पदस्थापन गर्नु पर्ने वर्तमान समयको माग प्रति केन्द्रित हुन् अत्यन्त जरुरि छ ।

 हार्दिक श्रध्दाञ्जलि - ज्ञान बहादुर गाहा मगर